Bernhard Leopold Frederik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter, Prins der Nederlanden, Prins van Lippe-Biesterfeld, geboren als Bernhard Friedrich Eberhard Leopold Julius Kurt Carl Gottfried Peter Graf von Biesterfeld (Jena, 29 juni 1911 – Utrecht, 1 december 2004), was de prins-gemaal van koningin Juliana der Nederlanden.
Levensloop Geboorteakte Bernhard werd geboren in het groothertogdom Saksen-Weimar-Eisenach. Volgens zijn geboorteakte is dat op 28 juni 1911 om 02.45 uur. Bernhards moeder heeft altijd aangegeven dat dit een foutieve vermelding is. Hij vierde zijn hele leven zijn verjaardag op 29 juni, de datum die in zijn naturalisatie- en trouwakte staat. In haar biografie van Bernhard stelt Annejet van der Zijl dat de functionaris van het ziekenhuis die de aangifte deed zich in de datum vergiste.Zijl, Annejet van der; Bernhard. Een verborgen geschiedenis, p. 55
Op 1 juli verzocht Bernhard senior per brief aan zijn broer Leopold om peetoom te worden van zijn oudste zoon. "Als je", zo schreef hij, "ons dat plezier wilt doen, dan zal hij jouw naam als dubbelnaam krijgen". Leopold stemde toe en op 18 juli gaf het departement van Justitie in Weimar toestemming om de voornaam Leopold twee plaatsen naar voren te schuiven, zodat hij op 27 oktober 1911 de namen kreeg van Bernhard Leopold Friedrich Eberhard Julius Kurt Carl Gottfried Peter Graf von Biesterfeld.Zijl, Annejet van der; Bernhard. Een verborgen geschiedenis, p. 56 Zijn geslachtsnaam Graf von Biesterfeld bleek sinds 30 juni 1911 op de geboorteakte ingevuld te zijn bij zijn voornamen, iets dat niet geoorloofd is. Op 27 oktober 1911 werd een en ander officieel rechtgezet.De juiste geboortedatum van prins Bernhard (en hoe heette hij eigenlijk precies?), vernoeming.nl
Jeugd in Duitsland thumb|Bernhard met zijn vader, Bernhard zur Lippe (1914) Bernhard was de zoon van prins Bernhard zur Lippe (1872-1934), een jongere broer van de laatste regerende vorst van Lippe, en Armgard von Cramm (1883-1971).
Bernhard had een jongere broer, Aschwin (1914-1988). Hun ouders sloten een morganatisch huwelijk.Silke Marburg, Morganatische Ehe, in: Kleines Lexikon des Adels. Titel, Throne, Traditionen. Herausgegeven von Eckart Conze. München, 2005, p. 176-177, waarin: "Ehefrau und Kinder wurden nicht Mitglieder des Hauses des Ehemannes, erhielten nicht die üblichen Sukzessions- Erb- u.a. Vermögensansprüche und nahmen nicht vollständig an den Familienrechten und der Familienrepräsentation (Titel, Rang, Wappen) Teil". Daarom kreeg Bernhard bij zijn geboorte wel de naam van zijn vader, maar de titel van zijn moeder, die voor de gelegenheid van haar huwelijk was verheven tot Gräfin von Biesterfeld, en werd Graf von Biesterfeld. Op 24 februari 1916 verhief de vorst Bernhards moeder en haar twee zonen echter tot Prinz(essin) zur Lippe-Biesterfeld Daarmee werd de morganatische status van het huwelijk opgeheven.Jean-Fred Tourtchine, 'Généalogie et état présent des familles princières de Lippe-Biesterfeld (princes souverains de Lippe) et de Lippe-Weissenfeld', in: L'ordre de la noblesse. Familles d'Europe enregistrées in ordine nobilitatis 1983-1984. Volume sixième. Paris, , p. CCLVXXXVI. Bernhard en zijn broer en moeder werden lid van het Lippische vorstenhuis. De zoons kregen een hogere plaats in de rij van troonopvolging.Zijl, Annejet van der; Bernhard, een verborgen geschiedenis p. 45 en 87 "p 45 ...bood Leopold aan Armgard de oude graventitel van de Biesterfelders toe te kennen – zij het met het laagadellijke 'von' in plaats van het hoogadellijke 'zur'. Deze nieuwe Biesterfelderlijn zou wel meetellen in de erfopvolging, maar in lijn moeten aansluiten achter de overige zijtakken." "p 87 ....kende hij "in dit ene en hoogst uitzonderlijke geval ...." .... alsnog de prinselijke titel 'zur Lippe-Biesterfeld' toe ... en zijn familielijn maakte een flinke sprong vooruit in de erfopvolging."
Zijn jeugdjaren bracht hij door op het ouderlijk landgoed in Woynowo, nabij de stad Bomst in de provincie Posen, later Grensmark Posen-West-Pruisen.
Na eerst privélessen gevolgd te hebben, ging Bernhard op 22 april 1924 voor het eerst naar school; naar het Pädagogium, een jongenskostschool te Züllichau. Na een toelatingsexamen begon hij er op de tweede klas van het Realgymnasium, het Obertertia, waarna hij in het voorjaar van 1926 naar het elitaire Arndt-Gymnasium te Berlijn (Dahlem) ging, waar hij in 1929 zijn diploma behaalde. Bernhard studeerde rechten aan de handelshogeschool in Lausanne, de universiteit in München en aan de toenmalige Friedrich-Wilhelm Universiteit in Berlijn, nu de Humboldtuniversiteit. In Berlijn verkreeg hij in 1935 de titel van Referendar Juris, in Nederland vergelijkbaar met die van doctorandus. Vervolgens ging hij per 1 september 1935 als stagiair werken bij de Parijse dochteronderneming van het Duitse chemiebedrijf IG Farben, Société pour l’Importation de Matières Colorantes et de Produits Chimiques aan de Avenue Hoche, waar hij begon met brieven te controleren op typefouten, postzegels plakte en de post naar de verzendafdeling bracht.Zijl, Annejet van der; Bernhard, een verborgen geschiedenis, Querido's uitgeverij, 2011 (vijfde (e-book) druk, de digitale editie is gemaakt naar de vierde druk uit 2011), p. 175+177 Hij bleef er werken tot aan de dag van zijn verloving met de Nederlandse kroonprinses Juliana op 8 september 1936.
Bernhard en het nationaalsocialisme miniatuur|Voorkant originele NSDAP-lidmaatschapskaart met als naamsvermelding in Sütterlinschrift: Lippe Biesterf B. Prinz zu Bernhard werd als student aan de Friedrich-Wilhelm Universiteit lid van de Deutsche Studentenschaft, indertijd een studentenorganisatie met een officieel nationaalsocialistisch karakter. De door de prins ondertekende lidmaatschapskaart is bewaard gebleven. De kaart bevat gegevens over lidmaatschappen van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP), Sturmabteilung (SA), het Deutsche Luftsport Verband en de tennisclub van de eveneens nationaalsocialistische corpsvereniging Borussia. Toen de prins zich in december 1934 uitschreef als student werd hij geschrapt uit de ledenlijst van de studentenvereniging.Het document bevindt zich in het archief van de Humboldtuniversiteit, ZB II 1849, akte 28. (Bron: Nieuwe feiten over Prins Bernhard in Annejets promotieonderzoek, web.archive.org)
De prins heeft stelselmatig ontkend lid te zijn geweest van de NSDAP. Nadat in 1995 RIOD-medewerker Gerard Aalders en historicus Coen Hilbrink in de National Archives in Washington D.C. een kopie van zijn contributiekaart aantroffen, evenals correspondentie over het beëindigen van zijn lidmaatschap, bleef hij volhouden zich nooit als lid te hebben aangemeld. Sinds 1 mei 1933 stond hij als lid ingeschreven.Zijn partijnummer was 2583009. Zie : Bernhard nazi-lid 'om vliegbrevet', Het Parool, 5 december 1995, p. 1. Uit de onvolledige ledenadministratie blijkt dat zijn contributie betaald werd van in ieder geval eind 1934 tot en met mei 1935. Vanaf 1 augustus 1935 gebeurde dat niet meer. Op 5 januari 1937 werd hij als lid uitgeschreven.Cees Fasseur; Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk. De jaren 1936-1956, p. 34 (e-book versie, naar tweede druk uit 2008)
In 2019 trof directeur van het Koninklijk Huisarchief Flip Maarschalkerweerd bij inventarisatiewerkzaamheden de originele NSDAP-lidmaatschapskaart aan in Bernhards privéarchief. Na zijn pensioen publiceerde hij hierover in zijn boek De achterblijvers. Het Hof na de vlucht van Wilhelmina 1940-1945 uit 2023. De kaart kwam in Bernhards persoonlijk archief terecht via Lucius Clay, de militair bewindvoerder van de Amerikaanse zone in Duitsland vlak na WOII. In 1949 stuurde hij de kaart naar Bernhard. Het begeleidende briefje is eveneens in Bernhards voormalig privéarchief bewaard gebleven en bevat in het Engels de tekst: "Ik heb dit een aantal jaar in mijn kluis bewaard. Toen ik op het punt stond het te vernietigen, bedacht ik dat u het recht hebt verdiend om het zelf te vernietigen."
Bernhard heeft wel toegegeven dat hij aspirant-lid is geweest van de SA en de paramilitaire Schutzstaffel (SS). In zijn geautoriseerde biografie uit 1962 geeft hij toe dat hij het bruine uniform van de SA en het zwarte van de SS gedragen heeft.Annejet van der Zijl; Bernhard. Een verborgen geschiedenis, p. 155+170 (2011, vijfde druk, e-book) Volgens Bernhard meldde hij zich aan om opportunistische redenen. Door zijn lidmaatschap zou hij als student zijn vrijgesteld van het afleggen van een politiek examen. Zo'n politiek examen heeft volgens de dissertatie van Van der Zijl nooit bestaan.Nieuwe feiten over Prins Bernhard in Annejets promotieonderzoek, web.archive.org
Af en toe moest de prins op wacht staan, zoals rond 1 juni 1934 tijdens de Nacht van de Lange Messen. Dat hij een overeenkomstige opdracht uitvoerde ten tijde van de Juden-Boykott in april 1933 (hetgeen uit de op die datum gelaste algemene mobilisatie van SA en SS voortgevloeid zou zijn) was volgens de prins in 1956 uitgesloten.L. de Jong; (1969) Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, deel 1 (Voorspel), p. 578
Kennismaking en verloving thumb|Standaard van prins Bernhard Bernhard was bij de bijna zevenjarige zoektocht naar een echtgenoot voor Juliana niet benaderd door het koninklijk huis, maar formeel voldeed hij door de promotie tot prins en toetreding tot het Lippische vorstenhuis in 1916 wel aan het profiel van de gezochte kandidaat. Een kandidaat diende namelijk ebenbürtig te zijn en deel uit te maken van een vorstenhuis dat minimaal tot 1918 heeft geregeerd. Bij de zoektocht naar een huwelijkskandidaat voor Juliana maakte Wilhelmina gebruik van de Almanach de Gotha. Bernhard stond in het goede gedeelte van de Gotha.Fasseur, Cees; Wilhelmina. Krijgshaftig in een vormeloze jas, p. 113
Bernhards familie had goede contacten met de familie Von der Goltz, die tot de entourage van de Duitse ex-keizer in Doorn behoorde.Fasseur, Cees; Wilhelmina. Krijgshaftig in een vormeloze jas, p. 128 In 1935 bezocht Bernhard minimaal tweemaal de Duitse ex-keizer en zijn vrouw Hermine Reuss in Nederland.Zijl, Annejet van der; Bernhard. Een verborgen geschiedenis, p. 237
In november 1935 ging hij samen met mevrouw Von der Goltz op bezoek bij de Nederlandse Gezant in Parijs John Loudon. Aan Loudon vroeg hij hoe hij zich kon laten introduceren bij Wilhelmina en Juliana. Van zijn tante Anna kreeg hij informatie dat Juliana en Wilhelmina van plan waren om de Olympische Winterspelen in Garmisch-Partenkirchen te bezoeken en net over de grens zouden logeren in Oostenrijk. Bernhard reisde spoorslags af naar Garmisch-Partenkirchen en legde op 11 februari 1936 in het Oostenrijkse Igls een bezoek af aan Juliana en Wilhelmina onder het voorwendsel dat zijn vader Juliana's vader prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin gekend had. Via mevrouw Von der Goltz heeft Bernhard een introductiebrief gekregen.Fasseur, Cees; (2009) Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk. De jaren 1936-1956, p. 28 De gesprekken verliepen in het Frans.
De prins viel zowel bij Juliana als bij haar moeder en de meegereisde hofhouding in de smaak. Wilhelmina won daarop informatie in bij Duitse familieleden en de Nederlandse ambassade in Berlijn. Hermine Reuss steunde Bernhard en vroeg Wilhelmina's schoonfamilie een positief advies uit te brengen.Fasseur, Cees; (2009) Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk. De jaren 1936-1956, p. 29 Hoewel niet alle adviezen positief bleken te zijn besloot Wilhelmina door te gaan met Bernhard.