thumb|Satellietfoto van de Songhua met neventakken en enkele hoefijzermeren ten oosten van de Chinese stad Harbin
Een hoefijzermeer (Engels: oxbow lake) is een meer dat ontstaan is door het afsnijden van een meander van een rivier.
Meanders hebben als gevolg van erosie in de buitenbocht een natuurlijke neiging om steeds wijder te worden. Na verloop van tijd kan het gebeuren dat de rivier de lus van een meander afsnijdt en deze van de rivier geïsoleerd wordt. Hierdoor ontstaat een meer, dat vaak ruwweg de vorm van een hoefijzer heeft.
Maar hoefijzermeren kunnen ook ontstaan door ingreep van de mens, bijvoorbeeld wanneer een rivier kunstmatig wordt rechtgetrokken tot een rivierkanaal. Dit gebeurde in het verleden met zeer veel rivieren. Bij de Maaskanalisatie, een rivierverbeteringsproject dat van circa 1870 tot 1942 in fasen werd uitgevoerd in het Nederlandse stroomgebied van de Maas, werd de rivier uitgediept, van enkele stuwen voorzien en werd een groot aantal bochten van de voordien sterk meanderende rivier afgesneden. De Rijnreguleringswerken van 1817 tot 1876 door Johann Gottfried Tulla van de Bovenrijn maakten van een sterk meanderende, deels vlechtende rivier tussen Bazel en Bingen een beter bevaarbaar en 80 km korter rivierpand, verhoogden de stroomsnelheid, maar zorgden voor heviger overstromingen stroomafwaarts.
Categorie:Meer Categorie:Hydrologie