Femke Halsema (Haarlem, 25 april 1966) is een Nederlands politicus en bestuurder. Ze is lid van GroenLinks. Sinds 12 juli 2018 is ze burgemeester van Amsterdam. Van 1998 tot 2011 was ze Tweede Kamerlid. Van 2002 tot 2010 was ze politiek leider van GroenLinks en fractievoorzitter in de Tweede Kamer van deze linkse fusiepartij.Benoeming burgemeester Amsterdam rijksoverheid.nl, 6 juli 2018
Jeugd en opleiding Halsema werd geboren in een sociaaldemocratisch gezin. Zij is een dochter van Willem (Wim) Halsema (1930-2023), voormalig docent lichamelijke opvoeding en directeur van de Dienst lichamelijke opvoeding en sport (LOSR) van de gemeente Enschede.Wim Halsema, vader van Femke en oud-ambtenaar in Enschede, overleden Tubantia d.d. 18 oktober 2023 Halsema's moeder, Olga M.B. Fles, was van 1982 tot 1994 wethouder sociale zaken en werkgelegenheid voor de Partij van de Arbeid (PvdA) in Enschede.
In 1983 slaagde Halsema voor haar havo-examen in Enschede op het Kottenpark College. In 1984 en 1985 volgde ze het Vrij Propedeutisch Jaar aan de Vrije Hogeschool te Driebergen. In 1985 begon ze aan de lerarenopleiding Nederlands en Geschiedenis in Utrecht. In 1988 verliet ze de opleiding zonder te slagen; daarna studeerde ze tussen 1989 en 1993 Algemene Sociale Wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Ze specialiseerde zich in criminologie en rechtssociologie. Tijdens haar studie had ze enkele bijbaantjes die aan haar opleiding waren gerelateerd: tussen 1991 en 1993 was ze stagiaire bij de werkgroep Politie en Allochtonen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en student-assistent bij Frank Bovenkerk.‘Ik kan hard zijn’ op Groene.nl. Gearchiveerd op 12 april 2023. In 1992 was ze "toegevoegd docent wetenschappelijke methoden en technieken" aan de Faculteit Sociale Wetenschappen. Als zodanig doceerde ze werkgroepen statistiek aan eerstejaars studenten.
Carrière
Vroege loopbaan Vanaf 1993 begon haar carrière zich te ontwikkelen. Ze gold als een opkomend talent binnen de PvdA.Opnieuw lijnrecht tegenover elkaar. Gearchiveerd op 12 april 2023. Ze werkte voor de Wiardi Beckman Stichting (WBS), het wetenschappelijk bureau gelieerd aan de PvdA. In 1995 schreef ze het boek "Ontspoord. Opstellen over criminaliteit & rechtshandhaving" voor de WBS. In 1996 was ze korte tijd fellow bij het Duitse Marshall Fonds, waarvoor zij onder andere twee maanden door de Verenigde Staten reisde. In 1996 werd ze redacteur van De Helling, het blad van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Sinds dat jaar werkte ze ook voor De Balie, een Amsterdams politiek-cultureel centrum, waar op dat moment ook Kees Vendrik werkte. Voor De Balie leidde ze in 1997 het project Res Publica over de betekenis van de Nederlandse grondwet voor de moderne samenleving. In datzelfde jaar werd ze lid van de programcommissie van de PvdA voor de verkiezingen van 1998. Ze schreef samen met Maarten Hajer voor de WBS het boek Land in zicht: een cultuurpolitieke benadering van de Ruimtelijke Ordening. Haar werd gevraagd om kandidaat te staan voor de PvdA in de verkiezingen van 1998."Femke Halsema deelt nu groene rozen uit" in Vrij Nederland, 6 december 1997
In de herfst van 1997 verliet ze de PvdA. De directe aanleiding hiervoor was de rigoureuze manier waarop de politie omging met de protesten tegen de Europese Top in Amsterdam. De sociaaldemocratische burgemeester Schelto Patijn liet 500 mensen preventief oppakken. Ze was naar eigen zeggen echter al langer ontevreden met de koers van de PvdA, die volgens haar niet in staat was geweest om haar sociaaldemocratische programma te vernieuwen en het economische tij te gebruiken om te investeren in de publieke sector. Ze werkte vervolgens als programmamaker bij De Balie en was daarnaast columnist bij Het Parool en in het IKON-radioprogramma De Andere Wereld, alsmede redacteur van de serie Kennis, Politiek en Publieke Opinie van uitgever Van Gennep.
Lid Tweede Kamer In 1998 kandideerde ze zich nadat ze gevraagd was door toenmalig GroenLinks-leider Paul Rosenmöller voor de lijst van GroenLinks voor de Tweede Kamerverkiezingen van dat jaar.Linkse lente, p. 29 Ze werd de derde kandidaat op de lijst. Het zetelaantal van de partij steeg van vijf naar elf. In haar eerste periode in het parlement was Halsema woordvoerder justitie, asiel en binnenlandse zaken. Ze kreeg bekendheid door haar inzet voor asielzoekers en haar oppositie tegen de nieuwe migratiewet van Job Cohen.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2002 stond Halsema op de tweede plek voor GroenLinks. De partij verloor een zetel. Halsema werd vicefractievoorzitter en voerde onder andere het woord bij het eerste debat met het eerste kabinet Balkenende. In november kondigde Paul Rosenmöller onverwacht aan de politiek te verlaten. Hij vroeg haar zijn opvolger te worden als fractievoorzitter. Halsema ging meteen akkoord. Tien dagen voor het partijcongres werd zij naar voren geschoven als kandidaat-lijsttrekker.Linkse lente, p. 50 Met de door campagneleider Tom van der Lee bedachte slogan "Knokken voor wat kwetsbaar is" ging zij vervolgens de Tweede Kamerverkiezingen in. Als partijleider stelde ze enkele initiatiefwetten op, een over gerechtelijke toetsing van de grondwettelijke rechten en een tweede, samen met de partijleider van D66 Boris Dittrich, over de vaste boekenprijs.
Partijleider GroenLinks thumb|Twitter-feest F. Halsema, 27 februari 2010 Halsema was lijsttrekker van haar partij tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2003. De partij verloor twee zetels. Ze werd fractievoorzitter en was woordvoerder op het gebied van cultuur en media, gezondheidszorg, ruimtelijke inrichting en milieu. Tussen oktober 2003 en januari 2004 was Halsema met zwangerschapsverlof: ze kreeg een tweeling. Marijke Vos, vicefractievoorzitter, verving haar tijdelijk. Na haar terugkeer in de Tweede Kamer startte Halsema een ideologische discussie over de koers van links in het algemeen en GroenLinks in het bijzonder. Ze stelde dat haar partij de laatste "linkse liberale partij van Nederland is" en leek volgens sommigen zo te breken met de socialistische wortels van haar partij."Halsema kiest voor liberalisme" in NRC Handelsblad, 11 oktober 2005 Ze riep op tot sterke samenwerking tussen de Socialistische Partij, de PvdA en GroenLinks. Dit zou moeten leiden tot een linkse regering na de verkiezingen van 2007, wat in haar ogen een "linkse lente" zou inluiden. Ze vroeg PvdA-leider Wouter Bos zich uit te spreken voor zo'n kabinet. Maar deze weigerde, want hij wilde ook de mogelijkheid van een kabinet met het CDA niet uitsluiten. In januari 2006 werd ze verkozen tot "Liberaal van het Jaar" door de JOVD, de jongerenorganisatie van de VVD, vanwege haar nieuwe politieke koers, met name waar het gaat om de hervorming van de verzorgingsstaat.Halsema Liberaal van het Jaar op de website van de JOVD In juni 2006 sloot de nominatie voor het lijsttrekkerschap en Halsema bleek de enige kandidaat. In oktober 2006 werd ze naar eigen zeggen Albanees herkozen.Niet versmelten met het pluche in de Volkskrant, 30 oktober 2006 In de campagne brengt ze samen met Michiel Zonneveld, een bevriend journalist, een persoonlijk getint boek uit, Linkse lente.
In 2002 diende Halsema een initiatiefwetsvoorstel in tot wijziging van de Nederlandse Grondwet. De bedoeling van dit wetsvoorstel-Halsema constitutionele toetsing was om toetsing van formele wetten aan de Nederlandse Grondwet in bepaalde gevallen mogelijk te maken. De verklaringswet werd in 2004 door de Tweede Kamer aangenomen en passeerde in 2008 met een nipte meerderheid de Eerste Kamer. Het duurde vervolgens tot 2015 voor het voorstel in tweede lezing in behandeling werd genomen, maar de benodigde tweederdemeerderheid leek niet haalbaar, waardoor de procedure wederom kwam stil te liggen. Uiteindelijk besloot de Kamer in 2018 dat het voorstel vanwege de lange duur van de behandeling moest worden geacht te zijn vervallen.
In 2007 nam zij van haar fractiegenoot Wijnand Duyvendak het samen met D66 en PvdA ingediende wetsvoorstel over dat een niet-bindend, correctief referendum mogelijk moet maken. Daarentegen werd op een partijcongres op 18 april 2010 het referendum niet aangenomen als onderdeel van het programma van GroenLinks voor de Tweede Kamerverkiezingen dat jaar.
In april 2010 ontving ze uit handen van voormalig Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas de Thorbeckeprijs voor politieke welsprekendheid.Femke Halsema wint Thorbeckeprijs, NU.nl, 13 april 2010
Halsema werd in 2010 door tijdschrift Intermediair gezien als de beste premierskandidaat.Vacature Minister-president in Intermediair
Einde Kamerlidmaatschap Bij de verkiezingen van 2010 won GroenLinks onder haar leiding: de partij ging van zeven naar tien zetels. Na de verkiezingen maakte Halsema zich hard voor een Paars Plus-kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. De onderhandelingen liepen vast. Halsema zei daarop dat ze "baalde als een stekker".Balen als een gieter, afgaan als een stekker op nrc.nl. Gearchiveerd op 7 april 2022.
Op 17 december 2010 maakte Halsema publiek per direct op te stappen als fractie- en politiek leider van GroenLinks. Ze had het haar partij al laten weten en een dag daarvoor was Jolande Sap al als nieuwe fractievoorzitter verkozen en had zij het politiek leiderschap overgenomen. Ze verliet de Tweede Kamer na het kerstreces, op 11 januari 2011.
In 2016 maakte zij in haar memoires Pluche bekend dat zij na de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 door Lodewijk Asscher was gevraagd om de positie als minister van Ontwikkelingssamenwerking te overwegen. De VVD blokkeerde dit echter.PvdA wilde Femke Halsema als minister, VVD lag dwars op volkskrant.nl. Gearchiveerd op 26 juli 2017. Eveneens in Pluche liet zij weten nooit meer een politieke functie, inclusief de post van burgemeester, te zullen vervullen. Ze schreef: "Ik ga niet de wachtkamer in van het politieke bestuur om na een paar jaar weer tevoorschijn te komen en een Senaatszetel te beklimmen of een burgemeestersketting om te hangen. Nee, het afscheid van de politiek is definitief. En de reden is simpel. Ik heb er genoeg van."Halsema zei burgemeestersketen niet om te gaan hangen, at5.nl, 27 juni 2018. Gearchiveerd op 3 augustus 2022.
Loopbaan na verlaten Kamer miniatuur|Halsema tijdens een try out van haar theatercollege 'Een Vrij Land' in 2018 Nadat Halsema in januari 2011 de politiek verliet werkte zij als freelancer: in de wetenschap, als auteur en televisiemaakster. Via haar eigen bedrijf was ze in te huren als dagvoorzitter. Ze werd actief als bestuurder en lid van adviescommissies.
Direct na het beëindigen van haar politieke loopbaan verbond Halsema zich aan de Volkskrant, waarvoor zij in 2011 en 2012 een aantal artikelen en columns schreef. In 2013 was zij betrokken bij de oprichting van De Correspondent, waarvoor zij ook twee jaar columns en artikelen schreef.Femke Halsema op decorrespondent.nl In 2016 verschenen haar politieke memoires Pluche. Eind 2017 verscheen van haar hand het essay Nergensland. Nieuw Licht op migratie, waarin zij een alternatief aandroeg voor het internationale vluchtelingenvraagstuk.Nergensland nieuw licht op migratie op amboanthos.nl. Gearchiveerd op 17 april 2023. In april 2018 schreef zij het essay voor de Maand van de Filosofie Macht en Verbeelding.Macht en Verbeelding op FemkeHalsema.nl
Van 1 februari 2011 tot 1 juni 2012 bekleedde Halsema als bijzonder hoogleraar de Leonardoleerstoel van de Tilburg University.Femke Halsema Leonardohoogleraar UvT in 2011 op uvt.nl Zij gaf aan de Tilburg School of Humanities aan studenten de masterclass "Politiek in de 21ste eeuw". Als afsluiting hield zij op 26 mei 2011 de openbare Leonardolezing. In 2012 bekleedde zij aan de Universiteit Utrecht de Vrede van Utrecht leerstoel 2012 over de betekenis van sociale media en media technologie op mensenrechten en democratie.Femke Halsema gasthoogleraar aan Universiteit Utrecht op parool.nl. Gearchiveerd op 13 juni 2018.