De Bocht van Watum is een vaargeul in de Eemsmonding tussen Duitsland en Nederland. De geul loopt vanaf de Pier van Oterdum langs de Schermdijk (Windpark Delfzijl Noord) in de Oosterhoek/Oosterhorn en verder via Delfzijl, Delfzijl-Noord, Naterij, Lutjeburen, Nansum, Klein Wierum, Garbendeweer, Hoogwatum en Nieuwstad langs de oostzijde van de Eemshaven, om daar met het Oostfriese Gaatje (Ostfriesische Gat) samen te stromen in het Doekegat. De Bocht van Watum vormt de voortzetting van het Groote Gat via de Monding van de Dollard.
De bocht is vernoemd naar het verdwenen dorp Watum, dat bij het huidige Hoogwatum lag. De Bocht van Watum was oorspronkelijk de hoofdvaargeul van de Eems, die via het Emshörngat uitstroomde naar de Westereems. De waterdiepte was nog rond 1800 16 tot 18 meter, maar dit nam in de 19e eeuw snel af door de verschuiving van de zandbanken Paap en Hond naar het zuidwesten. In 1866 was de diepte 11 meter, in de eerste helft van de 20e eeuw minder dan 5 meter. Des te groter het Oostfriese Gaatje, des te ondieper werd de Bocht van Watum.Arend W. Lang, Untersuchung zum Gestaltungswandel des Emsmündungstrichters von der Mitte des 16. Jahrhunderts bis zum Beginn des 20. Jahrhunderts, Bremen-Horn 1954, p. 130. Voor een kort overzicht: Martin Krebs en Holger Weilbeer, 'Ems-Dollart Estuary', in: Die Küste 74 (2008), p. 252-262.
Tussen de Bocht van Watum en het Oostfriese Gaatje liggen de zandbanken Paap en Hond. Aan westzijde ligt de zandbank Stern en aan de monding de zandbank Robbenplaat. Voor Hoogwatum ligt het Beppegat. Tussen 1888 en 1945 stond tussen Garbendeweer en Klein Wierum aan de kust de Vuurtoren van Watum. De in 1818 afgebroken juffertoren van Holwierde vormden vanouds de belangrijkste bakens langs de vaargeul. Op de toren werd 's nachts een bakenlicht ontstoken. In de toren bevond zich een opschrift uit 1567: “Dit uuhrwarck mit de laterne gemaeket". Bij Hoogwatum bevond zich al in 1642 een door de provincie onderhouden bos, dat eveneens de navigatie ondersteunde.
Categorie:Oppervlaktewater in Groningen (provincie)