Zwartewaterland (; Nedersaksisch: Zwärtewäterlaand) is een gemeente in de Nederlandse provincie Overijssel, genoemd naar het Zwarte Water. In 2001 zijn de gemeenten Genemuiden, Zwartsluis en Hasselt hierin samengegaan. Vooral vanuit Genemuiden was er veel verzet tegen de opheffing van de gemeente.Interview met de eerste burgemeester van Zwartewaterland
De nieuwe gemeente telt inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 87,86 km².
Sociologisch kenmerkt de gemeente zich door een relatief jonge en gezinsgerichte bevolking vergeleken met landelijke gemiddelden. Er wonen verhoudingsgewijs veel kinderen tot 15 jaar. De gemiddelde huishoudensgrootte ligt rond de 2,6 personen. De gemeente heeft een lage werkloosheid.
Topografische kaart van de gemeente|miniatuur|links Een opvallend sociologisch kenmerk is de sterke christelijke invloed. Dit komt duidelijk naar voren in het politieke landschap, waar partijen als de SGP, ChristenUnie en CDA traditioneel dominant zijn. Bij gemeenteraadsverkiezingen scoren deze partijen samen vaak een ruime meerderheid, met de SGP die de laatste jaren groeide naar circa 30% van de stemmen.
De economische structuur wordt gedomineerd door de maakindustrie, die een bovengemiddeld aandeel in de werkgelegenheid levert. Genemuiden is het zwaartepunt van de Nederlandse tapijt- en textielindustrie. Deze sector, die zich ontwikkelde uit de traditionele biezen- en mattenfabricage, levert inmiddels ongeveer zestig procent van de nationale tapijtproductie. Bedrijven in Genemuiden en omgeving produceren niet alleen tapijt, maar ook kunstgras en aanverwante textielproducten voor internationale markten. De provincie Overijssel erkende het cluster in 2018 als topwerklocatie vanwege zijn innovatieve potentieel en economische betekenis.
Naast de tapijtindustrie spelen de bouwnijverheid, transport en watergebonden bedrijven een belangrijke rol. Hasselt en Zwartsluis beschikken over havens en werven die profiteren van de ligging aan het Zwarte Water en de historische vaarroutes. Deze locaties ondersteunen scheepsbouw, onderhoud en logistiek. In totaal komt een groot deel van de banen in de gemeente uit de industrie en aanverwante sectoren, een aandeel dat bijna twee keer zo hoog ligt als in vergelijkbare Nederlandse gemeenten. Veel van deze bedrijven zijn familiebedrijven.
Binnen de gemeente Zwartewaterland liggen de volgende plaatsen:
Cultuurhistorisch zijn de drie kernen divers: Genemuiden met zijn industriële en handelsverleden, Hasselt als voormalige Hanzestad met rijke monumenten, en Zwartsluis als watersport- en toerismekern.
Aangrenzende gemeenten
Politiek +Uitslagen gemeenteraadsverkiezingen Partij200620102014201820222026 aantal perc. zetels aantal perc. zetels aantal perc. zetels aantal perc. zetels aantal perc. zetels aantal perc. zetels Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) 2.257 20,23% 4 2.371 22,1% 4 2.642 23,8% 5 2.491 21,1% 4 3.114 26,6% 6 3.745 30.05% 6 Buitengewoon Zwartewaterland (BGZ) - - - - - - - - - 1.737 14,7% 3 2.438 20,8% 4 3.253 26.10% 6 ChristenUnie (CU) 2.446 21,93% 5 2.604 24,3% 5 2.815 25,3% 5 3.009 25,5% 5 2.501 21,4% 4 2.601 20.87% 4 Christen-Democratisch Appèl (CDA) 2.344 21,01% 4 1.969 18,4% 4 1.929 17,4% 4 1.792 15,2% 3 1.432 12,2% 2 1.065 8.54% 1 Partij van de Arbeid (PvdA) 2.442 21,89% 4 1.765 16,5% 3 1.437 12,9% 2 1.178 10,0% 2 1.289 11,0% 2 900 7.22% 1 Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 745 6,68% 1 861 8,0% 1 940 8,5% 1 901 7,6% 1 934 8,0% 1 832 6.68% 1 Gemeentebelangen Zwartewaterland 920 8,25% 1 1.149 10,7% 2 1.354 12,2% 2 672 5,7% 1 - - - - - -Totaal11.174 71,97% 1910.719 68,24% 1911.117 69,2% 1911.838 70,9% 1911.744 67,6% 1912.464 69.8% 19
Openbaar vervoer Het openbaar vervoer in de gemeente Zwartewaterland wordt verzorgd door EBS. De belangrijkste lijnen zijn:
Lijn 41 Zwartsluis - Hasselt - De Lichtmis - Zwolle Lijn 70 Zwartsluis - Belt-Schutsloot - Blauwe Hand - Giethoorn - Steenwijk - Tuk - Thij - Steenwijkerwold - Willemsoord - Blesdijke - De Blesse - Oldemarkt Lijn 71 Zwolle - Hasselt - Zwartsluis - Heetveld - Sint Jansklooster - Vollenhove - Kraggenburg - Marknesse - Emmeloord Lijn 74 Hasselt - Genemuiden - Kamperzeedijk - Grafhorst - IJsselmuiden - Kampen Lijn 171 Zwolle - Hasselt - Zwartsluis - Vollenhove Lijn 671 Zwartsluis → Hasselt → Zwolle Lijn 673 Kampen - Hasselt - Lichtmis - Rouveen - Staphorst
Monumenten thumb|Hasselt, gezien vanaf de brug over het Zwarte Water In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie: Lijst van rijksmonumenten in Zwartewaterland Lijst van gemeentelijke monumenten in Zwartewaterland Lijst van oorlogsmonumenten in Zwartewaterland Kunst in de openbare ruimte Lijst van beelden in Zwartewaterland
Externe links Website van de gemeente Website Hanzesteden langs de IJssel