Met de Rode Terreur (Russisch: красный террор, krasniij terror) bedoelt men de moorden, marteling en onderdrukking van burgers en (krijgs)gevangenen door de bolsjewistische communisten tijdens de Russische Revolutie en de Russische Burgeroorlog. Schattingen van het aantal dodelijke slachtoffers door de Rode Terreur reiken van 50.000Richard Pipes: "The Russian Revolution"; 1990; druk van 2011; blz. 838. tot anderhalf miljoen.Lajos Szaszdi: Russian civil-military relations and the origins of the second Chechen war; 2008, ; blz. 152. De Witten deden soortgelijke handelingen, wat bekend staat als de Russische Witte Terreur.
Periode voor september 1918 miniatuur|Vladimir Lenin miniatuur|Feliks Dzerzjinski Direct na de Oktoberrevolutie was Vladimir Lenin van mening dat er geweld gebruikt moest worden tegen de tegenstanders van de bolsjewieken. Op 26 oktober 1917 stelde Lev Kamenev voor om de doodstraf af te schaffen. Lenin zou volgens Lev Trotski hebben gezegd:Figes, blz. 774.
In december 1917 publiceerde Lenin het artikel “Hoe concurrentie te organiseren?” waarin stond:Figes, blz. 645.Vladimir Lenin: How to Organise Competition?; december 1917.
Op 7 december werd de Tsjeka opgericht met Feliks Dzerzjinski als leider die bij de oprichting zei:Figes, blz. 625 - 660.
De Voorlopige Regering had de verkiezingen van de Russische Grondwetgevende Vergadering gepland in november 1917. Tegen de wil van Lenin besloot de communistische regering om de verkiezingen door te laten gaan. De bolsjewieken kregen 24% van de stemmen. De liberale Constitutioneel-Democratische Partij werd verboden. Tientallen liberalen werden gearresteerd inclusief gekozen parlementariërs. Kort daarna werden ook leiders van de sociaal-revolutionairen en mensjewieken gearresteerd. Later werden leden van de Boerensovjet in de gevangenis gegooid. Dit leidde tot een tekort aan cellen en daarom lieten de bolsjewieken dieven vrij. Op 5 januari 1918 (oude stijl) werd de Grondwetgevende Vergadering geopend. Naar schatting 50.000 demonstranten waren op het been om de Grondwetgevende Vergadering te steunen. Toen de demonstranten de Litejny Prospekt naderden werden zij beschoten door bolsjewieken vanaf de daken. Meer dan tien personen werden gedood. Het was voor het eerst sinds de Februarirevolutie dat regeringstroepen op een ongewapende menigte schoten. De Grondwetgevende Vergadering werd de volgende dag opgeheven door de communisten. Twee leiders van de liberalen (Andrej Sjingarjov en Fjodor Kokosjkin) werden een dag later vermoord. Zij waren ziek geworden in de gevangenis en werden naar een ziekenhuis gebracht, waar ze werden vermoord. De bolsjewistische directeur van het ziekenhuis verdedigde de moord door te beweren dat er nu “twee bourgeoismonden minder gevoed hoefde te worden.”
Lenin publiceerde in februari 1918 het decreet Het Socialistische Vaderland is in Gevaar!, waarin stond dat vijandelijke agenten, profiteurs, plunderaars, vandalen, oproerkraaiers en spionnen ter plekke doodgeschoten moesten worden. Zonder rechtszaken en bewijsvergaring kon men worden geëxecuteerd. Er moesten bataljons georganiseerd worden van burgers om loopgraven te graven en diegenen die hiertegen verzetten moesten doodgeschoten worden.Vladimir Lenin: The Socialist Fatherland is in Danger!; februari 1918. Het decreet leidde tot kritiek van coalitiepartner Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij. Volgens de linkse sociaal-revolutionaire volkcommissaris van Justitie Isaac Steinberg ging hijzelf na het lezen van het decreet woedend naar Lenin toe. Steinberg protesteerde tegen het decreet en zei tegen Lenin:
Volgens Steinberg antwoordde Lenin:Figes, blz. 659.
miniatuur|Slachtoffers van de Rode Terreur uit Jevpatoria in 1918. Lenin introduceerde de leuze “Plunder de Plunderaars” waarin de bevolking werd opgeroepen om de “bourgeoisie” aan te vallen en te bestelen. In Taganrog werden vijftig liberalen levend in een staaloven gegooid. In Jevpatorija kregen matrozen van de bolsjewistische autoriteiten de vrije hand met plunderingen. In drie dagen werden ongeveer 800 mensen vermoord. Ook in Jalta, Feodosija en Sebastopol waren in maart en april 1918 zulke vormen van geweld en plunderingen. De monniken van Olonets werden gearresteerd en later geëxecuteerd door de Tsjeka. De bolsjewieken hieven een aparte belasting op rijke burgers en er werden gijzelaars genomen als er niet betaald werd. Omdat steeds meer voormalige rijken geen geld meer hadden werden gijzelaars steeds vaker geëxecuteerd. Mensen beschuldigden anderen voor hun eigen gewin. Zo werden veel mensen die geld hadden uitgeleend aan anderen door de leners beschuldigd zodat die van hun schulden af zouden zijn. Zo klaagde het departement van Justitie van Penza dat de gevangenissen “vol zitten met onschuldige mensen die zijn gearresteerd door de Tsjeka op basis van een of andere valse beschuldiging van iemand anders.”
Op 9 mei 1918 schoten troepen in Kolpino op demonstrerende arbeiders met tien doden tot gevolg. Op dezelfde dag werden bij een fabriek nabij Jekaterinenburg ongeveer vijftien mensen doodgeschoten na een demonstratie tegen machtsmisbruik van bolsjewistische functionarissen en een dag later werden veertien gearresteerde arbeiders doodgeschoten. De moorden leidden tot stakingen bij verschillende fabrieken.William Rosenberg: Russian Labour and Bolshevik Power after October; Slavic Review, Vol. 44, No. 2. (Summer 1985). In het Moskouse circus was er de clown Bim-Bom, die grappen maakte over de bolsjewieken. Tijdens een voorstelling bestormden Tsjeka-agenten het circus om de clown te arresteren. De clown probeerde te vluchten en werd in de rug geschoten door de Tsjeka-agenten. Honderden mensen kwamen opdagen bij de begrafenis van de clown, die uitgroeide tot een demonstratie.Figes, blz. 773 - 788. Van december 1917 tot juli 1918 werden in de pers 884 vermeldingen gemaakt van executies door de communisten.
Op 17 juli 1918 werden de voormalige tsaar en zijn gezin vermoord door de communisten. De vijf kinderen van Nicolaas Romanov hadden leeftijden oplopend van 13 tot 22 jaar oud. Ook de vier bedienden van de familie werden vermoord. Alleen de executie van Nicolaas Romanov werd vermeld in bolsjewistische kranten.
In een telegram van 11 augustus 1918 aan communisten in Penza geeft Lenin persoonlijk de opdracht om niet minder dan 100 personen op te hangen. In het telegram schrijft Lenin:Geciteerd uit: Geert Mak: In Europa; Reizen door de twintigste eeuw; 4de druk; maart 2004; blz. 234.Vladimir Lenin: Telegram to Comrades Kuraev, Bosh, Minkin, and other Penza communists; 1918.
Officiële terreurcampagne miniatuur|Rouwers bij het graf van Mosej Oeritski op 2 september 1918 met een banier met de leuze: “Dood aan de burgerij en haar helpers. Lang leve de Rode Terreur!!” De officiële campagne genaamd Rode Terreur begon als een represaille voor de moord op Tsjeka-leider Mosej Oeritski op 17 augustus 1918 en de mislukte aanslag op Lenin op 30 augustus 1918 door Fanny Kaplan. De communistische regering executeerde vijfhonderd leden van de “bourgeoisie” gelijk na de aanslag op Oeritski.Edvard Radzinsky: Stalin: The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives; 1997, , blz. 152–155. De Krasnaja Gazetta publiceerde op 1 september:Figes, blz. 773.
De eerste officiële aankondiging van de Rode Terreur werd gepubliceerd in Izvestia. Op 5 september 1918 werd het decreet Over Rode Terreur uitgegeven. De communistische regering beval om sociaal-revolutionairen te arresteren en mensen in gijzeling te nemen die zouden worden vermoord als represaille voor aanvallen op bolsjewieken. Tijdens zijn herstelperiode gaf Lenin instructies om een terreurcampagne te beginnen.Werth, Bartošek, et al.: Hoofdstuk 3.Christopher Andrew and Vasili Mitrokhin: The Mitrokhin Archive: The KGB in Europe and the West; 2000, ; blz. 34. De Oekraïense Tsjeka-leider Martin Latsis gaf zijn medewerkers via de krant “Rode Terreur” de volgende instructies mee:Figes, blz. 657.
De communist Grigori Zinovjev beweerde in september 1918 dat de bolsjewieken van ongeveer 90 miljoen van de 100 miljoen inwoners van Rusland steun moest verkrijgen en dat de rest uitgeroeid moest worden.Zinovjev: “We must carry along with us 90 million out of the 100 million of Soviet Russia's population. As for the rest, we have nothing to say to them. They must be annihilated'”. Geciteerd uit: George Leggett. The Tsjeka: Lenin's Political Police; 1986, ; page 114.
Volgens documenten van de Tsjeka werden in september 1918 in Petrograd meer dan 800 mensen geëxecuteerd, hoewel er mogelijk 1.300 executies waren in deze periode in Petrograd. Onder leiding van Nikolaj Boelganin werden 141 gijzelaars geëxecuteerd in Nizjni Novgorod na 31 augustus 1918. In Vjatka werd in een week 23 voormalige politieagenten, 154 “contrarevolutionairen”, 8 monarchisten, 28 liberalen, 186 legerofficieren en 10 socialisten die lid waren van de SRP of de mensjewistische partij geëxecuteerd. De Tsjeka van Ivanovo Voznesensk rapporteerde dat zij 181 gijzelaars namen en 25 mensen executeerden en meer dan 1.000 mensen in concentratiekampen plaatsten tijdens de officiële campagne. De Tsjeka van het dorpje Sebezj rapporteerde de executie van 17 boeren. De Tsjeka van de stad Tver rapporteerde 130 gijzelaars en 39 executies en de Tsjeka van Perm berichtte over 50 executies. De krant van de Tsjeka van de oblast Tsaritsyn rapporteerde de executie van 103 mensen in de week van 3 tot 10 september. Andere provinciale kranten rapporteerden duizenden arrestaties en executies in de herfst van 1918.
Op 15 oktober 1918 beweerde Tsjeka-leider Gleb Bokii bij het officiële einde van de campagne dat 800 mensen in Petrograd waren vermoord, terwijl er 6.229 mensen waren gearresteerd. In de officiële pers, waaronder het weekblad van de Tsjeka, stond dat in twee maanden tussen 10.000 en 15.000 mensen waren geëxecuteerd.
Na oktober 1918 miniatuur|Poolse poster uit de Pools-Russische Oorlog (1919-1921) met Lev Trotski als rode duivel.
Platteland Onderdeel van het oorlogscommunisme was de inbeslagname van graan bij de boeren. De vorderingsbrigades voor voedsel pleegden veel geweld. In extreme gevallen werden deze brigades de machtsorganen voor communisten die zich gedroegen als landheren, zoals Margolin en Tsjeremoechin, die verkrachtingen en moorden toestonden. In Tambov moesten boeren zelf graan kopen in een andere provincie (oblast) om Margolin te betalen.Figes, blz. 760-761.
Trotski voerde de militaire dienstplicht in om aan voldoende soldaten te komen. In 1918 deserteerden meer dan 1 miljoen soldaten uit het Rode Leger.Figes, blz. 731 - 738. In 1919 waren er officieel ongeveer 2 miljoen soldaten gedeserteerd uit het Rode Leger. In 1921 waren er ongeveer 4 miljoen deserteurs uit het Rode Leger. Geweld van de communisten tegen boeren bij de onteigening van paarden; inbeslagnames van voedsel en het ophalen van dienstplichtigen leidde tot boerenopstanden. De communisten stuurden strafexpedities tegen de boerendorpen. Gijzelaars werden genomen en dorpshoofden werden doodgeschoten en een aantal dorpen werden helemaal in brand gestoken door de communisten. De bolsjewistische commissaris van Toela liet honderden boeren doodschieten zonder proces. In september 1918 werden 48.735 deserteurs en 7.325 bandieten gearresteerd in twaalf provincies, waarbij 1.826 mensen werden doodgeschoten ter plekke, terwijl 2.230 mensen later werden geëxecuteerd. In 1919 werd ongeveer een half miljoen deserteurs gearresteerd door de bolsjewieken en in 1920 ongeveer 800.000, waarvan duizenden zijn geëxecuteerd. Familieleden van deserteurs werden gegijzeld om deserteurs te dwingen om te vechten.Werth, Bartošek, et al.: Hoofdstuk 4.