miniatuur|Ondergrondse ruimtes in het complex van Forestiere miniatuur|Door een wegverzakking in 1924 kwam een tunnel van Harrison Dyar aan het licht Tunnelbouw als hobby is het graven van tunnels als liefhebberij.Laskow, inleiding.Goncalves, inleiding. Hobbytunnelaars graven doorgaans met de hand en met eenvoudig gereedschapEr is er één bekend die de tunnels door anderen liet graven: Johan Bentinck. Hij wordt onderaan behandeld. en ze zijn er jaren of zelfs decennia mee doende. De meesten moeten zeker in het begin een geloofwaardig doel voor ogen gehad hebben, maar hielden in een later stadium als het ware niet op met graven. Het is zonder meer een uitzonderlijke hobby, daar er anno 2020 wereldwijd minder dan twintig beoefenaars bekend zijn.
Redenen voor tunnelbouw miniatuur|Voorbeeld van het begin van een handgegraven tunnelIn dit geval een ontsnappingstunnel in Jerusalem, die mogelijk dateert van de Joodse Oorlog Een tunnel is een kunstmatige onderdoorgang ten behoeve van transport, passage of communicatie. Tunnelbouw is een onderdeel van civiele techniek en in de regel het terrein van professionele bouwbedrijven en ingenieurs. Ondertunneling kan ook een rol spelen bij de aanleg van een ondergrondse woonruimte, bijvoorbeeld uit een oogpunt van duurzaamheid of ruimtegebrek.
Indien niet professioneel onderlegde burgers tunnels graven, dan is dat meestal voor criminele doeleinden zoals smokkel en/of opslag van gestolen goederen. Daaronder vallen ook de mensen die ontsnappingstunnels groeven, bijvoorbeeld onder de Berlijnse Muur door en bankrovers die ondergronds een kluis proberen te bereiken. Daarnaast worden al dan niet geheime ondergrondse ruimtes gebouwd door preppers. Prepper's Survival Retreats: Your Strategic Relocation Plan for an Uncertain Future, Simon & Schuster, 2018. Geraadpleegd via GoogleBooks, 8 juni 2018. Ten slotte kan het graven van tunnels en andere ondergrondse ruimtes als een kunstvorm gezien worden, waarvan de Amerikaanse kunstenaar Ra Paulette een voorbeeld is. De Nederlandse grafisch ontwerper Leanne Wijnsma graaft korte, ondiepe tunnels als kunstproject en als hobby. In 2015 zat ze al op dertien tunnels en ze groef in Nederland en verscheidene andere landen,Laskow, introductie. waaronder drie keer in het kader van een creatief festival.
Gevaren In sommige gevallen is het graven van kuilen op het strand of in de duinen uitgelopen op een (stukje) tunnel, maar dat is niet zonder gevaar.Politie waarschuwt voor graven kuilen, Hulpverlening & Veiligheid Zeeland, 15 juli 2008. Een Belgisch jongetje kwam om het leven bij een instorting van zo'n tunnel en in Breskens moest een jongen naar het ziekenhuis omdat hij door instortend zand was bedolven. De politie van Zeeland liet in 2008 een waarschuwing uitgaan tegen al te enthousiast graafwerk. In mei 2022 kwam in Heerlen een man van 29 te overlijden nadat een zelfgemaakte tunnel was ingestort.Slachtoffer ingestorte tunnel is man (29) uit Stein, 1Limburg, 7 mei 2022.
Hobby Van een achttal tunnelgravers is bekend dat ze het als hobby beoefenden, omdat ze dat zelf met zoveel woorden gezegd hebben, of omdat een betrouwbare bron het heeft vastgesteld. Een paar daarvan hebben ook andere redenen voor hun graafwerk opgegeven, zoals Harrison Dyar, die lichaamsbeweging noemde, en Seymour Cray, die probleemoplossing als neveneffect noteerde.
Een zestal had aanvankelijk een begrijpelijk en haalbaar doel voor het graven. Gaandeweg kregen ze echter de smaak te pakken en na het bereiken van het doel bleven ze maar doorgraven. Dat is het geval bij Lyova Arakelyan, die een aardappelkelder bouwde, bij Michael Altmann, die een koelruimte uitgroef en bij Peter Junker, die op zoek was naar een drinkwaterbron . Ten slotte zijn er nog een paar tunnelgravers die op zich een geloofwaardige reden voor hun werk opgaven, maar waarvan de geleverde inspanning in geen verhouding staat tot het opgegeven doel.
Verklaring Over het waarom van deze hobby hebben slechts weinigen zich met enige graad van autoriteit uitgelaten. Dyar-biograaf Marc Epstein meent dat het vooral buitenstaanders zijn die een verklaring voor de inspanningen zoeken. Over Dyars graafwerk zegt hij onder meer dat het een bijkans onpeilbare hoeveelheid werk moet zijn geweest en dat de verklaring uit lichaamsbeweging onvoldoende is.Laskow, middendeel. Schrijver Will Hunt vindt dat decennialang tunnels graven in elk geval een soort obsessie moet zijn. Verscheidene historici hebben ook van William Schmidt gezegd dat zijn graafwerk een obsessie moet zijn geweest. De psychiater Anton Tölk, geraadpleegd door de Süddeutsche Zeitung, meent dat een tunnel een innerlijk verlangen naar de geborgenheid van de moederschoot oproept, maar dat er ook een contemplatieve bevrediging verbonden kan zijn aan het graven zelf.
Bekende hobbytunnelaars miniatuur|Het huis van Lyttle in 2005 miniatuur|De per ongeluk gevonden eerste tunnel van Harrison Dyar wordt verkend William Lyttle De Britse ingenieur William Lyttle begon midden jaren zestig met de aanleg van een wijnkelder onder zijn huis in de Londense wijk Hackney. Toen de kelder af was had hij de smaak te pakken en hij bleef graven, zo'n veertig jaar lang.Hunt, p. 129-132. Lyttle groef een netwerk van tunnels met een totale lengte van ongeveer 60 m. Na klachten van omwonenden, een elektriciteitsstoring en een wegverzakking stelden de autoriteiten in 2006 een onderzoek in. Dit bracht de enorme omvang van het graafwerk aan het licht, waarna Lyttle uit zijn huis werd gezet en de tunnels werden volgestort.
Seymour Cray De Amerikaanse ontwerper van supercomputers Seymour Cray had tunnelen als hobby, Breckenridge, Charles (1996); "A Tribute to Seymour Cray", website University of California San Francisco, geraadpleegd 7 juni 2020. maar heeft ook wel gezegd dat het graven hem hielp bij oplossen van ontwerpproblemen. Hij schreef dat zelf toe aan elfen: "Als ik in de tunnel aan het graven ben, komen de elfen vaak naar me toe met oplossingen voor mijn probleem." Howard, Toby (1997); "Seymour Cray: An Appreciation", website University of Manchester, geraadpleegd 7 juni 2020.
Harrison Dyar Harrison Gray Dyar (1866-1929) was een Amerikaans entomoloog en autoriteit op het gebied van vlinders en motten. Tunnel-Digging as a Hobby (Aug, 1932), reproductie van een pagina uit Modern Mechanics and Invention op de site popularlogistics.com, geraadpleegd 28 juli 2021. Dyar groef tunnels als hobby en bouwde tot twee keer toe een flink complex, "Dyar, Harrison Gray, Jr.", bahai-library.com, 2005. met een gezamenlijke lengte van zo'n 400 meter. Het eerste, in Washington D.C., moet in 1917 al een keer ontdekt zijn bij bouwwerkzaamheden, maar men besteedde er niet veel aandacht aan. Toen in 1924 een vrachtauto nabij die plek door de bestrating zakte, kwam het tunnelcomplex in volle omvang aan het licht. Het leidde tot speculatie door de pers, niet in de laatste plaats vanwege de vele Duitse kranten uit de oorlogsjaren 1917 en 1918 die er werden aangetroffen.
Na een paar dagen meldde Dyar dat hij de tunnels had uitgegraven, van 1906 tot 1916, waarna hij naar Californië verhuisde. Terug in Washington groef hij onder een ander huis een tweede stel tunnels uit. Deze waren voorzien van betonnen wanden, stalen ladders en elektrisch licht. Gevraagd naar de reden van zijn graafwerk verklaarde Dyar dat hij het deed als lichaamsbeweging: "sommige mannen spelen golf, ik graaf tunnels".Goncalves, kopje 7. Harrison G. Dyar. Van de tweede set tunnels is een tekening bewaard, die in 1932 werd afgedrukt in het blad Modern Mechanics and Invention. Een verklaring voor de aanwezigheid van Duitse kranten in het eerste tunnelcomplex ontbreekt tot op heden.
Elton McDonald Eind februari 2015 werd in een park in de Canadese stad Toronto een tunnel ontdekt. Het bouwwerk had een lengte van ongeveer 10 m en was voorzien van verstevigingen, ladders en een generator ten behoeve van elektrisch licht en een pomp. Aanvankelijk deden de wildste geruchten de ronde en allengs werden er grappen over gemaakt. De politie hield serieus rekening met terroristische motieven voor de bouw en op Twitter ging de hashtag #terrortunnel even rond.
Enkele dagen later biechtte de 22-jarige bouwvakker Elton McDonald op dat hij de tunnel had gebouwd, met hulp van een vriend.Goncalves, kopje 1. Elton Macdonald. McDonald vond het graven van een tunnel een goede oefening voor zijn beroepsvaardigheden en startte met de betreffende tunnel in 2013. McDonald deelde desgevraagd mee dat hij "er enorm van hield, maar niet wist waarom hij zo van hield". De autoriteiten lieten de tunnel volstorten en afsluiten.
Lyova Arakelyan Lyova Arakelyan, een man van het platteland van Armenië, kreeg van zijn vrouw het verzoek een koele kelder aan te leggen voor hun aardappelen. Toen deze klaar was, in 1985, wist hij van geen ophouden en de bouw ging zo'n 23 jaar door. Arakelyan verklaarde daarover zelf dat hij in dromen en visioenen aanwijzingen kreeg voor zijn tunnelbouw. Het tunnelcomplex, dat anno 2020 'Heilige Ondergrondse' wordt genoemd, bestaat uit gangen, bochten, trappen en zes kamers. Het stelsel gaat tot 21 m diep door hard basalt en het is in gebruik als museum. De geraadpleegde bron meldt nog dat Arakelyan tijdens de aanleg van de tunnels geen geld verdiende, maar dat het museum zijn gezin sinds zijn overlijden in 2008 van enige inkomsten voorziet.
Manuel Barrantes In Costa Rica bouwde de mijnwerker Manuel Barrantes een ondergronds huis voor zijn gezin, om te ontsnappen aan geluidsoverlast en de effecten van klimaatverandering. Barrantes, die lokaal "de molman" wordt genoemd, groef een complex uit met een oppervlakte van 186 m², waarover hij twaalf jaar deed.Goncalves, kopje 2. Manuel Barrantes. Het tunnelstelsel omvat verscheidene gangen, slaapkamers, badkamers en andere ruimtes. Het complex is als woonhuis in gebruik, maar ook als museum.
Baldassare Forestiere miniatuur|Tunnels en ondergrondse tuinen van Forestiere miniatuur|De ondergrondse keuken van Forestiere De naar de VS geëmigreerde Siciliaan Baldassare Forestiere kocht in 1904 een stuk land van 32 ha nabij Fresno. De keiharde ondergrond bleek echter ongeschikt voor het verbouwen van fruit, wat het doel was. Terwijl hij elders werkte, groef Forestiere vanaf 1906 op zijn land ondergrondse ruimtes uit, in eerste aanleg om verkoeling te vinden tijdens de hete zomers die de San Joaquin Valley kenmerken. Nadien brak hij plafonds door om licht binnen te laten, waarna hij onder de grond, in plantenbakken, alsnog de fruitbomen plantte die hij zich had voorgenomen. Na verloop van tijd kwamen broers en zussen van Forestiere hem helpen en uiteindelijk besloeg het ondergrondse complex een oppervlak van 8 ha. Naast ruimte voor zijn bomen bouwde hij er slaapkamers, eetkamers, binnenplaatsen, een visvijver en een netwerk van tunnels.
Na het overlijden van Forestiere in 1946 verkochten de erfgenamen delen van de grond. Ondergronds werden ruimtes volgestort en bovengronds werd gebouwd. Toch bleef in elk geval ruim 3 ha aan ondergrondse ruimtes behouden, die onder de naam Baldassare Underground Gardens opgenomen werd in het National Register of Historic Places, de Amerikaanse monumentenlijst.
Peter Junker