Het huidige district Antwerpen, binnen de gelijknamige stad Antwerpen, op zijn beurt nog eens binnen de gelijknamige provincie Antwerpen, bevat het oorspronkelijke Antwerpen zoals het bestond voor 1958, toen Antwerpen de toenmalige gemeenten Berendrecht, Zandvliet en Lillo annexeerde. Op 1 januari 2019 werd een stuk van het district onder het postnummer 2030 aan het district Ekeren doorgegeven.
Toponymie Het toponiem van Antwerpen is etymologisch en archeologisch te verklaren uit de naam die gegeven werd aan de plaats van de eerste nederzetting bij de ‘anda uerpa’, wat eigenlijk Germaans is voor ‘aangeworpen gronden’ (in een bocht van de rivier).
Een 15e-eeuwse sage vertelt dat in het land van de Schelde omstreeks het begin van onze tijdrekening een reus, Druon Antigoon, heerste, die van elke schipper een zware tol eiste. Wanneer deze weigerde te betalen, werd hem de hand afgehakt. Een Romeinse krijger, Silvius Brabo, bevocht, overwon en doodde de reus, hakte zijn hand af en wierp hem in de Schelde. Het bevrijde volk noemde de stad Antwerpen (van handwerpen).
Geschiedenis
Middeleeuwen Gedurende de middeleeuwen bereikt de stad het hoogtepunt van zijn economische macht, onder Keizer Karel V. Tegelijk met de handel bloeit ook de nijverheid: diamantbewerking, boekdrukkerijen, suikerraffinaderijen, etc. De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, waarvan de bouw startte in 1352, wordt voltooid. Ook de burgerlijke bouwkunst brengt interessante gebouwen voort, zoals het Stadhuis, het Vleeshuis, het Hessenhuis, etc.
Ancien Régime Een kentering in het succes komt omstreeks het midden van de 16e eeuw met de razernij van de beeldenstorm en de Spaanse furie. Het sluiten van de Schelde voor het scheepsverkeer naar en van de zee, op het einde van de 16e eeuw, betekent het einde van de overweldigende internationale rol van de havenstad.
Met het Verdrag van Münster, in 1648, dat de onafhankelijkheid van de noordelijke provincies waarborgt, verdwijnt de laatste hoop om de Schelde terug te openen. Antwerpen wordt echter een regionaal centrum waar nog druk gehandeld wordt.
In de 19e eeuw ziet Napoleon Bonaparte het belang van Antwerpen echter als een ‘pistool op het hart van Engeland’ en laat dokken graven voor een oorlogsmarinebasis.
Moderne Tijd Deze dokken waren de eerste aanzet van geweldige havenuitbreidingen, ondernomen in de tweede helft van de 19e eeuw en in de 20e eeuw. Pas in 1863 regelt een internationaal verdrag het afkopen van de Scheldetol en maakt de vaart op de stroom terug volledig vrij. Op het einde van de 19e eeuw worden de Scheldekaaien rechtgetrokken, wat het slopen van een deel van het oudste stadsdeel met zich meebracht.
Door het uitbreiden van, de stad worden nieuwe straten, lanen maar ook openbare gebouwen aangelegd, zoals het gerechtshof, de Nationale Bank,
De 20e eeuw zorgde voor vooruitgang. Hoewel onderbroken door twee wereldoorlogen, is het stadsgrondgebied aangegroeid en dit vooral met het oog op voortdurende havenuitbreiding. Zo werden op 22 maart 1929 de voormalige gemeenten Oosterweel, Oorderen en Wilmarsdonk plus nog enkele gedeelten van Ekeren, Merksem, Hoevenen en Lillo bij Antwerpen gevoegd. In 1958 werden de gemeenten Lillo, Berendrecht en Zandvliet bij Antwerpen gevoegd.
Bij de grote fusie in 1983 werd het district Berendrecht-Zandvliet-Lillo van het district Antwerpen gescheiden.
Geografie Wijken in het district Antwerpen thumb|De wijken van Stad Antwerpen in het rood. Het lichtoranje gedeelte bovenaan hoort bij het district Berendrecht-Zandvliet-Lillo. Het donkeroranje is het voormalige Oosterweel-Oorderen-Wilmarsdonk Zie ook Lijst van wijken van Antwerpen#District Antwerpen Het district Antwerpen van de Stad Antwerpen bestaat administratief uit 22 wijken.In welke wijk ligt mijn straat?
In de volksmond zijn er echter nog talloze andere benamingen in omloop:
Antwerpen Noord buurten: Stuivenberg, Seefhoek, Amandus-Atheneum, Chinatown Centraal Station buurten: Kievitwijk, Diamant, Statiekwartier, Joods Antwerpen Dam (Antwerpen) Eilandje Haringrode Harmonie Historisch Centrum Kiel Linkeroever Luchtbal Markgrave Meir Middelheim Schipperskwartier (eerste wijk) Sint-Andries (vierde wijk) Stadspark Tentoonstellingswijk Theaterbuurt, ook wel Quartier Latin genoemd (derde wijk) Universiteitsbuurt (tweede wijk) Zurenborg Het Zuid, werd opgedeeld in: Zuid-Museum Brederode
Postnummers Het district Antwerpen telt (samen met Berendrecht-Zandvliet-Lillo) de volgende postnummers: 2000 Antwerpen 0 - Centrum, dit is de oude kernstad, gelegen tussen de Scheldekaaien en de Leien, met de vier historische kwartieren: 1 (Schipperskwartier), 2 (Stadswaag, Paardenmarkt etc.), 3 (Theaterbuurt) en 4 (Sint-Andrieskwartier), en nog twee bijkomende wijken: het Eilandje en Zuid-Museum. 2018 Antwerpen 1 - Zuid, gelegen ten oosten van de Leien en ten zuiden van de Gemeentestraat en de Carnotstraat (N12), met onder andere de wijken Klein-Antwerpen, Statiekwartier, Markgrave (De Ley, Sint-Laureys), Zuid-Brederode, Haringrode, Zurenborg etc. 2020 Antwerpen 2 - Kiel, gelegen ten zuiden van de Singel en de Ring, met onder andere het Kiel, de Tentoonstellingswijk en het Nachtegalenpark. 2030 Antwerpen 3 - Luchtbal, het Havengebied waaronder de voormalige gemeenten Oosterweel, Oorderen en Wilmarsdonk en de nog bestaande wijk Luchtbal. (De wijken Rozemaai en Schoonbroek en de gebieden Oude Landen, Muisbroek en Bospolder-Ekers moeras zijn op 1 januari 2019 naar 2180 Ekeren overgegaan). 2040 Antwerpen 4 - Berendrecht-Zandvliet-Lillo, in 1958 bij Antwerpen aangehecht, in 1983 gefuseerd en in 2001 naar het voorbeeld van de andere Antwerpse districten met een eigen gekozen districtsraad. 2050 Antwerpen 5 - Linkeroever, in 1923 aangehecht uit delen van Zwijndrecht en Burcht. 2060 Antwerpen 6 - Noord, gelegen ten oosten van de Leien en ten noorden van de Gemeentestraat en de Carnotstraat (N12), met bekende wijken als De Bilzen, Sint-Amandus, Dambrugge (destijds ook als Sint-Job bekend), Dam, Seefhoek, Stuivenberg, Faboert etc.
Demografie Het district Antwerpen is 8.730 ha groot en telde 194.229 inwoners in 2022. Volgens de districtswet mag een stedelijk district met meer dan 100.000 inwoners zich in kleinere districten (bijvoorbeeld 2050 Linkeroever) opdelen. Alleen is dit sinds 1983 voor het resterende district Antwerpen nog nooit gebeurd. Er werd wel met Ekeren overeengekomen dat begin 2019 de Edisonwijk, Rozemaai en Schoonbroek plus nog enkele aangrenzende gebieden zoals de Oude Landen en het Ekers Moeras terug naar Ekeren keerden alsook dat het gehele gebied Muisbroek (Ekerse Putten) en Bospolder grondgebied Ekeren werd. Op de Antwerpse gemeenteraad van 25 januari 2016 werd de gewenste grenscorrectie tussen de districten Antwerpen en Ekeren goedgekeurd. Sinds 1 januari 2019 telt het district Antwerpen dan ook ongeveer 375 ha en zo'n 5000 inwoners minder.
Politiek Structuur Het district Antwerpen maakt deel uit van de stad AntwerpenDe zin en onzin van de Antwerpse districten; deredactie.be; 6 september 2012. Deze ligt in het kieskanton Antwerpen is identiek aan het provinciedistrict Antwerpen en ligt in het kiesarrondissement Antwerpen en de kieskring Antwerpen.
Antwerpen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District AdministratiefNiveau Antwerpen Antwerpen Antwerpen BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie GemeentebestuurDistrictscollege RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad DistrictsraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenAntwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen.Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-
Districtscollege DistrictscollegeDistrictsvoorzitterPaul Cordy (N-VA)DistrictsschepenenCharlie Van Leuffel (N-VA) Samuel Markowitz (N-VA) Ludo Van Campenhout (N-VA) Fatima Ezzarhouni (Vooruit) Vincent Gysels (CD&V)
Districtsraad De Antwerpse districtsraad bestaat uit 33 zetels.
De districtsraad heeft beslissingsbevoegdheid over sport-, jeugd-, cultuur- en seniorenbeleid. Ook over de communicatie van het district, de feestelijkheden en een gedeelte van de straat- en groenwerken kan de districtsraad beslissingen nemen. Over de andere domeinen kan de districtsraad adviezen geven.
Geschiedenis (Voormalige) Districtsvoorzitters Tijdspanne Burgemeester 2001 - 2006 Stephan Bogaert (VLD) 2007 - 2012 Chris Anseeuw (sp.a) 2013 - 2015 Zuhal Demir (N-VA) 2016 - heden Paul Cordy (N-VA) Zie ook Districtsvoorzitters en/of districtsburgemeesters (na 2000).
Legislatuur 2001 - 2006 De eerste rechtstreeks verkozen districtsraad werd verkozen op 8 oktober 2000, en startte op 1 januari 2001. Ze telt sindsdien 33 zetels.
Districtsvoorzitter was Stephan Bogaert, met als districtscollege Chris Anseeuw, Lieve Stallaert, Herman De Bleser en Jan Somers.
Voorts bestond de districtsraad uit: Hilde De Lobel, Jules Neel, Tilly Fertin, Frank Mariëns, Mimount Bousakla, Ivonne Julliams, Mesut Yucel, Ilse van Dienderen, Frank Reniers, Anne Poppe, Josy Legiers, Koen Calliauw, Lieve Janssens, Guido Daems, Paul De Vroey, Jan Somers, Paul Fleerackers, Christian Floru, Luc Dieudonné, Bart Vercruyssen, Annick De Ridder, Karin Møller, Mariette Schillemans, Mohammad Reza, Najd Javadi Pour, Patricia Meeusen, Chantal Coolen, Brigitte Jacobs, Albert Schepens, Lieve Stallaert, Mohammad Reza Najd Javdi Pour, Patricia Meeusen, Brigitte Jacobs en Karl De Groodt. Secretaris was Jos BergmansBeraadslaging van de openbare zitting van 19 januari 2004; Districtsraad van district Antwerpen.
Legislatuur 2007 - 2012 Na afloop van de districtsverkiezingen werd door Eduard Verlinden van de Nieuwe Partij een verzoekschrift ingediend voor ongeldigverklaring / uitschrijven van nieuwe verkiezingenUitspraken Raad voor Verkiezingsbetwistingen provincie Antwerpen 2006-2012; Vlaanderenkiest.be. Dit verzoek werd echter onontvankelijk verklaardBetwisting inzake de provincieraads-, gemeenteraads- en districtsraadsverkiezingen van 8 oktober 2006 in de stad Antwerpen; Raad voor Verkiezingsbetwistingen provincie Antwerpen; 27 november 2006.
Legislatuur 2013 - 2018
In de aanloop naar de verkiezingen van 14 oktober 2012 sloten CD&V en sp.a een akkoord over een gemeenschappelijke kieslijst. Wel werd daarbij benadrukt dat er na de verkiezingen twee fracties gevormd zouden worden. De andere partijen trokken afzonderlijk naar de kiezer. Lijsttrekkers waren respectievelijk zittend districtsvoorzitster Chris Anseeuw (sp.a-CD&V), Zuhal Demir (N-VA), Willem-Frederik Schiltz (Open Vld), Lieve Stallaert (Groen), Gerolf Annemans (Vlaams Belang) en voormalig BSV-gemeenteraadslid Nadine Peeters (PVDA). Opmerkelijk was dat in het district daarnaast ook tal van andere landelijk bekende politici de lijsten sierden. Zo was Bruno Valkeniers lijstduwer voor het Vlaams Belang en Ludo Van Campenhout voor N-VA. Bij Open Vld was de lijstduwer Annemie Turtelboom, bij Groen Bart Staes en bij sp.a-CD&V ten slotte Patrick Janssens. Andere bekende namen waren die van Maya Detiège en Philip Heylen (beide op de sp.a-CD&V-lijst), strafpleiter Vic Van Aelst (N-VA), Véronique De Gucht (zus van Karel De Gucht) en Samuel MarkowitzWie is Samuel Markowitz, de eerste orthodoxe jood in de Antwerpse districtsraad?; Joods Actueel; 26 mei 2013 (beide Open Vld), een bekend figuur uit de orthodoxe joodse gemeenschapDistrict Antwerpen staat ook voor spannende kiesstrijd; deredactie.be; 18 september 2012..