thumb|Het eerste hoofdstuk van Genesis, B'reshit in het Hebreeuws, geschreven op een ei in het Israel Museum te Jeruzalem.
Genesis 1:1 (hoofdstuk 1, vers 1 van het boek Genesis) is het eerste Bijbelvers van de Hebreeuwse Bijbel. Het is het openingsvers van het scheppingsverhaal van de joodse en later ook de christelijke gemeenschappen. In dit vers wordt gesteld dat God de hemel en de aarde, de Bijbelse benaming voor het gehele universum, heeft geschapen. Dit is binnen zowel het jodendom als het christendom een van de belangrijkste leerstellingen van hun geloof. In het Hebreeuws en Nederlands luidt het vers als volgt: בְּרֵאשִׁית בָּרָא אֱלֹהִים אֵת הַשָּׁמַיִם וְאֵת הָאָרֶץ In Nederlands alfabet: Beresjiet bara Elohiem et hasjamajiem ve'et ha'arets. Inden Beginne schiep Godt den Hemel ende de Aerde. (Statenvertaling, 1637)bijbelsdigitaal.nl Statenvertaling p. 49. In het begin schiep God de hemel en de aarde. (Nieuwe Bijbelvertaling)
Analyse Genesis 1:1 is het eerste Bijbelvers en het begin van het scheppingsverhaal. Het vers introduceert een aantal begrippen die in de joodse en latere christelijke theologie van belang zijn: God, de schepping, hemel, en aarde. Het precieze tijdstip van deze schepping wordt niet gegeven. In het vers ligt wel besloten dat dit tijdstip zeer ver van het heden afstaat, door te benadrukken dat het "in het begin" plaatsvond: voor de schepping was er niets, zelfs geen tijd. Het woord "schiep" verwijst ernaar dat God vanuit het niets alle dingen in het leven riep.The Busy Man's Bible Encyclopedia (Condensed Biblical Cyclopedia): Creation. Gearchiveerd op 31 mei 2023.Illustrated Bible Dictionary: Creation
Woord voor woord "In het begin" is in de oorspronkelijk Hebreeuwse tekst één woord, "beresjiet"בְּרֵאשִׁ֖ית - alternatieve transliteratie: bə·rê·šîṯ, b'reishit, bereishit, bereshith De Hebreeuwse benaming voor Genesis, Beresjiet, is hiervan afkomstig.Bandstra, blz. 35 Het woord komt in deze vorm vijf keer voor in de Bijbel. Het is uit drie delen opgebouwd: be- (בְּ, "in/bij") -resjiet (רֵאשִׁ֖ית, "begin") -resj-, afkomstig van rosj (רֹאשׁ, "hoofd"). -iet, (ית) een achtervoegsel dat ruwweg het genitief, dus het voorzetsel "van", impliceert.
Het bepaald lidwoord ("het") ontbreekt, maar wordt wel geïmpliceerd. Letterlijk staat er "bij [het] hoofd [van]". Dit is een vaste uitdrukking die in het Nederlands vertaald kan worden naar "in het begin".Blenkinsopp, blz 30-31
God wordt in de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst van Genesis 1:1 "Elohim"אֱלֹהִ֑ים - alternatieve transliteratie: ’ĕ·lō·hîm genoemd. "Elohim" is meervoud van אֱלוֹהַּ / אֱלֹהַּ, , "god"D. Pardee (1999): Eloah, in K. Van der Toorn; B. Becking; P.W. Van der Horst (red.): Dictionary of Deities and Demons in the Bible, Eerdmans, pag. 285 en betekent "goden". Maar in het Hebreeuws kan het meervoud ook worden gebruikt om grootsheid en waardigheid uit te drukken. Het is een soort pluralis majestatis.
Theologische toelichtingen Joods thumb|Bereshit (bə·rê·šîṯ) - In den beginne, het eerste woord van het Oude Testament (Bijbel) in het Hebreeuws. De letter Beet uiterst rechts is alleen aan de linkerkant open. Vóór de schepping was er geen tijd, zegt de Talmoed. Het oudste Bijbelcommentaar staat in de joodse Talmoed van rond 200 na Christus. Op de vraag waarom het scheppingsverhaal met de letter Beet begint, de tweede letter van het Hebreeuwse alfabet, antwoordt de Talmoed: "Zoals de letter Beet alleen open is aan de achterkant, net zo mag je niet vragen naar wat voorafging maar alleen naar wat gebeurde sinds de schepping".Cohen, A., Everyman’s Talmud, Schocken Books, New York, 1975, Introduction, p. iii, genoemd in Creation.com Ancient Jewish view of creation. Gearchiveerd op 4 februari 2023.
Christelijk De scheppingsdaad geschiedde volgens Matthew George Easton (1897) uit vrije wil en om oneindige wijze redenen. Dit wil zeggen dat deze redenen voor de mens onbegrijpelijk zijn. Alles in het universum bestaat volgens hem enkel en alleen omdat God dat zo gewild heeft.
Johannes Calvijn, die ervan uitging dat Genesis door Mozes was geschreven, merkte in zijn geschriften op dat in Genesis 1:1 het werkwoord "bara" (scheppen ) gebruikt werd, in plaats van "yatsar" (vormen ). Dit benadrukt volgens Calvijn dat God de wereld vanuit het niets schiep, en dat Hij dus niet al sinds de eeuwigheid bestaande chaos opnieuw rangschikte. Calvijn probeerde hiermee te bewijzen dat er niets was voordat de schepping begon. Mensen die ervan uitgaan dat er "ongeordende stof" bestond vóór de schepping, verkondigen volgens hem een dwaalleer die niet te rijmen is met de inhoud van de Bijbel:Het boek Genesis: de eerste drie hoofdstukken. Verklaard door Johannes Calvijn. Stichting de Gihonbron, Middelburg, 2004. Nederlandse vertaling uit het Latijn van de Bijbelcommentaren van Johannes Calvijn. Blz. 15. Gearchiveerd op 21 januari 2013.
Het woord "Elohim" speelt een rol in de theologische strijd tussen wie in de heilige drie-eenheid gelooft, en wie meent dat God één persoon is. Calvijn merkt op dat het woord "Elohim" in de meervoud staat en volgens hem menen sommigen dat dit op de heilige drie-eenheid slaat. Calvijn stelt dat hiervoor onvoldoende bewijs is, en hierom is het volgens hem dus geen goed argument tegen het arianisme, de stroming waarin het dogma van de drie-eenheid niet geaccepteerd wordt. Calvijn merkt op dat in Genesis 1:2-3 geleerd wordt dat God als één geheel "sprak" en "op de wateren zweefde": er wordt in Genesis 1 over God als één persoon gesproken. Als men wel ervan uit zou gaan dat "Elohim" op de drie-eenheid slaat, dan zou men dezelfde fout maken als de aanhangers van het sabellianisme, die meenden dat God uit één persoon bestaat die zich als drie verschillende verschijningsvormen heeft geopenbaard:
Verwijzingen In de Bijbel wordt verschillende malen tussen de regels door naar dit vers en het daarop volgende scheppingsverhaal terugverwezen. De scheppingsdaad wordt in andere Bijbelverzen op vier manieren aan God toegeschreven. Allereerst wordt de schepping tweemaal aan God zelf toegeschreven.Genesis 1:1, Genesis 1:26 Daarnaast wordt in het latere christelijke Nieuwe Testament, anders dan in de joodse theologie, de schepping aan elk van de drie afzonderlijke onderdelen van een heilige drie-eenheid toegedicht: de Vader,1 Korinthiërs 8:6 de ZoonJohannes 1:3, Kolossenzen 1:16-17 en de Heilige Geest.Genesis 1:2, Job 26:13, Psalm 104:30 Van alle Goden die de mensheid vereert, is Jahweh de echte God, want Hij heeft de wereld en het universum geschapen.Jesaja 37:16, 40:12-13, 54:5, Psalm 96:5, Jeremiah 10:11 De christelijke en joodse leerstelling dat God de wereld heeft geschapen, die afkomstig is uit Genesis 1:1, komt onder andere terug in Psalm 33. Ook wordt hierin benadrukt dat men God hierom zou moeten vrezen:
Door het Woord des HEEREN zijn de hemelen gemaakt, en door den Geest Zijns monds al hun heir. Hij vergadert de wateren der zee als op een hoop; Hij stelt den afgronden schatkameren. Laat de ganse aarde voor den HEERE vrezen; laat alle inwoners van de wereld voor Hem schrikken. Want Hij spreekt, en het is er; Hij gebiedt, en het staat er. Psalm 33:6-9 (Jongbloededitie van de Statenvertaling)
thumb|Christelijk icoon uit Oekraïne van Sophia, de Heilige Wijsheid. Het begin van het scheppingsverhaal wordt ook aangehaald in de Bijbelse wijsheidsliteratuur. In Spreuken 8:22-31 wordt gesteld dat de wijsheid aanwezig was bij de schepping. In deze passage verhaalt de verpersoonlijking van de Wijsheid in de ik-vorm over de schepping. Er wordt hier verduidelijkt dat de schepping een "eeuwigheid" geleden is, en dat het begin van de schepping zoals beschreven in Genesis 1:1 door de Wijsheid werd ingegeven. Volgens deze passage was de Wijsheid zelfs al aanwezig voordat de verdere rest van het scheppingsverhaal plaatsvond, zoals beschreven in de hoofdstukken Genesis 1 en 2.
De HEERE bezat Mij in het beginsel Zijns wegs, voor Zijn werken, van toen aan. Ik ben van eeuwigheid af gezalfd geweest; van den aanvang, van de oudheden der aarde aan. Ik was geboren, als de afgronden nog niet waren, als nog geen fonteinen waren, zwaar van water; Aleer de bergen ingevest waren, voor de heuvelen was Ik geboren. Hij had de aarde nog niet gemaakt, noch de velden, noch de aanvang van de stofjes der wereld. Toen Hij de hemelen bereidde, was Ik daar; toen Hij een cirkel over het vlakke des afgronds beschreef; Toen Hij de opperwolken van boven vestigde; toen Hij de fonteinen des afgronds vastmaakte; Toen Hij der zee haar perk zette, opdat de wateren Zijn bevel niet zouden overtreden; toen Hij de grondvesten der aarde stelde; Toen was Ik een voedsterling bij Hem, en Ik was dagelijks Zijn vermakingen, te aller tijd voor Zijn aangezicht spelende; Spelende in de wereld Zijns aardrijks, en Mijn vermakingen zijn met de mensenkinderen. Spreuken 8:22-31 (Jongbloededitie van de Statenvertaling)
Vertaling In de Masoretische Tekst bestaat het vers uit 7 woorden en 28 letters: Zonder diakritische tekens: בראשית ברא אלהים את השמים ואת הארץ Met diakritische tekens: בְּרֵאשִׁית בָּרָא אֱלֹהִים אֵת הַשָּׁמַיִם וְאֵת הָאָרֶץ Transliteratie naar het Latijns alfabet: bə·rê·šîṯ bā·rā ’ĕ·lō·hîm ’êṯ haš·šā·ma·yim wə·’êṯ hā·’ā·reṣ
Omgekeerde interlineaire tabel De volgende omgekeerde interlineaire tabel van Genesis 1:1 is gerangschikt naar de woordvolgorde in de Jongbloededitie van de Statenvertaling: Strong's Hebreeuws Transliteratie (Statenvertaling)Nederlandse vertaling (KJV)Engelse vertaling Woordsoort 7225 בְּרֵאשִׁ֖ית bə·rê·šîṯ In den beginne In the beginning zelfstandig naamwoord 1254 בָּרָ֣א bā·rā schiep created werkwoord 430 אֱלֹהִ֑ים ’ĕ·lō·hîm God God zelfstandig naamwoord 853 אֵ֥ת ’êṯ - - partikel, duidt lijdend voorwerp aan 8064 הַשָּׁמַ֖יִם haš·šā·ma·yim den hemel the heaven zelfstandig naamwoord 853 וְאֵ֥ת wə·’êṯ en and partikel, duidt lijdend voorwerp aan 776 הָאָֽרֶץ hā·’ā·reṣ de aarde the earth zelfstandig naamwoord
Lijst van vertalingen Tijdperk Taal Vertaling Genesis 1:1 250 — 50 v.Chr. Oudgrieks LXX Septuagint ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν 390 — 405 n.Chr. Latijn Vulgaat In principio creavit Deus caelum et terram. 1611 Engels King James Version In the beginning God created the heaven and the earth. 1477 Nederlands Delftse Bijbel INden beghin ſciep god hemel en̅ aerde. 1528 Nederlands Vorstermanbijbel INden beghinne ſchiep God*hemel ende aerde.) 1542 Nederlands Liesveldtbijbel INden beginne schiep God hemel ende aerde 1548 Nederlands Leuvense bijbel INDEN beginne heeft Godt geschapen hemel ende aerde 1560 Nederlands Biestkensbijbel INden beginne schiep Godt Hemel ende Aerde. 1562 Nederlands Deux-Aesbijbel IN den beginne sciep God Hemel ende Aerde. 1637 Nederlands Statenvertaling INDEN beginne schiep Godt den Hemel, ende de Aerde. 1648 Nederlands Lutherse VertalingOok wel Visscherbijbel genoemd. IN't begin schiep Godt Hemel ende Aerde. 1888 Nederlands Jongbloededitie van de Statenvertaling In den beginne schiep God den hemel en de aarde. 1912 Nederlands Leidsche Vertaling Toen God een aanvang maakte met de schepping van hemel en aarde (...)In de Leidsche vertaling zijn Genesis 1:1-3 samengevoegd tot één geheel. De volledige tekst luidt: "Toen God een aanvang maakte met de schepping van hemel en aarde - de aarde was woest en vormeloos, duisternis heerste op den oceaan, en Gods geest dekte het water - sprak God: Er zij licht! en er was licht."
Gebruik in christelijke geloofsbelijdenissen Het begin van de christelijke geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel verwijst naar Genesis 1:1:
Ik geloof in één God de almachtige Vader Schepper van hemel en aarde van al wat zichtbaar en onzichtbaar is.Dit is de Nederlandse vertaling van de oorspronkelijke Latijnse tekst: