De landelijke intocht van Sinterklaas is een jaarlijks rechtstreeks op de televisie uitgezonden verslag van de aankomst van Sinterklaas in Nederland.
Oorspronkelijk werd de intocht in de tweede helft van november gehouden. Om commerciële redenen werd dit in 1994 vervroegd naar de zaterdag tussen 10 en 16 november. Tegenwoordig wordt de intocht gehouden op de eerste zaterdag na Sint-Maarten, die tussen 12 en 18 november valt.
Aanvankelijk was de begintijd in de middag (begin tussen 13:30 en 14:30 uur), gaandeweg werd dit vervroegd. Vanaf 1979 werd de vaste begintijd 12:00 uur. Tot en met 1985 duurden de uitzendingen doorgaans een uur, in 1986 werden ze in duur verlengd naar 70 à 95 minuten. Tegenwoordig duren de uitzendingen meestal 75 minuten (12:00-13:15 uur), soms met enige uitloop. De uitzendingen werden verzorgd door de NTS, vanaf 1969 door de NOS, vanaf 1995 door de NPS en vanaf 2010 door de NTR. Vanaf 2001 wordt de intocht dubbel uitgezonden: op de vaste zender NPO 3, en met doventolk op NPO 2 (2001-2005), NPO 1 (2006-2010), Zappelin 24 (2011-2013), NPO Zappelin Extra (2014-2021) en NPO 1 extra (2022-heden). Sinds 2023 is er ook tegelijk een uitzending met audiodescriptie op NPO 2 extra (2023-heden).
Vanaf 2002 wordt de intocht geïntegreerd in het Sinterklaasjournaal. Vanaf 2024 is de presentatie in handen van Merel Westrik, de verslaggeving ter plekke wordt vanaf 2025 verzorgd door Stephanie van Eer.
Uitzending De intocht wordt vanaf 1952 jaarlijks uitgezonden op de nationale televisie op een zaterdagmiddag in november. De eerste intocht op 22 november 1952 was een verslag van de intocht van Sinterklaas in Amsterdam. Tot en met 1963 is het elk jaar in Amsterdam gehouden (met uitzondering van 1960, Rotterdam). Sindsdien wisselen de locaties van de televisieopname jaarlijks. Gemeenten kunnen zich hiervoor inschrijven, waarna de publieke omroep uiteindelijk de keuze bepaalt en een deel van de organisatie op zich neemt. In het begin van het jaar wordt uiteindelijk bekendgemaakt waar Sinterklaas met zijn Pieten zal aankomen. De intocht van 1985 was de eerste in een binnenhaven; voordien waren de intochten in zeehavens gehouden.
In 2019 werd er op televisie vanuit het Spoorwegmuseum (Utrecht) een speciale uittocht van Sinterklaas georganiseerd met de titel 'Heerlijk avondje voor Sinterklaas'. Diverse bekende Nederlanders traden er op en er was een programma met een quiz, spelletjes en muzikale bijdragen, waaronder Het Utrechtse kinderkoor. Die avond vertrok Sinterklaas per trein vanuit het Spoorwegmuseum 'naar Spanje'. Ook werd er voor het eerst bij die gelegenheid het nieuwe Sinterklaaslied 'in December geloof ik alles' ten gehore gebracht. De presentatie was in handen van de Hoofdpiet en Dieuwertje Blok.
Uitzending in coronatijdperk In 2020 en 2021 werd de intocht aangepast vanwege de coronacrisis. Hij werd in deze jaren niet rechtstreeks uitgezonden, maar van tevoren opgenomen. In 2020 meerde de Sint met zijn stoomboot in Elburg aan. Er was geen publiek bij aanwezig. De plaatsnaam werd in de uitzending niet bekendgemaakt om te voorkomen dat belangstellenden alsnog erop af zouden komen. Tijdens de uitzending werd namelijk de suggestie gewekt dat de tv-uitzending rechtstreeks was. Ook maakte de Sint geen rondrit door de stad, maar ging hij gelijk naar het 'Grote Pietenhuis', dat in Paleis Soestdijk was ingericht, om daar een defilé af te nemen van kinderen uit verscheidene plaatsen die vergezeld werden door hun burgemeester.Pakjesboot 12 is voor opnames voor het Sinterklaasjournaal in de haven van Elburg, Ds stentor; 13 oktober 2020. Gearchiveerd op 8 december 2022.
Ook in 2021 vond de gehele intocht plaats in en rond Paleis Soestdijk. Ook dat jaar werd de plaatsnaam in de uitzending niet bekendgemaakt om te voorkomen dat er publiek af zou komen op de intocht. De Sint was al eerder in Nederland aangekomen om de taak van de Luisterpiet over te nemen. Daarna nam hij net als in 2020 bij Paleis Soestdijk het defilé af. De stoomboot meerde ondertussen aan in de haven van Spakenburg, met alleen Pieten en natuurlijk alle cadeaus. Hiermee was dit het eerste jaar waarin de stoomboot zonder Sinterklaas aanmeerde.Pakjesboot 12 gespot in Spakenburg: 'Over het Sinterklaasjournaal vertellen wij niks', www.ad.nl; 1 november 2021. Gearchiveerd op 16 augustus 2022.
De stoomboot thumb|Aankomst met het schip Spanje in 1955. In Amsterdam werd, vanaf 1952, met de motorboot Spanje aangemeerd. De boot meerde af ter hoogte van de Sint Nicolaaskerk. Vanaf 1964 werden voor de landelijke intocht wisselende boten gebruikt, zoals in 1978 van de stoomboot: Hr.Ms. Zeefakkel A903, tot in 1985 stoomschip de Hydrograaf in dienst werd genomen. Dit schip werd tot 2022 jaarlijks gebruikt als Pakjesboot 12, vanaf dat jaar veranderde zijn naam in De Stoomboot. De naamswijziging werd in de verhaallijn van het Sinterklaasjournaal aangekondigd met dat de 'oude' Pakjesboot 12 gezonken zou zijn en Sinterklaas een nieuw schip zou krijgen.
Omdat de Hydrograaf geen echte stoomboot meer is, maar vaart op een dieselmotor, wordt de rook uit de schoorsteen nagemaakt. Lang gebeurde dit met rookpotten maar sinds 2005 vallen deze onder de Wet wapens en munitie. Om die reden wordt er sindsdien een rookmachine gebruikt.
Sinterklaas heeft niet altijd met de Hydrograaf kunnen aankomen. In de jaren 1993, 2001 en 2012 moesten andere boten worden gebruikt omdat de Hydrograaf de stad niet kon bereiken. Zo werd in 1993 de Pakjesboot 13 (de ss Succes) ingezet, gevolgd door de Pakjesboot 14 (de ss Maria C) in 2001 en de Stoomboot 0475 (de Dilles) in 2012. Bij de intocht van 2019 kon Sinterklaas zelfs helemaal niet per boot aankomen, omdat Apeldoorn, waar deze intocht plaatsvond, niet per boot bereikbaar was. Om die reden kwam de goedheiligman dat jaar met een stoomtrein van de VSM aan. In 2022 kwam hij vanwege het "zinken van de stoomboot" per vliegtuig aan op Rotterdam The Hague Airport om daar zijn nieuwe boot in ontvangst te nemen waarmee hij naar Hellevoetsluis voer.
Presentatie en verslaggeving Persoon Rol Periode Mies Bouwman Verslaggever 1967-1972 Edwin Rutten 1973, 1984 Rob de Nijs 1975 Sonja Barend 1976 Wieteke van Dort 1977, 1979-1980 Koos Postema 1979 Henk van Stipriaan 1981 Aart Staartjes Presentator/verslaggever 1982-1983, 1985-2001 Dieuwertje Blok Presentator 2002-2023 Merel Westrik 2024-heden Rik Hoogendoorn Verslaggever 2002-2006 Lot Lohr 2002 Aldith Hunkar 2002 Jeroen Kramer 2007-2022https://www.telegraaf.nl/entertainment/1413678976/verslaggever-jeroen-kramer-68-geeft-duidelijkheid-over-afwezigheid-bij-lande Dolores Leeuwin 2012-2015 Lex Uiting 2016 Charlie Chan Dagelet 2017 Rachel Rosier 2022-2024 Stephanie van Eer 2025-heden
Rolverdeling Huidige rolverdeling Acteur Rol Periode Onbekend Sinterklaas 2026- Niels van der Laan Hoofdpiet 2018-heden Jochem Myjer Pietje Paniek 2012-2015, 2025-heden Owen Schumacher Malle Pietje 2017-heden Han Oldigs Piet de Smeerpoets 2019-heden Sara Afiba Piet 2024-heden Voormalige rolverdeling Stefan de Walle Sinterklaas 2011-2025 Bram van der Vlugt 1986-2010 Adrie van Oorschot 1965-1985 Ben Groenier 1964 Gerard de Klerk 1963 Dick van Bommel 1960 Jan Gajentaan 1952-1959, 1961-1962 Erik van MuiswinkelHoofdpiet 1998-2015 Harry Piekema 2017 Erik de Vogel 1994-1997 Frits Lambrechts 1984-1993 Lars Boom 1981 Will van Selst 1976 Piet Römer 1968-1975, 1977-1980, 1982-1983 Jaap Maarleveld 1965-1967 Willem Nijholt 1964 Michiel Kerbosch Wegwijspiet 1981-2005 Hugo Haenen Rijmpiet 1997 Anne Rats Paardenpiet Glenn 2001-2002, 2005 Maarten Wansink Huispiet 2002-2007, 2009-2018 Rob Kamphues Rare Piet 2003, 2006-2008, 2010 Peter Lusse Ballonnenpiet 2008 Bob Fosko Pietje Precies 2009, 2011-2012, 2016-2017 Kasper van Kooten Zielepiet 2009 Valerio Zeno Pietje Verliefd 2012 Joep Onderdelinden Luisterpiet 2013, 2017, 2020-2022 Peter Faber Opa Piet 2014 Friso van Vemde Clowntjespiet/Pietje Pam 2014, 2016 Joost Spijkers Clowntjespiet/Pietje Pet 2014, 2016 Sarah Bannier Pietje (voorheen Rommelpiet/Nieuwe Piet/Pietje Puk) 2015-2016, 2018-2019 Martijn Hillenius Stafpiet 2016 Abbey Hoes Zielepiet 2017 Minne Koole Piet Snot 2018 Tom van Kessel Nieuwe Piet 2018 Desi van Doeveren Oepsiepiet (voorheen Nieuwe Piet) 2018-2019 Danny Westerweel Hulppiet (voorheen Nieuwe Piet) Frederik Brom Paardenpiet 2019 Jade Olieberg Paardenpiet 2021-2022 Rick Paul van Mulligen Pieterbaas 2024 Dick van den Toorn Wellespiet 2004, 2006-2008, 2010-2014, 2016-2024 Marc Nochem Boekpiet 2011, 2016, 2020-2024 Pim Muda Reservepiet/Clowntjespiet/Pietje Pim 2011, 2014, 2016, 2020-2024 John Jones Vergeetpiet 2010, 2012-2013, 2017 (hulpsinterklaas), 2020-2024 Leon van der Zanden Proefpiet 2020-2024 Mingus Dagelet Verdwaalpiet 2018, 2020-2024 Rosa da Silva Chocopiet 2021, 2023-2024
Overzicht van alle landelijke intochten In onderstaand schema staan de plaatsen waar de Sint vanaf 1952 in Nederland is aangekomen.
Datum Plaats 22 november 1952 Amsterdam 21 november 1953 20 november 1954 19 november 1955 17 november 1956 16 november 1957 22 november 1958 14 november 1959 16 november 1960 Rotterdam 18 november 1961 Amsterdam 17 november 1962 16 november 1963 14 november 1964 Hoorn 20 november 1965 Vlissingen 19 november 1966 Harlingen 18 november 1967 MedemblikDit was de eerste buitenreportage in kleur op de Nederlandse televisie. 16 november 1968 Veere 15 november 1969 Enkhuizen 14 november 1970 Volendam 20 november 1971 Monnickendam 18 november 1972 Willemstad 17 november 1973 Hoorn 16 november 1974 Enkhuizen 15 november 1975 Vlissingen 20 november 1976 Scheveningen 19 november 1977 Muiden 18 november 1978 Medemblik 17 november 1979 Rotterdam 15 november 1980 Veere 14 november 1981 Hindeloopen 20 november 1982 Marken 19 november 1983 Hoorn 17 november 1984 West-Terschelling (Terschelling) 23 november 1985 Heusden 22 november 1986 Zutphen 21 november 1987 Schoonhoven 19 november 1988 Zierikzee Datum Plaats 18 november 1989 Gorinchem 17 november 1990 Elburg 23 november 1991 Hindeloopen 14 november 1992 Dordrecht 20 november 1993 Ravenstein 12 november 1994 Monnickendam 11 november 1995 Doesburg 16 november 1996 Harlingen 15 november 1997 Enkhuizen 14 november 1998 Wijk bij Duurstede 13 november 1999 Hattem 18 november 2000 Woudrichem 17 november 2001 Maastricht 16 november 2002 Zaltbommel 15 november 2003 Zwolle 13 november 2004 Alkmaar 12 november 2005 Sneek 18 november 2006 Middelburg 17 november 2007 Kampen 15 november 2008 Almere 14 november 2009 Schiedam 13 november 2010 Harderwijk 12 november 2011 Dordrecht 17 november 2012 Roermond 16 november 2013 Groningen 15 november 2014 Gouda 14 november 2015 Meppel 12 november 2016 Maassluis 18 november 2017 Dokkum 17 november 2018 Zaanstad 16 november 2019 Apeldoorn 14 november 2020 Paleis SoestdijkIn 2020 en 2021 waren er geen rechtstreekse uitzendingen vanwege de coronacrisis. Aangepaste uitzendingen zonder publiek werden van tevoren opgenomen bij Paleis Soestdijk. 13 november 2021 12 november 2022 Hellevoetsluis18 november 2023Gorinchem16 november 2024Vianen15 november 2025Oudeschild (Texel)14 november 2026Grave
Trivia In Spanje en andere landen kent men een Driekoningenoptocht; ook deze wordt uitgezonden op televisie. Het gaat om de aankomst van de drie wijzen uit het oosten, begeleid door hun pages die cadeautjes brengen aan de kinderen. Ook hier mogen kinderen brieven schrijven en ze maken hun schoenen schoon. In kuststeden komen de drie wijzen aan met een boot. Deze optocht, elk jaar op 6 januari (driekoningen) vindt ook plaats in het centrum van Den Bosch naar de Sint-Janskathedraal. In 2019 werd de Pakjesboot 12 gebruikt bij de lokale intocht van Sinterklaas in Hoorn omdat deze niet bij de landelijke Intocht van Sinterklaas in Apeldoorn kon worden gebruikt.