thumb|Folio 80 recto van het wapenboek Gelre, met (links midden) het wapen van graaf Robrecht van Vlaanderen en rechts daarvan in het midden het oude wapen van Vlaanderen met de twaalf gegeerde stukken in goud en azuur.|343x343px thumb|Het Comburgse handschrift (fol. 282r) toont Filips van de Elzas die het oude Vlaamse wapen opgeeft voor de zwarte leeuw. Het apocriefe verhaal van de verovering op Saladin wordt opgedist.Rijmkroniek van Vlaanderen, vers 4983-4889: Van den soudaen saladijn / In dese reise verstaet den fijn / Ouer zee int heleghe lant / Hief up philips van vlaendrenlant / Den scilt van goude metten zwarten lioene / Die hi vort an als prinse coene / Voerde ende liet de wapine varen / Daer sine vorders met verwapent waren.|316x316px Het wapen van Vlaanderen is het officiële wapenschild van de Belgische regio Vlaanderen. Het wapen is afkomstig van dat van het graafschap Vlaanderen en kreeg in 1988 de status van officieel symbool van de regio.
Ontwerp De beschrijving van het wapen (met heraldische kleuren): In goud (= geel) een leeuw van sabel (= zwart) getongd en geklauwd van keel (= rood).Vlaamse Overheid. Het wapen van de Vlaamse Gemeenschap
De leeuw wordt op zijn achterpoten staand en klauwend afgebeeld, met het gezicht naar heraldisch rechts, dit is links voor de toeschouwer. Het wapen heeft geen leuze. Het geeft ook geen buitenversierselen, in tegenstelling tot het wapen van de provincie Oost-Vlaanderen dat hetzelfde schild bevat, maar dan getopt met een gravenkroon, gehouden door twee leeuwen en geplaatst op een sokkel.Provincie Oost-Vlaanderen. Wapen & vlag
Geschiedenis De eerste Vlaamse graaf die het leeuwensymbool gebruikte, was Filips van de Elzas. Volgens een vrij hardnekkige mythe bracht hij het mee uit het Nabije Oosten, na het veroverd te hebben op een islamitisch heerserLucas Catherine (1993). Vuile Arabieren. Bedlectuur voor Vlaams Blokkers. Hadewijch, 100 blz. (soms gepreciseerd als Saraceens leider of geïdentificeerd als een zekere Nobilion, koning van Abilene en Syrië). Er wordt ook vaak gewezen op de gelijkenis met het wapen van sultan Baibars.Inge Schelstraete (2002). De leeuw van de moedige sultan, De Standaard Online, 8 juli 2002, geraadpleegd op 1 juli 2007.
Dit klopt echter niet.Ernest Warlop (1980). Oude Vlaenderen en de Zwarte Leeuw op Gouden Veld. Miscellanea Archivista, XXVIII, blz. 5–52. In 1162 had graaf Filips van de Elzas al een leeuw (of "moedig dier") op zijn zegelring, en werd hij er op zijn helm, schild en banier mee afgebeeld. Hij vertrok echter pas in 1177 op kruistocht (en niet tegen Baibars, die pas in 1223 geboren werd).
Een meer waarschijnlijke hypothese is dat graaf Filips de staande leeuw heeft overgenomen van het wapen van Willem van Ieper, op wiens nalatenschap Filips beslag wilde laten leggen (ten nadele van Willems onwettige maar gelegitimeerde zoon). Willem van Ieper had op zijn beurt het leeuwensymbool (maar dan wel vaak gaande afgebeeld) meegenomen uit Engeland. Zijn oom Geoffrey Plantagenet was er al in 1155 mee afgebeeld.Op zijn epitaaf in de Kathedraal van Le Mans: zie , The Origins of The Royal Arms of England, Reading, Graduate Center for Medieval Studies, University of Reading, blz. 52–53
De leeuw keert ook terug in het wapen van de Brabantse hertogen. Het schild van dat wapen werd later hergebruikt in het wapen van het Belgische koninkrijk.
Oud wapen thumb|left|120px|Vermeende oude wapen van Vlaanderen (voor 1300) uit het Haagse handschrift (1402-1404) Hoewel er geen enkel historisch bewijs voor bestaat, vinden we vanaf de 14e eeuw in verschillende wapenboeken de bewering dat het huis van Vlaanderen vóór de Leeuw een gegeerd schild van twaalf stukken van lazuur en goud voerde, met een hartschild van keel (zoals de hedendaagse West-Vlaamse provincievlag). Dit werd toegeschreven aan Liederik, volgens de woudmeesterslegende de stamvader van de Vlaamse graven. Het wapen is waarschijnlijk afgeleid van een verkeerd geïnterpreteerd sierbeslag op het schild van de Vlaamse graaf Willem Clito (1102-1128), zoals het stond afgebeeld op zijn grafmonument in de Sint-Bertinusabdij van Sint-Omaars. Dat schild vertoont centraal een umbo (sierknop) van waaruit enkele stralen naar de schildranden vertrekken. In zijn zoektocht naar het oude wapen van Vlaanderen heeft de 14e-eeuwse abt Iperius, biograaf van het Vlaamse gravenhuis, dit geïnterpreteerd als een gegeerd wapen met een hartschild; de kleuren - die hij er zelf aan moet hebben toegevoegd - zijn vermoedelijk die van het Franse koningshuis. Zo krachtig was zijn visie dat dit wapen in nauwelijks 30 jaar tijd volkomen ingeburgerd raakte.
Leeuw, luipaard, panter of wolf? Tussen de 11e en 13e eeuw werden er allerlei “dappere dieren” op schilden afgebeeld, zoals draken, wolven, luipaarden, panters en leeuwen. Vaak is niet precies duidelijk om welk dier het gaat en soms worden mengvormen afgebeeld. In 1302 (en dus tijdens de Guldensporenslag) spreekt men over de luipaard (lupard) van Vlaanderen. De partijen van de Guldensporenslag werden de Liebaarts en de Leliaarts genoemd.De Liebaart vzw, Over Liebaarts en Leliaarts
Weinig later, in de eerste decennia van de 14e eeuw, werden onder invloed van Engelse heraldici de verschillende op elkaar lijkende en moeilijk te onderscheiden heraldische “dappere dieren” gestandaardiseerd tot leeuwen. Sommige Franse heraldici maakten een onderscheid waarbij zij de klimmende, rechtopstaande dieren, zoals de Vlaamse Leeuw, "leeuwen" noemden en de gaande dieren “luipaarden”.Arthur Charles Fox-Davies, A complete guide to heraldry, Londen, 1909, hoofdstuk XI, blz. 172 De Liebaarts werden tot Klauwaarts hernoemd (vanaf 1323).
Historische wapenschilden
Kleur van tong en klauwen De eerste in kleur afgebeelde Vlaamse Leeuw, uit de 13e eeuw, is volledig zwart (of sabel) op een veld van geel (of goud). Zoals gezegd is het op 13e-eeuwse afbeeldingen niet steeds duidelijk om welk dier het precies gaat: leeuw of luipaard of panter. Klauwen en tong werden niet altijd expliciet afgebeeld. In het Wapenboek Wijnbergen (eind 13e eeuw) is de leeuw nog volledig zwart.
In de 14e eeuw werd de heraldiek gestandaardiseerd en geregistreerd, en begonnen herauten aandacht te besteden aan details (zoals klauwen). In de tweede helft van de 14e eeuw werkte de heraut Gelre Claes Heinen aan het befaamde Wapenboek Gelre. Hierin staan onder andere de wapenschilden van VlaanderenHéraldique européenne. Wapenboek Gelre, folio blad 1 recto. en dat van Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen.Scots Genealogy. Wapenboek Gelre, folio blad 80 recto; Héraldique européenne. Wapenboek Gelre, folio blad 80 recto. Op beide (identieke) schilden zijn de tongen en klauwen keel (= rood).
De mogelijkheid bestaat dat het Wapenboek Wijnbergen onnauwkeurig is en dat graaf Filips van de Elzas van begin af aan de rode accenten in zijn wapen droeg. In de verdere geschiedenis komen tot op vandaag beide varianten voor. De kleur van de klauwen en de tong op de officiële vlag en wapen is, zoals gezegd, rood (of keel op het wapen).
De officiële vlag en het wapen van Vlaanderen, vastgelegd in het decreet van 6 juli 1973, toont dus een zwarte leeuw met rode tong en rode klauwen op een gele achtergrond en symboliseert de erkende regio Vlaanderen binnen de Belgische staat. Naast deze officiële versie bestaat er echter ook een variant met een volledig zwarte leeuw, zonder rode tong of klauwen. Deze zogenoemde “Vlaamse strijdvlag” wordt vooral gebruikt door radicale of separatistische stromingen binnen de Vlaamse Beweging, die het rood associëren met de Belgische staat. Voor hen symboliseert de zwarte leeuw een onafhankelijk en autonoom Vlaanderen, los van België. Hierdoor kreeg de kleur van de klauwen en tong een sterke politieke lading: de vlag met rode accenten staat voor het officiële Belgische gewest Vlaanderen, terwijl de volledig zwarte leeuw vaak gezien wordt als een uitdrukking van Vlaams-nationalistische of separatistische overtuigingen. Hoewel beide vlaggen dezelfde historische oorsprong hebben, weerspiegelen ze vandaag de dag verschillende visies op de identiteit en toekomst van het gewest.https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/08/17/de-zwarte-vlaamse-leeuw/
Burgemeesterssjerp miniatuur|240x240px|Burgemeester Dirk De fauw (Brugge) met de burgermeesterssjerp met het Vlaams en Brugs wapenschild Het Vlaamse wapenschild is sinds 2007 verplicht op de burgemeesterssjerp in het Vlaams Gewest. Deze verplichting werd vastgelegd in het Besluit van de Vlaamse Regering van 19 januari 2007, dat het statuut van lokale en provinciale mandatarissen regelt. Burgemeesters dragen een sjerp met zilveren franjes op een zwart‑geel‑rode achtergrond (Belgische driekleur), waarop het Vlaamse wapenschild is bevestigd; gemeentewapens kunnen optioneel worden toegevoegd. Schepenen dragen een sjerp met rode franjes op een zwart‑gele achtergrond, eveneens met het Vlaamse wapenschild. Het besluit werd ingevoerd om uniformiteit te brengen in de ambtskledij van lokale mandatarissen en om de Vlaamse identiteit en symbolische verbondenheid met de Vlaamse Gemeenschap binnen het federale België te benadrukken. De regelgeving geldt voor alle lokale mandatarissen in Vlaanderen en wordt beheerd door de Vlaamse Regering. Sommige burgemeesters geven de voorkeur aan de zwart‑gele sjerp boven de zwart‑geel‑rode, om zich volledig te identificeren met de Vlaamse Gemeenschap.https://www.vlaanderen.be/lokaal-bestuur/mandatarissen/ambtskledijhttps://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/09/30/tricolore-of-zwart-gele-burgemeesterssjerp-er-zijn-veel-belang/https://etaamb.openjustice.be/nl/besluit-van-de-vlaamse-regering-van-19-januari-2007_n2007035137.html
Waalse tegenhanger In Wallonië is de sjerp zwart‑geel‑rood, maar met gouden franjes en het Waalse wapenschild (een klauwende Gallische haan van keel op een gouden veld). De sjerp wordt eveneens gedragen bij officiële evenementen binnen de gemeente, zowel om de taille als over de rechterschouder, net zoals de Vlaamse tegenhanger van de burgemeesterssjerp. De regels voor de Waalse burgemeesterssjerp zijn vastgelegd in het Algemeen Reglement van de Gemeentelijke Overheden van 2016, 9 jaar later dan de Vlaamse wetgeving over de burgemeesterssjerp.
Wapen van Vlaamse provinciën
Wapen van de provincie Oost-Vlaanderen right|250px
Het wapen van de provincie Oost-Vlaanderen is het wapen van Vlaanderen omringd met externe ornamenten. Het wapen wordt getopt met een gravenkroon en heeft twee leeuwen als schildhouders. Het staat op een sokkel.
Wapen van de provincie West-Vlaanderen right|250px
Het wapen van de provincie West-Vlaanderen is het wapen van Vlaanderen gekruist met het oud wapen van Vlaanderen zoals vermeld in het wapenboek Gelre, omringd met externe ornamenten. Het wapen wordt getopt met een gravenkroon en heeft een beer en een leeuw als schildhouders. Het staat op een duinengrond.
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden Toen België nog deel was van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden hadden de Vlaamse provincies West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen ook hun eigen wapenschild, deze bestond uit beide hun provinciale wapens, een gravenkroon en een schildhoofd met daarin het gedeeltelijke wapen van Nederland.
Wapenschild van België miniatuur|296x296px|Belgisch wapenschild
Belgisch wapenschild Op het (grote) Belgische wapenschild Boven de (rode) mantel verheffen zich banieren met de wapens van de negen provincies die in 1837 België vormden, waaronder ook de Vlaamse provinciën West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen