De Drentsche Aa is een beek in Nederland die door de provincies Groningen en Drenthe stroomt. Deze wordt beschouwd als de enige Nederlandse beek van enige omvang die (grotendeels) zijn oorspronkelijke meanderende loop heeft behouden.Theo Spek, Hans Elerie, Jan P. Bakker & Ineke Noordhoff (2016) Landschapsbiografie van de Drentsche Aa, Van Gorcum,
Loop en namen De beek is ontstaan in de overgangsfase tussen het koudere Saalien en het warmere Eemien. Oorspronkelijk stroomde de beek vanuit Drenthe door het zuidwesten van de oude stad Groningen om vermoedelijk via de huidige wijken Paddepoel en Selwerd ter hoogte van de Borgham op de Hunze aan te sluiten.BROEK, J. VAN DEN (2015) Groningen en het Drentse water 5 Tussen Aduard en Drentse A (13 e -14 e eeuw), Groningen. p. 26 Van Lauwers tot Eems. Gearchiveerd op 30 maart 2023.
Tegenwoordig volgt de beek in Drenthe grotendeels zijn oorspronkelijke loop, maar in Groningen is de beek grotendeels gekanaliseerd of verdwenen. In de 13de eeuw werd het Reitdiep gegraven van de stad tot aan Dorkwerd. Dit werd de gegraven benedenloop van de Aa die daarna in het gebied de Hoge Paddepoel ten zuiden van Harssensbosch uitstroomde in de Hunze.BROEK, J. VAN DEN (2015) Groningen en het Drentse water 5 Tussen Aduard en Drentse A (13 e -14 e eeuw), Groningen. p. 38 e.v. Van Lauwers tot Eems. Gearchiveerd op 30 maart 2023.Luchtfoto van de Mude (monding) van de Aa in de Hunze Beeldbank Groningen Omstreeks 1400 werd het Reitdiep doorgetrokken naar Wierumerschouw waarna de Aa aldaar uitmondde in de Hunze.BROEK, J. VAN DEN (2010) Een kronkelend verhaal Nieuw licht op de oude Hunze, Groningen. p. 102 Van Lauwers tot Eems. Gearchiveerd op 30 maart 2023.
De Drentsche Aa heeft talloze zijtakken en vele namen. Opvallend genoeg heet de beek alleen in Groningen de Drentsche Aa. In Drenthe zelf heet hij vanaf het punt waar het Anreeperdiep en het Amerdiep samenkomen achtereenvolgens: het Deurzerdiep, het Looner Diep, het Taarlosche Diep, het Oudemolensche Diep, het Schipborgsche Diep en het Westerdiep. Daarna wordt hij de grensbeek tussen Groningen en Drenthe en krijgt hij zijn bekende naam. De beek wordt daarna met een onderleider onder het Noord-Willemskanaal geleid en heet daarna Oude Aa. Deze mondt ten slotte uit in de Schipsloot bij het Friesche Veen, die weer uitmondt in het Noord-Willemskanaal.
Er is in Drenthe nog een zijtak van de beek die achtereenvolgens het Andersche Diep, het Rolderdiep en het Gasterensche Diep heet, voordat deze uitmondt in de hoofdstroom op de plaats waar het Taarlosche Diep overgaat in het Oudemolensche Diep. Kleinere zijtakken zijn het Anlooërdiepje en het Zeegserloopje die uitmonden in de hoofdstroom, respectievelijk in het Oudemolensche Diep en in de Drentsche Aa. Het Scheebroekerloopje is een kleine zijtak die uitmondt in het Rolderdiep.
Het Hoornsediep dat langs het Paterswoldsemeer loopt, is een restant van de beek. In de stad Groningen herinneren de straatnamen Hoge der A en Lage der A, de Astraat, de Aweg, de A-brug en naam van de Der Aa-kerk nog aan de beek.
Nationaal Park Drentsche Aa Verscheidene malen is geprobeerd grote delen van de Drentsche Aa in Drenthe te kanaliseren, teneinde de waterbeheersing van het stroomgebied te verbeteren.De Levende Natuur 2015 jaargang 116 (3), Een themanummer over 50 jaar Drentsche Aa De eerste pogingen daartoe strandden doordat boeren niet wilden bijdragen aan de benodigde investeringen. Later poogden natuurbeschermers het stroomgebied van de beek te beschermen tegen de effecten van ruilverkavelingen en waterstaatkundige ingrepen. Het 'Gedachtenplan voor het Stroomdallandschap Drentsche Aa' uit 1965 legde hiervoor de basis. Uiteindelijk leidde dit tot de oprichting van het 'nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa' (2002), dat vanaf 2013 nagenoeg het volledige stroomgebied omvatte. Op 6 mei 2019 besloot het Overlegorgaan Drentsche Aa deze lange naam niet meer te gebruiken en voortaan alleen nog de naam Nationaal Park Drentsche Aa te gebruiken voor het gehele gebied, van brongebieden in het 'Hart van Drenthe' en boswachterij 'Gieten-Borger' tot de benedenloop in Groningen, waaronder de lopen van het Amerdiep, Andersche Diep en Grollooërdiep. Op 16 oktober 2024 heeft het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur (LVVN) het gehele Drentsche Aa gebied officieel aangewezen als Nationaal Park Staatscourant. Deze aanwijzing is gebaseerd op de nieuwe Beleidsregel Nationale Parken 2024Beleidsregel Nationale Parken 2024. Met dit formele besluit kreeg het Drentsche Aa-gebied als geheel nationale erkenning. Het Drentsche Aa-gebied maakt deel uit van de Ecologische Hoofdstructuur en is in het kader van Europese natuurbescherming aangewezen als Natura 2000-gebied.
De rivier als inspiratiebron Dichter Rutger Kopland, die dicht bij de beek woonde, maakte in de omgeving van het dorp Schipborg een brug over de Drentsche Aa. Hij schreef tevens het gedicht Drentse A.Ronald van den Boogaard: De Drentsche AA Poëzie in Nederland - Rutger Kopland (Theo Uittenbogaard/Het Gat van Nederland/VPRO/1973) <. Gearchiveerd op 6 april 2023. Enkele regels uit dit gedicht:
Uit: "Er is nog zoveel ongezegd.Piryns, Piet, Rutger Kopland, Antwerpen, 1988 Vraaggesprekken met schrijvers" door : Piet Piryns
Categorie:Geografie van Aa en Hunze Categorie:Beek in Drenthe Categorie:Rivier in Groningen Categorie:Stroomgebied van de Noordzee