thumb|350px|Reliëfkaart Nederland met provinciegrenzen De geografie van Nederland geeft een geografisch en topografisch overzicht van Nederland weer. Het betreft hier het Europese deel van Nederland. Sinds 2010 maken ook drie Caribische eilanden (de BES-eilanden) staatkundig deel uit van Nederland. Geografisch hebben zij een totaal verschillend karakter en ze worden dan ook niet hier behandeld.
Algemeen thumb|350px|Nederland boven NAP Nederland is in zijn fysieke verschijningsvorm in hoofdzaak door twee factoren bepaald. De eerste betreft de ligging. Zoals de naam van het land al aangeeft, is Nederland laag, zelfs extreem laag gelegen. Ongeveer 25% van het land,wereldomroep.nl: Onvoorbereid op een ramp waaronder grote delen van het dichtbevolkte en economisch belangrijke westen, ligt beneden de waterspiegel (NAP). Nederland ligt in een delta van drie grote rivieren, de Rijn, de Maas en de Schelde, waarnaast de IJssel, hoewel een noordwaartse zijrivier van de Rijn, als vierde grote rivier mag gelden. Deze ligging heeft het land echter ook economische voordelen gebracht. Handel en verkeer, met name met het Duitse achterland, hadden zich niet zo voorspoedig kunnen ontwikkelen zonder deze situatie. De groei en bloei van wereldhavens, als eerste die van Amsterdam en vervolgens die van Rotterdam, is er mede door verklaarbaar, zoals ook de ligging aan de Noordzee Nederland gedurende de eeuwen een logistiek voordeel heeft geboden en zijn rol als koopvarende en maritieme natie sterk heeft bepaald.
De tweede factor is de dichtheid van de bevolking. Nederland hoort tot de dichtstbevolkte landen van Europa. Dit heeft grote gevolgen voor het gebruik van de ruimte. Het land bezit geen grote metropool, maar in de westelijke provincies zijn de vier grootste steden geconcentreerd. Daartussen en daaromheen ligt een kransvormige ring van middelgrote plaatsen, die tezamen de zogeheten Randstad vormen. Ongeveer 40% van de landelijke bevolking is hier op een klein oppervlak geconcentreerd, rond een betrekkelijk open ruimte, het zogeheten Groene Hart. Men zou kunnen stellen dat de Randstad een gespreide metropool vormt. Deze situatie heeft voor- en nadelen, maar de nadelen beginnen steeds zwaarder te wegen. Het wegennet is overbelast en verkeerscongesties doen zich dagelijks voor. De verstedelijking van het land beperkt zich overigens niet tot het westen. Ook in de zuidelijke en oostelijke provincies bevinden zich stedenrijen, stedelijke regio's en stedelijke knooppunten. Afhankelijk van de definitie reiken deze agglomeraties van ruim 100.000 tot zo'n 500.000 inwoners.
Grenzen
Nederland wordt begrensd door de Noordzee in het westen, in het oosten door Duitsland en in het zuiden België. De lengte van de landsgrens bedraagt 1027 km en de kustlijn is 451 km lang.
Provincies
In onderstaande grafiek staan de 12 provincies op volgorde van aantal inwoners gesorteerd. Klik op de provincienaam voor details van die provincie.
Verstedelijking thumb|350px|Verstedelijking, provincies en gemeenten in Nederland, 2012 (3659 pixels breed)
Stedelijke gebieden Randstad Rotterdam-Rijnmond Regionaal Orgaan Amsterdam (ROA) Bestuur Regio Utrecht (BRU) Brabantse Stedenrij Parkstad Limburg Knooppunt Arnhem-Nijmegen (KAN) Regio Twente Regiovisie Groningen-Assen Breda-Tilburg Samenwerkingsverband Regio Eindhoven Brabantse Buitensteden en Woensdrecht
Grootste agglomeratiesGrootstedelijke agglomeraties. Gearchiveerd op 21 april 2015. + De 22 stadsgewesten en grootstedelijke agglomeratiesCBS statline, Bevolkingsontwikkeling; regio per maand, februari 2011Grootstedelijke agglomeratieStadsgewestCBS-nrRegioAantalGemeentenAantalGemeenten 8 Amersfoort 179.709Amersfoort, Leusden 286.053 Amersfoort, Soest, Nijkerk, Leusden, Bunschoten10 Amsterdam 1.071.870 Amsterdam, Zaanstad, Amstelveen, Diemen, Wormerland, Landsmeer, Oostzaan 1.528.645 Amsterdam, Almere, Zaanstad, Haarlemmermeer, Amstelveen, Purmerend, Diemen, Waterland, Wormerland, Ouder-Amstel, Landsmeer, Oostzaan, Muiden, Zeevang5 Apeldoorn 156.306 Apeldoorn 212.808 Apeldoorn, Epe, Voorst6Arnhem 149.698 Arnhem, Rozendaal 357.681 Arnhem, Overbetuwe, Lingewaard, Rheden, Renkum, Duiven, Westervoort, Rozendaal16Breda 174.708 Breda 318.354 Breda, Oosterhout, Etten-Leur, Drimmelen, Zundert15 Dordrecht 236.923 Dordrecht, Zwijndrecht, Papendrecht, Sliedrecht, Hardinxveld-Giessendam 283.906 Dordrecht, Zwijndrecht, Papendrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Sliedrecht, Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam19 Eindhoven 330.480 Eindhoven, Veldhoven, Geldrop-Mierlo, Waalre, Son en Breugel 412.198 Eindhoven, Veldhoven, Geldrop-Mierlo, Valkenswaard, Best, Nuenen, Gerwen en Nederwetten, Waalre, Son en Breugel4 Enschede 157.659 Enschede 314.920 Enschede, Hengelo, Oldenzaal, Losser, Borne13 's-Gravenhage 640.631 's-Gravenhage, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Wassenaar 1.027.778 's-Gravenhage, Zoetermeer, Westland, Delft, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Midden-Delfland1 Groningen 208.847 Groningen, Haren 352.344 Groningen, Tynaarlo, Noordenveld, Leek, Zuidhorn, Haren, Winsum, Marum, Bedum, Ten Boer 11 Haarlem 199.135 Haarlem, Heemstede, Bloemendaal 414.491 Haarlem, Velsen, Beverwijk, Heemskerk, Castricum, Heemstede, Bloemendaal, Zandvoort, Uitgeest, Haarlemmerliede en Spaarnwoude 21 Heerlen 204.077 Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Brunssum 251.288 Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Brunssum, Nuth, Voerendaal, Simpelveld, Onderbanken 18 's-Hertogenbosch 166.625 's-Hertogenbosch, Vught 194.730 's-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel, Vught 2 Leeuwarden 94.821 Leeuwarden 162.078 Leeuwarden, Tietjerksteradeel, Menaldumadeel, het Bildt, Leeuwarderadeel 12 Leiden 253.336 Leiden, Katwijk, Leiderdorp, Voorschoten, Oegstgeest 338.356 Leiden, Katwijk, Teylingen, Leiderdorp, Noordwijk, Voorschoten, Oegstgeest, Noordwijkerhout, Zoeterwoude 22 Maastricht 119.694 Maastricht 181.153 Maastricht, Eijsden-Margraten, Meerssen, Valkenburg aan de Geul7 Nijmegen 164.442 Nijmegen 283.161 Nijmegen, Wijchen, Beuningen, Groesbeek, Heumen, Ubbergen, Mook en Middelaar14 Rotterdam 1.004.051 Rotterdam, Schiedam, Spijkenisse, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel, Barendrecht, Maassluis, Krimpen aan den IJssel 1.169.749 Rotterdam, Schiedam, Spijkenisse, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel, Barendrecht, Ridderkerk, Hellevoetsluis, Maassluis, Krimpen aan den IJssel, Albrandswaard, Brielle, Westvoorne, Nederlek, Bernisse 20 Sittard/Geleen 137.034 Sittard-Geleen, Stein, Beek 150.448 Sittard-Geleen, Stein, Beek, Schinnen 17 Tilburg 229.019 Tilburg, Goirle 295.497 Tilburg, Gilze en Rijen, Oisterwijk, Goirle, Hilvarenbeek 9 Utrecht 470.484 Utrecht, Stichtse Vecht, Nieuwegein, IJsselstein 635.774 Utrecht, Stichtse Vecht, Nieuwegein, Zeist, Houten, De Bilt, IJsselstein, Bunnik 3 Zwolle 120.624 Zwolle 178.021 Zwolle, Dalfsen, Heerde, Hattem
Grootste gemeenten Dit zijn alleen de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners.
Steden, dorpen en buurtschappen per provincie De afbeelding toont de 12 provincies. Klik op de provincienaam in de afbeelding voor een lijst van steden en dorpen van die locatie|320px
Flevoland
Friesland
Drenthe
Gelderland
Groningen
Limburg
Noord-Brabant
Noord-Holland
Overijssel
Utrecht
Zeeland
Zuid-Holland
Landschap
Nederland is landschappelijk in te delen in een laag gedeelte, bestaande uit (soms met veen overdekte) zeekleigebieden, in het westen en noorden, en een hoog gedeelte, bestaande uit zand- en lössgebieden in het oosten en zuiden. Tot Laag-Nederland kunnen ook de rivierkleilandschappen in Midden-Nederland worden gerekend. Laagste punt: gemeente Zuidplas (Zuid-Holland) -6,76 m NAP. Hoogste punt: Vaalserberg 322,4 m NAP. (Limburg). Het hoogste punt op Nederlands grondgebied is Mount Scenery op Saba (870 m). Natuurlijke rijkdommen: aardgas, aardolie, vruchtbaar land. Landgebruik: Bouw- en weiland: 25%, permanente bebouwing: 3%, permanente beweiding: 25%, bossen en bosgronden: 8%, overig: ca. 39% (1996). Geïrrigeerd land: ca. 6000 km² (1996). Rivieren: Drie grote Europese rivieren (Rijn, Maas en Schelde) monden uit in Nederland. Andere grote rivieren zijn de Waal en de (Gelderse) IJssel, beide aftakkingen van de Rijn. De IJssel is met 127 km lengte, de langste rivier die alleen over Nederlands grondgebied stroomt. Natuurlijke bedreiging: overstroming door zee en rivieren. Nationale parken: Lijst van nationale parken in Nederland
Heuvelgebieden Brabantse Wal - Dinkelland - Hondsrug - Montferland - Rijk van Nijmegen - Sallandse Heuvelrug - Utrechtse Heuvelrug - Veluwe - Zuid-Limburg
Streekgebieden Achterhoek - Betuwe - Bollenstreek - Eemland - Gelderse Vallei - Het Gooi - Groene Hart - De Liemers - De Peel - Twente - Westerwolde - West-Friesland - Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden - Zeeuws-Vlaanderen - Zuid-Limburg - Kempen - Salland - Kop van Overijssel - Zuidwest-Friesland (Westergo)
Eilanden Waddeneilanden Texel - Vlieland - Terschelling - Ameland - Schiermonnikoog - Rottumeroog - Rottumerplaat
Inpolderingen
Grote delen van Nederland zijn ingepolderd en in het buitenland staat Nederland hier ook om bekend. Zo geldt er de buitenlandse uitspraak God schiep de Aarde, maar de Nederlanders schiepen Nederland. thumb|300px|Nederland vanuit de ruimte Belangrijke droogmakerijen in Nederland zijn: 1364: Mastenbroeker Polder 1597: Zijpe 1610: Wieringerwaard 1612: Beemster 1614: Zoetermeerse Meerpolder 1622: Purmer - Wijdewormer 1629: Watergraafsmeer 1631: Heerhugowaard 1635: Schermer 1840: Zuidplaspolder 1852: Haarlemmermeer 1874: Prins Alexanderpolder 1876: IJpolders 1930: Wieringermeer 1942: Noordoostpolder 1957: Oostelijk Flevoland 1968: Zuidelijk Flevoland
Ook de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden zijn grotendeels ingepolderd.
Rivieren
Amstel - Bergsche Maas - Dintel - Eem - Gouwe - Hollandsche IJssel - IJ - IJssel - Lek - Maas - Merwede - Nieuwe Maas - Noord - Oude Maas - Reitdiep - Rijn - Roer - Overijsselse Vecht - Utrechtse Vecht - Waal
Kanalen
Amsterdam-Rijnkanaal - Calandkanaal - Kanaal van Gent naar Terneuzen - Nieuwe Waterweg - Noordzeekanaal - Prinses Margrietkanaal - Schelde-Rijnkanaal - Twentekanaal - Valleikanaal - Van Harinxmakanaal - Van Starkenborghkanaal - Wilhelminakanaal - Zuid-Willemsvaart - Kanaal door Zuid-Beveland - Kanaal door Walcheren - Julianakanaal
Meren en andere wateren
Biesbosch - Dollard - Eemmeer - Eems - Friese meren - Gooimeer - Grevelingenmeer - Haringvliet - Hollands Diep - IJsselmeer - Ketelmeer - Lauwersmeer - Loosdrechtse plassen - Maasplassen - Markermeer - Noordzee - Oosterschelde - Reeuwijkse plassen - Veerse Meer - Veluwemeer - Vinkeveense plassen - Waddenzee - Westerschelde - Wolderwijd - Zwarte Meer
Verdere statistieken Hieronder staat een tabel met informatie over de geografie van Nederland.
Locatie: Westelijk Europa, grenzend aan de Noordzee, buurland van België en Duitsland, ten westen van de Noordzee ligt Engeland, en ten noorden ligt Noorwegen. Geografische coördinaten: 52° NB, 5° OL Kleinste omsluitende rechthoek: 53°33'22" NB3°21'30" OL 7°13'42" OL 50°45'04" NB Oppervlakte: Totaal: land: 33.881 km² water: 7645 km² Vergelijkbaar gebied: iets groter dan Zwitserland Klimaat: Gematigd zeeklimaat met koele zomers en zachte winters. Terrein: Voor het grootste deel uit laaggelegen, vlak kustland en op de zee gewonnen polders; in het zuidoosten is het heuvelachtig Uitersten Laagste punt: Zuidplaspolder bij Nieuwerkerk aan den IJssel, gemeente Zuidplas, (Zuid-Holland) -6,74 m NAP