Aarlen (Frans: Arlon; Duits en Luxemburgs: Arel) is een stad in en tevens de hoofdstad van de Belgische provincie Luxemburg. De stad telt ruim 31.000 inwoners (die AarlenaarsVRTtaal.net - Aarlen worden genoemd) en is daarmee de kleinste en meest zuidelijke Belgische provinciehoofdstad. Met Tongeren en Doornik wordt Aarlen beschouwd als de oudste stad van België.
Sint-Donatuskerk (17e eeuw)|thumb|250px
Kernen Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Aarlen 8,94 16.970 1.899 81001A 2 Autelbas-Barnich 24,16 2.613 108 81001B 3 Heinsch 39,07 5.757 147 81001C 4 Bonnert 17,81 4.770 268 81001D 5 Guirsch 8,32 263 32 81001E 6 Toernich 20,77 1.059 51 81001F
Overige kernen Autelhaut Birel Clairefontaine Fouches Frassem Freylange Heckbous Rosenberg Sampont Schoppach Sesselich Seymerich Stehnen Sterpenich Stockem Udange Viville Waltzing Weyler Wolberg
Geschiedenis Reeds vóór de Romeinse verovering was er een Keltische nederzetting. Het Romeinse stadje Orolaunum bevond zich op het kruispunt van wegen die Reims, Trier en Keulen met elkaar verbonden. Bij opgravingen zijn er veel voorwerpen uit de Gallo-Romeinse periode gevonden, waarvan er de nodige in het Archeologisch Museum worden tentoongesteld.
Door het huwelijk van hertog Hendrik I van Limburg met de erfdochter van de graaf van Aarlen kwam het graafschap Aarlen in het bezit van het hertogdom Limburg.Volgens Küpper is er geen zoon Walram graaf van Limburg, wel een Udo, maar die is niet van Aarlen.. Gearchiveerd op 10 februari 2020. (2015) 'Machts- en territoriumvorming: van Karolingische kernregio tot territoriale lappendeken, 900-1200' in: Limburg. Een geschiedenis, tot 1500, p. 228 (Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) Maastricht) Na de dood van Walram III van Limburg in 1226 kwam Aarlen aan zijn jongste zoon, Hendrik V van Luxemburg.
In 1830 nam het groothertogdom Luxemburg deel aan de Belgische Revolutie, behalve Luxemburg-stad, waar het Pruisische garnizoen in de citadel dat verhinderde. Het provinciale bestuur werd daarom in Aarlen gevestigd. Dat bleef zo toen het Verdrag van Londen in 1839, na negen jaar Belgisch bewind, het groothertogdom opsplitste langs taalkundige lijnen. Om strategische redenen werd Aarlen tezamen met het Franstalige westen van Luxemburg aan België toegewezen, ofschoon er in het Land van Aarlen hetzelfde Frankisch-Duitse dialect werd gesproken als in het groothertogdom. De stad Aarlen is in de loop van de 19e eeuw verfranst en de dorpen eromheen geruime tijd later. Veelal verdween het Luxemburgs er in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.
Bezienswaardigheden
Archeologisch Museum: collectie van Gallo-Romeins beeldhouwwerk, aardewerk en dergelijke Musée Gaspar: museum gewijd aan de werken van de in Aarlen geboren beeldhouwer Jean Gaspar (1861-1931) Sint-Donatuskerk, gelegen boven op de centrale heuvel "Knipchen". Oorspronkelijk bevond zich hier een kasteel, dat in 1552 door de Fransen werd verwoest. De kerk werd in de 17e eeuw op de ruïnes van het kasteel gebouwd. Joods kerkhof, deel uit gemeentelijk kerkhof. De grootste Joodse begraafplaats van Wallonië. Sint-Maartenskerk. Een van 1907 - 1914 in opdracht van koning Leopold II gebouwde kerk in neogotische stijl met een toren van niet minder dan 97 meter hoog. Neptunustoren en Jupitertoren, twee Romeinse torenoverblijfselen van de omwalling van het castrum Bron van de rivier de Semois. Kasteel van Barnich Synagoge van Aarlen Tankmonument
Politiek Burgemeesters van Aarlen waren: Pierre Hollenfeltz 1880-1901 : Joseph Netzer 1901-1921 : Numa Ensch-Tesch 1921-1949 : Paul Reuter 1949-1958 : Jules Massonnet 1958-1976 : Charles Simon 1977-1988 : Jean Goffinet 1989-1992 : Guy Larcier 1993-1994 : Jean Goffinet 1995-2006 : Guy Larcier 2007-2012 : Raymond Biren 2013-heden : Vincent Magnus
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 5 oktober 2021. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: elections2006.wallonie.be:. Gearchiveerd op 9 januari 2018.14-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %27%27%27%27%27%29%29%29%31 PSC1 / UC2 / CDH3 / Arlon 2030433,591937,71211311934,9511129,791940,0531237,1731139,0941241,60414 PS1 / Bourgmestre2 / Pour vouS3 / PS-Citoyens4 25,91723,771726,881828,711826,151830,362 926,11815,683415,0744 ECOLO1/Ecolo+2- 4,84105,93116,891112,85139,481215,161422,802717,7625 PRL1/ MR2 / MRMC321,931630,381926,221724,191725,451720,112621,582622,432625,5738 GERONS- - 9,9725,270- - - - - UDC18,585- - - - - - - - Anderen*- 3,3 0- - 5,750- - - - 15099 1538315559157541657317206173451814417327 Opkomst % 92,8891,8892,1491,6987,6789,1885,82 Blanco en ongeldig %4,09 6,445,986,079,037,537,929,268,75 (*) 1982: JEUNE (2%), UDRT (1,3%) / 2000: R.L. (4,21%), UDDU (1,54%)De meerderheid wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.
Demografie Demografische evolutie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 31 december
Demografische evolutie van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101.01994 101,21995 102,21996 103,31997 103,71998 103,71999 104,42000 104,82001 105,82002 106,82003 108,12004 109,02005 109,92006 111,52007 112,32008 113,92009 116,22010 117,42011 118,32012 119,62013 120,62014 121,62015 122,72016 123,82017 125,12018 125,72019 126,32020 127,22021 128,52022 130,32023 132,02024 132,42025 133,22026 133,0
Cultuur In Aarlen en het omringende land was de volkstaal van oudsher het Luxemburgs, dat ook in het aangrenzende Groothertogdom Luxemburg wordt gesproken. In 1990 heeft de Franse Gemeenschap de streektalen op haar grondgebied erkend, waaronder het Luxemburgs, echter zonder verdere maatregelen te nemen. Hoewel in de stad Aarlen de taal bijna uitsluitend door bezoekers uit de streek en het groothertogdom gesproken wordt heeft het gemeentebestuur van Aarlen veel straatnamen tweetalig of eentalig Luxemburgs gemaakt. De Duits- en Luxemburgstalige naam van de stad is Arel; in het Waals is dit Årlon. De stad zelf is naast de historische banden ook op Luxemburg gericht: veel bewoners werken in de financiële sector in Luxemburg. Luxemburgse inwoners komen er vaak shoppen omwille van de lagere prijzen, met name bij de IKEA in Sterpenich en de meubelboulevards. Dit vertaalt zich dan in een naar Waalse maatstaven hogere gemiddelde huizenprijs.
Geboren
Stedenbanden Diekirch (Luxemburg) Saint-Dié-des-Vosges (Frankrijk) Bitburg (Duitsland) Sulphur (Verenigde Staten) Market Drayton (Verenigd Koninkrijk) Bitburg, Diekirch en Arlon hebben alle drie deel uitgemaakt van het historische Hertogdom Luxemburg, en liggen in het historische Luxemburgse taalgebied.
Externe links
Aarlen op de website Ardenne belge Website van de gemeente
Categorie:Hoofdstad van een Belgische provincie Categorie:Plaats in Luxemburg (provincie)