thumb|Plaza de Toros thumb|Universiteit thumb|Colegio del Patriarca Valencia (Spaans: Valencia [ba'lenθja]; Valenciaans, officieel: València [va'ɫensia]) is een gelijknamige gemeente en na Madrid en Barcelona qua inwonertal de derde stad van Spanje. Het is de hoofdstad van de provincie en van de autonome regio. De stad heeft een inwoneraantal van () en in de agglomeratie van de stad wonen 1.832.274 mensen. De burgemeester is María José Catalá Verdet.
Valencia ligt aan de Costa del Azahar aan de Middellandse Zee, en aan de rivier de Turia, en geldt als geboorteplaats van de paella, een van de bekendste gerechten uit de Spaanse keuken. Valencia wordt ook wel de sinaasappelstad genoemd.
Valencia is de derde economische motor van Spanje, na Madrid en Barcelona.
Geschiedenis Valencia werd in 138 v.Chr. onder de naam Valentia Edetanorum gesticht door de Romeinse leider Decimus Junius Brutus Callaicus. De naam betekent 'versterkte stad van de Edetanen''', een Iberische stam. In 75 v.Chr. werd de stad verwoest door de strijd tussen Pompeius en Quintus Sertorius. De stad werd daarna deels hersteld, rondom 50 n.Chr. kreeg de stad een eigen Romeins circus en een forum.
In de 4e eeuw, na de vervolging en marteling van Vincentius van Zaragoza door de Romeinse keizer Diocletianus, ontstond de eerste katholieke samenleving van de stad en begon de transformatie van Romeinse tempels in christelijke gebedshuizen. Deze periode van religieuze verandering valt samen met de komst van de Germaanse Visigoten. Vervolgens werd het zuidoosten van het Iberisch Schiereiland veroverd door de Byzantijnen, zij werden in 625 het land uitgezet en van die periode en de daaropvolgende eeuwen is over Valencia vrijwel geen documentatie gevonden.
Moorse tijd In 711 werd Valencia veroverd door de Moren. De stad begon voor het eerst sinds jaren weer te groeien. De regionale leider in die periode was Abd al-Allah en van hem kreeg de stad de Arabische naam Balansiya. De Moorse verovering verliep in dit geval opvallend vreedzaam en bestond in eerste instantie vooral uit het samenwerken van de Moorse en de oorspronkelijke bevolking. Valencia maakte nu deel uit van een van de taifarijken en groeide uit tot een belangrijke stad in de wijde omgeving. Aan het eind van de 11e eeuw werd de stad aangevallen door al-Mundir en later door de graaf van Barcelona, Berenguer II. Pas in 1093 kwam de stad daadwerkelijk in andermans handen, na de verovering van Rodrigo Diaz de Vivar (bijnaam: El Cid). Hij veranderde de moskeeën van Valencia in katholieke kerken en stelde de Franse monnik Jerôme aan als nieuwe aartsbisschop. El Cid sloot zich aan bij Koning Pedro I van Aragón en Graaf Ramón Berenguer III van Barcelona om zo de opkomst van de Amazigh Almoraviden tegen te gaan. El Cid overleed in 1099, waarna zijn vrouw Doña Ximena de macht over Valencia gedurende drie jaar overnam, totdat de stad in 1102 uiteindelijk werd veroverd door de Almoraviden.
13e - 19e eeuw Op 28 september 1238 werd Valencia wederom veroverd, ditmaal door Jaime de Veroveraar en zijn leger dat bestond uit onder anderen Italiaanse en Duitse soldaten. Meer dan 50.000 Almoraviden ontvluchtten de stad en op 9 oktober werd Valencia de hoofdstad van het nieuwe Rijk van Valencia, onderdeel van het Koninkrijk Aragón. In 1348 werd de bevolking van de stad geteisterd door een grote pestepidemie en men begon zich te verzetten tegen de koning tijdens de Oorlog van de Unie. In 1363 en 1364 verdedigde Valencia zich met succes tegen het leger van het Koninkrijk Castilië.
Het wapen van Valencia bevat twee maal de letter L, wat de trouw symboliseert aan de kroon van Aragon. Boven het wapen staat een vleermuis, die is geëvolueerd uit een eerdere figuur, een gevleugelde draak
Rond 1400 braken stabielere tijden aan voor Valencia, de 15e eeuw staat ook bekend als de 'Gouden Eeuw van Valencia'. In die periode groeide de stad zowel economisch als cultureel als nooit tevoren. Valencia was in 1483 de grootste stad van het Koninkrijk Aragón met ongeveer 75.000 inwoners. Er werd een groot aantal paleizen en kerken gebouwd waaronder El Miguelete en La Lonja de la Seda. Die laatste groeide uit tot de grootste markt van Europa en trok handelaren van het gehele continent aan, met name voor de koop en verkoop van zijde.
Ook werd het eerste boek van heel Spanje gedrukt in Valencia, in 1478. De literatuur in de stad bloeide als nooit tevoren en bekende schrijvers uit die tijd zijn Joanot Martorell en Ausiàs March. In 1502 werd tevens de Universiteit van Valencia geopend.
Tijdens de Spaanse Successieoorlog in de 18e eeuw koos Valencia de kant van Karel van Oostenrijk. Op 24 januari 1706 kwam de stad onder het Britse gezag van graaf Charles Mondaunt. Zijn macht duurde maar 16 maanden, want op 17 april 1707 werd de stad wederom terugveroverd door de Spaanse koningen na de Slag bij Almansa.
Tijdens de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog aan het begin van de 19e eeuw werd Valencia opnieuw aangevallen en in bezit genomen, ditmaal door de Franse generaal Suchet in 1811, maar ook die gezagsperiode was van zeer korte duur en de macht werd wederom overgenomen door de koninkrijken van Castilië en Aragón.
20e - 21e eeuw In 1900 werd de Banco de Valencia opgericht en was de stad geografisch gezien behoorlijk uitgebreid door het afbreken van de oude stadsmuren en de bouw van het stadsdistrict Ensanche. Valencia had in dat jaar een inwonertal van 213.550, wat een eeuw later, in 2000, ruim is verdrievoudigd tot 739.014. In het eerste decennium van de 20e eeuw werden de twee grote overdekte markten van de stad gebouwd en kreeg Valencia haar eigen treinstation, het Estació del Nord. Deze groeiperiode werd ernstig verstoord door het begin van de Spaanse Burgeroorlog in 1936. Tijdens de drie jaar dat het land in oorlog verkeerde, werd Valencia de hoofdstad van het Republikeinse Spaanse Rijk en leed mede daardoor onder de hevige gevechten tussen het oude Spanje en het leger van Francisco Franco. De daaropvolgende dictatuur was een zwarte periode in de geschiedenis van de stad. De Valenciaanse taal werd compleet verboden, omdat het gebruik ervan indruiste tegen de Spaanse moraal van de dictator, en er heerste een strenge censuur tot en met zijn dood in 1975.
In 1957 werd Valencia geteisterd door een ernstige overstroming van de rivier Turia, het water stond in sommige straten meer dan twee meter hoog, een economische catastrofe voor de stad. Hierna is de rivier omgeleid; deze stroomt sindsdien aan de westkant van de stad. Het (Plan Zuid), de nieuwe rivierbedding voor de Turia, voorkwam bij de zware overstromingen in oktober 2024 dat het stadscentrum onderliep. Maar het zorgde er wel voor dat de bebouwing ten zuiden van de stad overstroomde.
In de jaren tachtig werd begonnen aan de aanleg van de Metro van Valencia. In 2007 vond de zeilwedstrijd America's Cup plaats in Valencia, waarvoor een kanaal, haven en paviljoens, zoals het Veles e Vents-gebouw, werden aangelegd. Van 2008 tot en met 2012 werd de Grand Prix Formule 1 van Europa, op een stratencircuit binnen Valencia verreden.
Geografie right|335px|thumb|Ligging van Valencia Valencia ligt aan de oostkust van Spanje, aan de Costa del Azahar aan de Middellandse Zee.
Afstanden naar andere steden: Alicante: 179 kilometer Almería: 443 kilometer Barcelona: 362 kilometer Bilbao: 747 kilometer Castelló de la Plana: 76 kilometer Madrid: 356 kilometer Málaga: 622 kilometer Murcia: 232 kilometer Sevilla: 747 kilometer Zaragoza: 326 kilometer
Klimaat miniatuur|Klimaatgrafiek van Valencia Valencia heeft een mediterraan klimaat met warme zomers en milde winters. Het klimaat is iets warmer dan dat van Barcelona, met veel minder extremen dan steden zoals Madrid en Córdoba in het hete binnenland. De gemiddelde jaartemperatuur is 18,3 graden Celsius. De gemiddelde maximumtemperatuur is 16,4 graden in januari en 30,2 graden in augustus. Er valt per jaar slechts 475 millimeter neerslag, maar dat gebeurt, typisch mediterraans, geconcentreerd, met name in de maand oktober, wanneer zware regenbuien in sommige gevallen zelfs voor overstromingen zorgen.
Economie Vlak na het ontstaan van Valencia was de stad een van de vele handelscentra binnen het Romeinse Rijk. Nadat de stad in bezit was genomen door de Moren, werden een groot aantal installaties aangelegd voor het besproeien en oogsten van het platteland. In die tijd veranderde Valencia dan ook in een stad te midden van groentegewassen en andere landbouw.
Valencia werd net als Toledo een van de belangrijkste handelssteden van het Iberisch Schiereiland, aangezien het op de grens tussen de twee toenmalig heersende rijken lag, het Rijk van Castilië en het Rijk van Aragón. Valencia vormt een belangrijke stad op het gebied van onder andere de textielsector, ambachtelijke producten en toerisme. Het is de derde economische motor van Spanje, ook al staat de economische positie van Valencia nog op behoorlijke afstand van de metropolen Madrid en Barcelona. Valencia groeit economisch gezien onder meer doordat de stad zich steeds meer op de wereldkaart zet. Ook haar gunstige ligging in het Middellandse Zeegebied zorgt ervoor dat steeds meer investeerders zich aangetrokken voelen tot de stad. Dit alles volgens het jaarlijkse rapport “European Cities Monitor 2006”.
Bestuurlijke indeling miniatuur|Districten van Valencia miniatuur|Buurten van Valencia Valencia is onder te verdelen in 16 districten en de daarbinnen gelegen buurten. In de tabel vindt men in de linkerkolom de districten en rechts, de verschillende wijken waar het district uit bestaat.
DistrictWijkenCiutat VellaLa Seu, La Xerea, El Carme, El Pilar, El Mercat, Sant FrancescL'EixampleRussafa, El Pla Del Remei, Gran VíaExtramursEl Botànic, La Roqueta, La Petxina, ArrancapinsCampanarCampanar, Les Tendetes, El Calvari, Sant PauLa SaïdiaMarxalenes, Morvedre, Trinitat, Tormos, Sant AntoniEl Pla del RealExposició, Mestalla, Jaume Roig, Ciutat UniversitàriaL'OliveretaNou Moles, Soternes, Tres Forques, La Fontsanta, La LlumPatraixPatraix, Sant Isidre, Vara De Quart, Safranar, FavaraJesúsLa Raiosa, L'Hort De Senabre, La Creu Coberta, Sant Marcel.lí, Camí RealQuatre CarreresMontolivet, En Corts, Malilla, Fonteta Sant Lluís, Na Rovella, La Punta, Ciutat de les Arts i les CiènciesPoblats MaritimsEl Grau, El Cabanyal, El Canyamelar, La Malva-rosa, Beteró, NatzaretCamins Al GrauAiora, Albors, La Creu Del Grau, Camí Fondo, Penya-rojaAlgirósL'Illa perduda, Ciutat Jardí, L'Amistat, La Bega Baixa, La CarrascaBenimacletBenimaclet, Camí De VeraRascanyaOrriols, Torrefiel, Sant LlorençBenicalapBenicalap, Ciutat Fallera
Demografische ontwikkeling
Bron: INE; 1857-2011: volkstellingen Opm: Bevolkingscijfers in duizendtallen; aanhechting van Benimaclet, Patraix, Ruzafa (1877), Benimamet, Orriols (1887), Borbotó, Campanar, Mahuella, Pueblo Nuevo del Mar, Villanueva del Grao (1897), Benifaraig, Carpesa en Masarrochos (1900)
Bezienswaardigheden thumb|Kathedraal van Valencia
Valencia heeft een gevarieerd stadsbeeld door de vele culturen die in de stad hebben geleefd.
Middeleeuwen - 19de eeuw thumb|La Lonja de la Seda miniatuur|Iglesia Santa Catalina de Kathedraal van Valencia of la Seu (romaans-gotisch-barok, 1262-1356) heeft een achthoekige gotische klokkentoren die bekendstaat als El Miguelete. De kathedraal bezit vele kunstschatten, waaronder twee doeken van Goya en een gotisch albasten retabel in de capilla del Santo Cáliz. het laatgotische Palau de la Generalitat (15de eeuw), de Basílica de la Virgen de los Desamparados (tweede helft 17de eeuw) en de achterkant van de kathedraal staan aan de Plaza de la Virgen. de Iglesia de San Juan del Hospital (romaans-gotisch, 1238) het Convento de Santo Domingo (gotisch-barok, 1239) de Almudín (gotisch, 14de eeuw) is een voormalige goederenopslagruimte, gebouwd op het Moorse alcazar. Sinds 1996 wordt de ruimte gebruikt voor tentoonstellingen.