Steendam (Gronings: Staindam) is een klein dorp, gelegen aan het Schildmeer in de gemeente Midden-Groningen, in de provincie Groningen (Nederland). Het dorp ligt aan de oude weg van Noordbroek naar Appingedam en aan het Afwateringskanaal van Duurswold. In had Steendam inwoners.

De plaats is genoemd naar een stenen dam die hier in de tweede helft van de 18e eeuw is aangelegd. Dit gebeurde om te voorkomen dat de dijk rond het Schildmeer, die hier tevens als weg diende, vanwege de drassige ondergrond werd ondermijnd. Vanaf 1772 is in de kerkelijke registers sprake van landbouwers die bij de Steendam wonen en in 1781 tekent Theodorus Beckeringh het gehucht op zijn provinciekaart.

Bij de stenen dam mondde de Burgwatering uit in het Schildmeer. In 1800 werd hier een nieuwe houten brug aangelegd, die in 1858 werd vervangen door een stenen duiker. Ook verrees hier in 1803 een poldermolen voor het westelijke deel van Tjuchem, later Steendammerpolder genoemd.

Steendam is een enigszins verspreid wegdorp en kent weinig ruimtelijke samenhang. Een centrum ontbreekt. De meeste huizen dateren uit de 20e eeuw. Aan noord- en oostzijde is het dorp ingesloten door een productiebos.

Vanwege de ligging aan het Schildmeer is het gebied ten zuidwesten van het dorp uitgegroeid tot een bescheiden watersportcentrum. De eerste zeilwedstrijden op het meer vonden al in de negentiende eeuw plaats tussen schippers die bij het meer soms moesten wachten op gunstige wind. Zodra de wind dan opstak was het een wedstrijd om als eerste het meer over te steken.

Ten zuiden van het watersportcentrum, richting Gaarland, ligt een plas die ontstaan is door zandafgraving.

Locatie & Historie:

De familie Blaauw had diepe wortels rondom het Schildmeer (zoals in Steendam en Overschild). In de 20e eeuw exploiteerden zij daar een kleinschalige jachtwerf die zich richtte op de bouw, het onderhoud en de stalling van (houten) boten en jachten.

Geschiedenis en Toerisme

In de tweede helft van de 20e eeuw ontwikkelde Steendam zich tot een belangrijk centrum voor watersport en recreatie aan het Schildmeer. De basis hiervoor werd gelegd door de familie O.Blaauw en zijn echtgenoot D. Blaauw-Huisman , die aanvankelijk op de locatie begon met een jachtbouwbedrijf aan het water.

Vanaf 1968 werd dit bedrijf door het hun dochter H.C.H. Smidt-Blaauw en haar echtgenoot F. Smidt officieel uitgebouwd tot het veelzijdige Recreatiecentrum en Camping De Otter aan de Roegeweg. Onder hun beheer, dat tot 2004 duurde, groeide het terrein uit tot een grote recreatielocatie met een camping, bungalows en een jachthaven met plaats voor zo'n 180 boten. In de jaren tachtig en negentig was er tevens een bekend regionaal surfcentrum op het terrein gevestigd. Na een beheer van 36 jaar door het echtpaar Smidt-Blaauw werd het recreatiecentrum in 2004 overgedragen.

In 2007 lanceerde de toenmalige gemeente Slochteren een plan om het dorp meer op het Schildmeer en de watersportfaciliteiten aan te sluiten (middels een boulevard) en het dorp een 'dorpshart' te geven. Hierdoor zou het dorp kunnen uitgroeien van een wegdorp naar een waterdorp. Door gebrek aan investeerders en ontoereikende financiële mogelijkheden is hiervan echter weinig tot niets terechtgekomen. In 2011 werd aan de zuidelijke oever van het Schildmeer het golfterrein van de Groningse Golfclub Duurswold geopend. De club heeft een 9-holes golfbaan, die door Michiel van der Vaart werd ontworpen.

In de jaren 2020 wordt gewerkt aan het versterken van de recreatieve gebieden aan de oost- en zuidkant van het meer met onder meer de herontwikkeling van de waterkant, de aanleg van vakantieparken aan zuidzijde en een nieuwe camping aan oostzijde.

Elders Steendam was ook een boerderij aan de Bosweg bij Onderdendam. Deze boerderij gelegen op Steendam wordt vermeld sinds 1783; hij staat afgebeeld op 19e-eeuwse topografische kaarten.

Categorie:Plaats in Groningen Categorie:Geografie van Midden-Groningen