Speed is een Amerikaanse actiefilm uit 1994 geregisseerd door Jan de Bont. De hoofdrollen worden vertolkt door Keanu Reeves, Sandra Bullock en Dennis Hopper.
Het verhaal gaat over de strijd tussen de bommenleggende afperser Howard Payne en de S.W.A.T.-agent Jack Traven.
De film werd door het publiek goed ontvangen en bracht in totaal $350.448.145 op. Hiervan kwam zo'n 34,6% uit de Verenigde Staten: $121.248.145.Speed Box Office Mojo Bij verschillende filmprijzen kreeg de film 29 nominaties. Hiervan werden er 14 gewonnen, waaronder twee Oscars.
Verhaal
Afperser Howard Payne (Dennis Hopper) heeft een aantal bommen aan een lift in een kantoorgebouw bevestigd. Hiermee kan hij de staalkabels met behulp van explosieven laten knappen, waardoor de lift naar beneden zal storten, als de gemeente hem niet een groot geldbedrag overhandigt. Het inderhaast gearriveerde S.W.A.T.-team van Los Angeles met de agenten Harry (Jeff Daniels) en Jack (Keanu Reeves) probeert de in de lift opgesloten mensen te bevrijden. Ze besluiten de lift te zekeren met de kabel van de hijskraan op het dak, zodat de lift niet meer kan vallen en ze zonder risico de mensen in de lift kunnen bevrijden.
Payne merkt dat de politie met een reddingspoging bezig is en laat de explosieven ontploffen, waarna de lift naar beneden stort. De kraan blijkt niet sterk genoeg te zijn om de lift tegen te houden en stukje bij beetje zakt de lift omlaag. Net op tijd weten Jack, Harry en andere agenten de mensen te bevrijden, voordat de lift omlaag stort.
De politiemannen komen erachter dat Payne zich in een goederenlift in hetzelfde gebouw bevindt. Bij een poging hem te arresteren wordt Harry door Payne gegijzeld. Jack schiet daarop Harry in zijn been, zodat Payne zijn gijzelaar niet mee kan nemen. De afperser vlucht en laat een bom ontploffen, waardoor Jack hem niet kan achtervolgen. Men gaat ervan uit dat Howard Payne is omgekomen en kort daarop worden Jack en Harry geëerd voor het redden van de liftpassagiers.
Een tijd later ontploft voor Jack Travens ogen een passagiersbus met daarin enkel de chauffeur. Meteen daarna wordt hij gebeld via een nabije openbare telefoon. Howard Payne blijkt nog te leven en wil nog steeds geld zien. Er blijkt een bus met nummer 2525 rond te rijden met een bom die wordt geactiveerd als de bus boven de 50 mijl/uur gaat rijden. Als deze bus na de activatie van de bom onder de 50 mijl/uur gaat rijden, zal de bom ontploffen.
Traven haast zich naar zijn auto en gaat op zoek naar de betreffende bus. Ook licht hij zijn collega's bij de politie in, die een onderzoek beginnen naar de identiteit van de dader. De bus rijdt inmiddels – met de nog niet geactiveerde bom – op de Interstate 105, maar vanwege de drukte daar schiet het niet op. Dit geeft Traven de kans om bij de bus in de buurt te komen. Op een gegeven moment stapt hij uit en rent hij naar de bus. De buschauffeur denkt echter dat Jack naar binnen wil, en gaat harder rijden omdat "er hier op de snelweg geen halte is". De passagiers en de chauffeur hebben nog geen weet van de bom en maken zich dus geen zorgen.
Jack Traven houdt een auto aan om de bus in te kunnen halen. De bezitter van deze auto (Glenn Plummer), een Jaguar, is niet bepaald gelukkig met zijn passagier, maar werkt onder protest wel mee met de politieman. Nadat de buschauffeur na herhaalde waarschuwingen vanuit de naast hem rijdende auto nog niet heeft begrepen dat er een bom onder de bus zit, laat Traven de bestuurder van de Jaguar een briefje zien waarop staat dat er een bom aan boord is. De buschauffeur heeft het nu eindelijk begrepen en mindert langzaam vaart. Traven ontdekt dat ze al boven de vijftig rijden, waardoor de bom inmiddels is geactiveerd. Hij weet de chauffeur net op tijd duidelijk te maken dat de bus niet langzamer mag gaan rijden. Vanuit de Jaguar springt hij daarna over naar de bus. Een van de inzittenden denkt dat Traven hem komt oppakken en richt zijn pistool op de politieman. Terwijl Traven de man probeert te kalmeren probeert een andere passagier het wapen af te pakken. In de worsteling gaat het pistool af en wordt de chauffeur geraakt. Annie (Sandra Bullock) neemt snel het stuur over en besluit de bus te blijven besturen.
thumb|right|250px|Los Angeles International Airport, de locatie waar Traven de bom onschadelijk probeert te maken. Nadat de politie de bus naar een lege snelweg heeft begeleid, kunnen plannen worden gemaakt om de passagiers te bevrijden. Er wordt een vrachtwagen met lange oplegger naast de bus gereden, maar Jack weet dat de afperser de bus via de televisiehelikopters in de gaten houdt en de bom zal laten afgaan als passagiers de bus verlaten. Op aandringen van Jack mag uiteindelijk wel de gewonde chauffeur de bus verlaten, maar als een bange vrouw (Beth Grant) ook probeert de bus te verlaten, laat Payne een bom afgaan. De vrouw valt op de snelweg en wordt door de bus overreden.
De stemming in de bus verslechtert en de passagiers beginnen zich aan elkaar te ergeren. En het wordt nog erger als Traven het bericht krijgt dat verderop een wegdeel van zo'n 15 meter ontbreekt. Traven heeft geen andere keus dan te proberen om met de bus over het gat te springen: hij laat Annie het gaspedaal zover mogelijk indrukken en wonder boven wonder lukt de sprong.
Traven beseft dat ze de snelweg moeten verlaten om verdere gevaarlijke situaties te vermijden en stuurt Annie naar LAX, de luchthaven van Los Angeles. Hiervoor heeft hij twee redenen: er is genoeg ruimte om de bus op snelheid te houden en omdat hier geen nieuwshelikopters mogen vliegen kan hij ongezien proberen de bom onschadelijk te maken. De bom onschadelijk maken lukt niet, maar Traven ontdekt wel een verborgen camera in de bus, waarmee Payne hen in de gaten houdt. Nadat Jack een technicus van een ter plaatse zijnde tv-ploeg heeft gevraagd om het filmpje gedurende een minuut op te nemen, en in een herhaling uit te zenden, kunnen alle passagiers worden bevrijd zonder dat Payne dit in de gaten heeft. Uiteindelijk kunnen Jack en Annie vluchten via het luik in de vloer van de bus, waarna de bus vervolgens stuurloos rondrijdt en vaart mindert. De bus komt vervolgens met een vaart van 50 mijl/uur tot stilstand tegen een vliegtuig waarna beiden exploderen.
De jacht op Payne is nog niet ten einde, want de politie heeft zich inmiddels opgesteld bij de plek waar het geld moet worden overgedragen aan Payne. Deze houdt de overdrachtplaats in de gaten en ziet hen dus. Door een kleine overgangsfout in het filmpje ontdekt hij tevens dat de buspassagiers al lang ontsnapt zijn. Hij weet echter Annie te gijzelen en vlucht met haar de metro in.
Op het dak van de metrotrein weet Traven, die aan de hand van een zender in de geldkoffer Payne achterna is gerend, Payne in een handgevecht uit te schakelen: diens hoofd raakt een seinbord bovenaan de metrotunnel, waardoor hij onthoofd wordt. Annie is inmiddels door Payne met handboeien vastgezet in de metro en het lukt Traven niet haar te bevrijden. De remmen van de metro werken niet meer, waarop Traven besluit om de snelheid op te voeren in een poging de trein te laten ontsporen. Het metrostel stormt een stuk baan op dat nog niet gereed is, vliegt bovengronds de weg op en komt honderden meters verder tot stilstand. Er is niemand gewond en na alles wat ze samen hebben mee gemaakt, krijgen Jack en Annie een relatie.
Rolverdeling
|- align=left |colspan=3|Hoofdrollen |- align=center |width="5%" align=left|||width="5%" align=left|Jack Traven||width="30%" align=left|Traven komt voor als een stoere en behulpzame agent die er alles aan doet om de situatie te redden. |- align=left |align=left|||align=left|Annie||Annie is een vrolijke, ietwat neurotische vrouw die meteen aanbiedt om te helpen. Dit doet ze door de hele rit de bus te besturen. |- align=left |align=left|||align=left|Howard Payne||Payne is de psychopathische bommenplaatser. Hij heeft de controle over de situatie en houdt de bus continu in de gaten. Jack Traven probeert hem uiteindelijk uit te schakelen. |- align=left |colspan=3|Bijrollen |- align=left |align=left|||align=left|McMahon||McMahon is de leider van het politieteam en heeft een goed woordje over voor Jack Traven, een van zijn beste collega's. Hij komt met allerlei ideeën en staat Jack terzijde als de mensen worden bevrijd. |- align=left |align=left|||align=left|Harry||Harry is de collega van Jack en staat hem tijdens het lift-incident bij. Als Jack op de bus zit, onderzoekt Harry wie de bommenplaatser is en hoe ze hem kunnen uitschakelen. |- align=left |align=left|||align=left|Sam||Sam is de buschauffeur die uiteindelijk wordt neergeschoten. Bloedend mag hij uiteindelijk de bus verlaten. Hoe het met hem afloopt wordt verder niet bekendgemaakt. |- align=left |align=left|Carlos Carrasco||align=left|Ortiz||Ortiz is een stevig gebouwde man die mee reist in de bus. Hij biedt zijn hulp aan als dit nodig is en houdt orde op zaken als er ruzies dreigen te ontstaan. |- align=left |align=left|||align=left|Stephens||Stephens is een verveelde en irriterende passagier die erop uit is om anderen te plagen. |- align=left |align=left|||align=left|Helen||Helen is de vrouw die uiteindelijk ook uit de bus wil worden bevrijd, tegen de regels van Howard Payne in. Daarom laat hij een bom afgaan waardoor ze op de weg terechtkomt en wordt overreden door de bus. |- align=left |align=left|||align=left|Maurice||De bestuurder van de Jaguar moet ineens plaatsmaken voor Jack Traven omdat hij met spoed de bus moet inhalen. Verbaasd en paniekerig omdat hij zijn auto graag mooi wil houden, probeert hij Jack te helpen om de buschauffeur duidelijk te maken dat er een bom onder zijn bus zit. |- align=left |align=left|||align=left|Terry||Buspassagier. |- align=left |align=left|||align=left|Mrs. Kamino||Buspassagier. |- align=left |align=left|||align=left|Ray||Buspassagier. |- align=left |align=left|||align=left|Officier Robin||Collega van Harry en Jack. |- align=left |align=left|||align=left|Brigadier Norwood||Collega van Harry en Jack.
Prijzen en nominaties De film won in 1995 in totaal 14 filmprijzen uit 29 nominaties. Speed won Oscars in de categorieën "Beste geluid" en "Beste geluidseffectbewerking", en daarnaast een Oscar-nominatie in de categorie "Beste montage".
De film ontving verder onder andere vijf MTV Movie Awards, namelijk in de categorieën "Beste actiescène" (voor de explosie op het vliegveld), "Beste vrouwelijke optreden" (Sandra Bullock), "Beste filmduo" (Sandra Bullock en Keanu Reeves), "Beste schurk" (Dennis Hopper) en tot slot "Meest aantrekkelijke vrouw" (Sandra Bullock).
Sandra Bullock won een Saturn Award in de categorie "Beste actrice". Nominaties in deze categorie vielen in de categorieën "Beste actie/avonturen/thriller-film" en "Beste regie" (Jan de Bont).
Ook won Speed twee BAFTA Awards in de categorieën "Beste montage" en "Beste geluid". Een nominatie voor deze prijs viel in de categorie "Beste special effects".
Op Rotten Tomatoes krijgt de film een waardering van 93% "fresh",Speed (1994) Rotten Tomatoes (na 29 stemmen op 21 januari 2008) wat betekent dat 93 procent van de personen die gestemd heeft, de film waardeert.
Achtergrond Productie Speed was het regiedebuut van Jan de Bont (1943), die daarvoor als cameraman films maakte met onder andere Paul Verhoeven (Turks Fruit, Basic Instinct), Zucker, Abrahams en Zucker (Ruthless People), John McTiernan (Die Hard, The Hunt for Red October) en Ridley Scott (Black Rain).