Sabbioneta is een gemeente in de Italiaanse provincie Mantua (regio Lombardije).
Ondanks het kleine inwonertal (ca. 4000) is het stadje een van de belangrijkere kunstcentra in Lombardije. Als hoofdplaats van het voormalige hertogdom Sabbioneta kreeg het de bijnaam Klein Athene van Gonzaga.
Geschiedenis De stad is een creatie van Vespasiano Gonzaga, die in 1577 tot hertog van Sabbioneta werd verheven.
midden in de Povlakte de ideale Renaissancestad wilde laten verrijzen. Aan zijn voorouderlijk kasteel, met errond slechts enkele huizen, opende hij in 1547 een Berg van Barmhartigheid. In 1550 deed hij een beroep op de architect Domenico Giunti, maar die weigerde vanwege andere opdrachten. Gonzaga tekende het stratenplan zelf en ontwierp nagenoeg alle gebouwen. Vaak gaat het om vereenvoudigde adaptaties van bouwwerken die hij bewonderde. Ongetwijfeld zal ook Giunti's plan voor het nabije Guastalla inspiratie hebben opgeleverd. De aanleg van het hertogelijk paleis werd aangevat in 1551 en in 1554 werd een begin gemaakt met de stadsomwallingen. In een brief aan een vriend beschreef Gonzaga in 1557 zijn idee van een klein Athene. In de periode 1568-1578 bevond hij zich grotendeels in Spanje, waar hij zich inliet met vestingbouw. Ondertussen werd in Sabbioneta de Grande Galleria aangevat. In zijn laatste levensjaren werden nog de kerk Incoronata (1588) en het Teatro all'antica (1590) afgewerkt. Na zijn dood bleef het stadje door de eeuwen heen in grote mate intact.
Urbanisme De vestingwerken van Sabbioneta vormen een onregelmatige zeshoek waarbinnen de straten zijn aangelegd volgens een klassiek rasterpatroon. Modern onderzoek bracht aan het licht dat de hoofdas zo georiënteerd is dat de ondergaande zon erdoorheen schijnt op de verjaardag van Gonzaga (6 december volgens de Juliaanse kalender). De onderlinge proporties van het stadspatroon bleken te zijn opgebouwd volgens de pythagoreïsche getallen: grote secunde, grote terts, kwart en kwint.
Bezienswaardigheden Het Palazzo Ducale was het eerste bouwwerk dat in de stad werd neergezet. De kerk Santa Maria Assunta staat tegenover het paleis en is versierd met fresco's van Antonio Bresciani.
Andere monumenten in het stadje zijn de kerk Incoronata, het Teatro all'antica van Vincenzo Scamozzi (het oudste nog bestaande vrijstaande theater ter wereld), het Palazzo del Giardino en het plein Piazza d'Armi.
Sabbioneta heeft verder het oudste postkantoor ter wereld.
miniatuur|links|290px|Galleria degli antichiminiatuur|links|220px|Galleria degli antichiminiatuur|links|Synagogeminiatuur|links|Teatro all'antica (balustrade)
Geboren Pio Foà (1848-1923), hoogleraar pathologie zowel in Modena als in Turijn
Zie ook Hertogdom Sabbioneta
Literatuur Chiara Tellini Perina, Sabbioneta, 1991, Gerrit Confurius, Sabbioneta oder Die schöne Kunst der Stadtgründung, 1991, James Madge, Sabbioneta. Cryptic City, 2009, James Cowan, Hamlet's Ghost. Vespasiano Gonzaga and his Ideal City, 2015,
Externe link Gemeente Sabbioneta
Categorie:Gemeente in Mantua Categorie:Werelderfgoed in Italië