Kwastjesbloem (Soldanella) is een geslacht van vaste planten uit de sleutelbloemfamilie (Primulaceae), inheems in de Europese gebergtes Pyreneeën, Alpen, Apennijnen, Karpaten en Balkan.
Naamgeving en etymologie De wetenschappelijke naam van het geslacht werd in 1753 gepubliceerd in Species plantarum door Carl Linnaeus, (1753). Species plantarum: 144 met maar één soort, Soldanella alpina, die daarmee automatisch de typesoort is. Linnaeus gaf geen enkele beschrijving van de soort maar verwees naar zijn eigen Hortus Cliffortianus, (1738). Hortus Cliffortianus: 49; ook hier zijn uitsluitend verwijzingen te vinden naar publicaties door eerdere auteurs en naar eerder door Adriaan van Royen, (1740). Florae Leydensis prodromus: 414; ook hier slechts verwijzingen naar eerdere werken, onder meer naar Gaspard Bauhins Pinax Albrecht von Haller, (1742). Enumeratio methodica stirpium Helvetiae indigenarum 2: 488; hier is naast een lijst synoniemen ook een beschrijving te vinden Gaspard Bauhin, (1623). Pinax Theatri botanici: 295; met verwijzingen naar Mathias de Lobel en Conrad Gesner die ook de naam Soldanella al gebruikten Robert Morison, (1715). Plantarum historiae universalis Oxoniensis 1: 285 en sect. 3, pl. 15, fig. 8 en Pietro Andrea Mattioli (1586). De plantis epitome: 254 gepubliceerde namen en beschrijvingen. De botanische naam Soldanella stamt uit de 16e eeuw, en zou afgeleid zijn van de Italiaanse soldo, naar de gelijkenis van de ronde rozetblaadjes met een muntstuk. (2008). The Names of Plants: 355: "The botanical name Soldanella dates from the 16th century and comes from Italian soldo which was a type of coin (from medieval Latin soldanus, a certain type of coin). Soldanella is a diminutive of soldo; it means little coins"; "soldanella" is natuurlijk geen verkleinwoord van "soldo" maar van "soldanus".
Kenmerken thumb|left|Alpenkwastjesbloem (S. alpina), vijftallige doosvrucht
De soorten zijn overblijvende kruiden, groenblijvende of bladverliezende planten. Ze hebben een bladrozet van gesteelde, ronde tot niervormige grondbladeren met gave of gekartelde bladrand.
De bloemen zijn alleenstaand of gegroepeerd in een kleine tros op een lange bloemsteel, voorzien van een schubvormig schutblaadje. De bloemen zijn tweeslachtig, klok- of trechtervormig, met vijf roze, paarse of zelden witte kroonbladen voorzien van een franje aan de zoom. Ze dragen vijf meeldraden, die aan de voet vergroeid zijn met de kroonbladen.
Na de bloei vormt zich een vijf- of tienhokkige doosvrucht.
Habitat en verspreidingsgebied Soldanella is oorspronkelijk afkomstig uit de Alpen, maar tegenwoordig over alle Europese gebergtes verspreid.
De meeste soorten zijn vooral te vinden in montane bossen, maar S. alpina en S. pusilla zijn soorten van het hooggebergte. Het zijn vaak de eerste planten die bij het smelten van de sneeuw in bloei komen.
Soorten Het geslacht telt volgens Flora Europaea tien soorten. De typesoort is Soldanella alpina. In Flora Europaea worden twee secties onderscheiden: Tubiflores en Soldanella
sectie Tubiflores Soldanella pusilla 1816 – Kleine kwastjesbloem Soldanella minima 1818 – Dwergkwastjesbloem subsp. minima subsp. samnitica 1962 Soldanella austriaca 1904 = Soldanella minima subsp. austriaca () sectie Soldanella Soldanella alpina 1753 – Alpenkwastjesbloem Soldanella carpatica 1904 Soldanella pindicola 1886 Soldanella hungarica 1887 – Hongaarse kwastjesbloem subsp. hungarica subsp. major () 1963 = Soldanella major () Soldanella dimoniei 1909 Soldanella montana 1809 – Bergkwastjesbloem Soldanella villosa 1850 – Pyrenese kwastjesbloem
nomina dubia Soldanella marmarossiensis 1930; uit de oostelijke Karpaten en het Tatragebergte Soldanella rhodopaea 1985; van de Bulgaarse en Griekse kant van het Rodopegebergte
In 1984 benoemde Alarich Alban Herwig Ludwig Kress een nieuwe soort waarvan de status onduidelijk is: Soldanella chrysosticta 1984; uit Servië, Bulgarije en Griekenland
In 1988 werd door dezelfde auteur de populatie in Calabrië tot een aparte endemische soort opgewaardeerd: Soldanella calabrella 1988
In 2003 werden door Li Bing Zhang aan de lijst drie soorten toegevoegd waarvan de status onduidelijk is: Soldanella angusta 2003 = S. montana subsp. faceta ; uit de oostelijke Karpaten en Oekraïne Soldanella oreodoxa 2003; uit Transsylvanië Soldanella rugosa 2003, vermoedelijk dezelfde als S. marmarossiensis
Categorie:Sleutelbloemfamilie