thumb|Welkom in Wilamowice in het Wymysoojs en het Pools Wymysoojs (Duits: Wilmesaurisch, Pools: język wilamowski, Wymysoojs: Wymysöryś) is een West-Germaanse taal of een dialect van de Hoogduitse taal in de kleine stad Wilamowice (Wymysau, Wymysoü in het Wymysoojs), op de grens van Klein-Polen en Silezië in Polen. Wymysoojs is beïnvloed door het Platduits, Hoogduits, Nederlands en Pools.
Volgens een artikel in De Standaard uit 2012 waren er toen nog maar zestig sprekers die het Wymysoojs machtig zijn, van wie de meesten ouder dan tachtig.De Standaard, 27 juli 2012, "Restjes ‘Nederlands' in Polen", geraadpleegd 2016-03-31 De taal staat dan ook op uitsterven. De UNESCO spant zich in voor uitstervende talen als onderdeel van het vluchtig cultureel erfgoed van de mensheid.
Sinds 2016 lijkt de taal een opleving door te maken.NRC Handelsblad, 25 maart 2016, "Hoe de bijna dode Poolse taal Wymysoojs weer populair werd", geraadpleegd 2016-03-31
Alfabet Het Wymysoojs wordt geschreven met het Latijnse alfabet. Het Wymysoojs alfabet telt 34 letters en luidt als volgt: a ao b c ć d e f g h i j k ł l m n ń o ö p q r s ś t u ü v w y z ź ż A AO B C Ć D E F G H I J K Ł L M N Ń O Ö P Q R S Ś T U Ü V W Y Z Ź Ż
Kort woordenboek Een kort woordenboek van Wymysoojs met Duitse, Nederlandse, Friese en Engelse vertalingen. Net zoals in het Pools wordt de ł als een bilabilale (Zuid-Nederlandse of Engelse) w en de w als een v uitgesproken:
Wymysoojs Duits Nederlands Fries Engels ałan allein alleen allinne alone anaan und en en and bryk Brücke brug brêge bridge duł dumm dom dom dull fuylgia hören [folgen] horen [volgen] heare [folgje] to hear [to follow] ganc ganz gans gâns entirely gyrycht Gericht gerecht gerjocht court dyr hymół Himmel hemel himel heaven muter Mutter moeder mem mother myttółt Mittel middel middel middle nimanda niemand niemand nimmen no-one ny nein nee nee no ödum Atem adem azem breath (maar Oudengels: ǽðm) öwyt Abend avond jûn evening śraeiwa schreiben schrijven skriuwe to write syster Schwester zuster suster sister śtaen Stein steen stien stone trynkia trinken drinken drinke to drink wełt Welt wereld wrâld world wynter Winter winter winter winter zyłwer Silber zilver sulver silver zyjwa sieben zeven sân seven
Voorbeelden Een wiegeliedje in Wymysoojs met Nederlandse vertaling:
Śłöf duy buwła fest! Skumma frmdy gest, Skumma muma ana fettyn, Z' brennia nysła ana epułn, Śłöf duy Jasiu fest!
Slaap, mijn jongen, vast! Er komen vreemde gasten, Er komen tantes en ooms, Ze brengen noten en appels, Slaap, mijn Jantje, vast!
Het Onzevader in het Wymysoojs:
Ynzer Foter, dü byst ym hymuł, Daj noma zuł zajn gywajt; Daj Kyngrajch zuł dö kuma; Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot; dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt; an fercaj yns ynzer siułda, wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia; ny łat yns cyn zynda; zunder kaonst yns reta fum nistgüta. [Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans :łaowa uf inda.] Amen
Literatuur Ludwik Młynek, "Narzecze wilamowickie", Tarnów, 1907: J.Pisz. Józef Latosiński, "Monografia miasteczka Wilamowic", Kraków, 1909. Hermann Mojmir, "Wörterbuch der deutschen Mundart von Wilamowice" (Słownik niemieckiej gwary Wilamowic), Kraków, 1930-1936: Polska Akademia Umiejętności. Adam Kleczkowski, "Dialekt Wilamowic w zachodniej Galicji. Fonetyka i fleksja". Kraków, 1920: Polska Akademia Umiejętności. Adam Kleczkowski, "Dialekt Wilamowic w zachodniej Galicji. Składnia", Poznań, 1921: Uniwersytet Poznański. Maria Katarzyna Lasatowicz, "Die deutsche Mundart von Wilamowice zwischen 1920 und 1987". Opole, 1992: Wyższa Szkoła Pedagogiczna. Tomasz Wicherkiewicz, The Making of a Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, Mouton de Gruyter, 2003, Vlamingen in de vergetelheid (Flamandowie w zapomnieniu) - De taal van Wilamowice (pdf), kort artikel over de taal met voorbeeldteksten.
Bronnen
Categorie:Bedreigde taal Categorie:Duitse streektaal of dialect Categorie:Taal in Polen