thumb|Cromstrijen en omgeving
Cromstrijen (; plaatselijk dialect: Cromstrien) is een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telde in april 2016 12.792 inwoners en heeft een oppervlakte van 70,31 km² (waarvan 15,94 km² water). De gemeente bestond sinds 1 januari 1984, na de gemeentelijke herindeling van de Hoeksche Waard door samenvoeging van de gemeenten Klaaswaal en Numansdorp.
Vanaf 1 januari 2019 maakt de gemeente Cromstrijen samen met de gemeenten Korendijk, Strijen, Binnenmaas en Oud-Beijerland deel uit van de gemeente Hoeksche Waard.
De naam Cromstrijen komt van de vroegere ambachtsheerlijkheid Cromstrijen.
Geschiedenis De ambachtsheerlijkheid Cromstrijen was zowel een complex van gronden als een rechtsgebied waaraan bestuurlijke en heerlijke rechten waren verbonden. In 1492 gaf Maximiliaan I van Oostenrijk de Cromstrijense gorzen in leen aan zijn secretaris Gerard Numan, die het recht kreeg het gebied te bedijken en er ambachtsheerlijke rechten uit te oefenen. Het bezit raakte al vroeg over verschillende deelhebbers verdeeld, waardoor Cromstrijen eeuwenlang gezamenlijk werd bestuurd door een groep aandeelhouders of ambachtsheren.
Door opeenvolgende bedijkingen ontstonden het Westmaas-Nieuwland in 1539, Nieuw-Cromstrijen in 1602, Klein-Cromstrijen in 1615, Groot-Cromstrijen in 1625 en de Numanspolder in 1642. In dit gebied ontwikkelden zich de dorpen Klaaswaal en Numansdorp.
Onder de ambachtsheren bevond zich in de zeventiende eeuw de Dordtse burgemeester Jacob de Witt, die in Cromstrijen land en heerlijke rechten verwierf. Het plaatselijke bestuur en het financiële beheer werden namens de gezamenlijke ambachtsheren uitgevoerd door een schout en rentmeester. Mede door de stijgende inkomsten werd dit gecombineerde ambt in de achttiende eeuw aantrekkelijk voor leden van de Dordtse regentenelite. Tot zijn overlijden in 1741 werd het bekleed door de Dordtse regent Henrik Anthonisz. van den Santheuvel (1690–1741).
Na de afschaffing van de heerlijke rechten in 1848 bleef de Ambachtsheerlijkheid Cromstrijen bestaan, niet langer als rechtsgebied maar als landbouwbedrijf. Dit groeide in de negentiende en twintigste eeuw uit tot een omvangrijke agrarische onderneming. In 2006 werd het grootste deel van de gronden verkocht en kwam een einde aan het eigen landbouwbedrijf.
Kernen Klaaswaal, Numansdorp (gemeentehuis) en de buurtschappen Bommelskous en Schuring.
Topografie 510px
Topografische kaart van de gemeente Cromstrijen, per maart 2017
Gemeenteraad De gemeenteraad van Cromstrijen bestond uit 15 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1990 tot en met 2014: GemeenteraadszetelsPartij1990199419982002200620102014Cromstrijen '98 - -34334CDA4323333VVD4432333D66 -311122SGP1122112PvdA6432321GroenLinks - -1111-Totaal 1515151515
In verband met een per 1 januari 2019 voorgenomen fusie zijn er in 2018 geen gemeenteraadsverkiezingen geweest.Geen gemeenteraadsverkiezingen, wel referendum a.s. woensdag in de Hoeksche Waard, www.hoekschnieuws.nl
Cultuur Monumenten In de gemeente waren er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie: Lijst van rijksmonumenten in Cromstrijen Lijst van oorlogsmonumenten in Cromstrijen
Kunst in de openbare ruimte In de gemeente Cromstrijen zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie: Lijst van beelden in Cromstrijen
Zie ook Lijst van burgemeesters van Cromstrijen
Referenties
Categorie:Geschiedenis van Hoeksche Waard Categorie:Ambachtsheerlijkheid in de Nederlanden Categorie:Voormalige gemeente in Zuid-Holland