De Heilig Land Stichting (HLS) is een in het zuiden van Gelderland gevestigde stichting, die op 11 februari 1911 te Waalwijk werd opgericht. Vanaf 1946 is het ook een kerkelijke stichting.
Het is onder meer de moederstichting van de beheerstichting van het Museumpark Orientalis. Het park heette tot 2007 het Bijbels Openluchtmuseum en tot 1970 Heilig Land Stichting, de naam van de moederstichting.
miniatuur|Oosterse Stadspoort op de begraafplaats
Het doel van de Heilig Land Stichting is de herinnering aan Jezus als Christus levend te houden door op aanschouwelijke en wetenschappelijk verantwoorde wijze de mens in contact te brengen met de boodschap van het Oude en Nieuwe Testament en hem een beeld te geven van de geestelijke en stoffelijke cultuur van de wereld waarin de Bijbel is geschreven.
Geschiedenis Project Heilig Land Stichting
Het ontstaan van de stichting viel binnen het kader van de katholieke emancipatie aan het einde van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw. De in 1870 geboren Arnold Suys was sinds 1898 kapelaan van de Waalwijkse Sint-Jansparochie. In 1903 was hij voor de eerste maal naar het Heilige Land afgereisd, samen met de architect Jan Stuyt en de kunstschilder Piet Gerrits. De drie mannen waren nu van mening dat de plaatsen, gewoontes, bevolking, omgeving en het landschap als een soort vijfde evangelie waren om het leven van Jezus beter te kunnen begrijpen. Ze vatten gezamenlijk het plan op een pelgrimsoord op te richten waar momenten van het leven van Jezus nagebouwd en uitgebeeld werden. Het moest speciaal gericht zijn op mensen die niet in staat waren om fysiek naar Palestina te gaan.
Vanaf 1911 begon het project, genaamd Heilig Land Stichting, waarvoor het bisdom 's-Hertogenbosch circa 100 hectare beschikbaar stelde. Om alles te bekostigen werd een gedeelte van de beschikbare grond verkocht. Hier werd het nieuwe dorpje Het Heilig Land gesticht; in de jaren dertig versmolt dit dorp samen met de nabijgelegen buurtschap De Ploeg tot het kerkdorp Heilig Landstichting, dat nog steeds bestaat. Verder werd er vanaf 1913 met het oog op de aanleg van de begraafplaats een aparte stichting in het leven geroepen, de Eerste Hulp Stichting der Heilig Land Stichting. De begraafplaats was een onderdeel van het devotiepark en de opbrengsten waren bedoeld om het religieuze park, pelgrimsreizen en de nog te bouwen basiliek (waarvan de bouw uiteindelijk in 1936 is gestaakt) te bekostigen. Hoewel het museum zich inmiddels oriënteert op de interreligieuze en interculturele dialoog, heeft de begraafplaats nog altijd een sterk katholiek karakter.
Hoewel het dorp Heilig Landstichting zijn naam dus dankt aan het devotiepark, ontwikkelde het zich onafhankelijk van de rest van het project. De begraafplaats maakte wel onderdeel uit van het devotiepark Heilig Land Stichting. In 1913 werd voor de aanleg van deze begraafplaats een afzonderlijke stichting in het leven geroepen, de Eerste Hulp Stichting der Heilig Land Stichting. Deze naam moet zeer letterlijk worden genomen, omdat met de opbrengsten van de begraafplaats de Heilig Land Stichting (het museum) ondersteund moest worden. Het bestuur van beide stichtingen was en is echter hetzelfde.
In april 1913 kreeg de stichting een eigen tijdschrift, Annalen der Heilig Land Stichting (al snel hernoemd tot 't Heilig Land). In 1917 was Gerrits inmidddels benoemd tot artistiek adviseur, museumconservator en mederedacteur van het tijdschrift. Van 1918 tot 1925 beschikte de stichting over een eigen station.
In 1937 kreeg Gerrits de artistieke leiding over de hele stichting. Op 23 januari 1942 volgde Cornelius Johannes Maria Joseph van Beek (1899-1987) de drie weken daarvoor overleden Suys op als geestelijk leider van Heilig Landstichting. Van Beek werd ook pastoor van De Meerwijk. Op 1 januari 1975 zou hij op zijn beurt worden opgevolgd door Antoon Rabou.
21e eeuw Het bestuur van HLS richtte in 2001 een verzoek aan bisschop Hurkmans van het bisdom 's-Hertogenbosch om in verband met het verliezen van subsidies het toenmalige Bijbels Openluchtmuseum om te zetten in een RK burgerlijke beheersstichting. Om de intrekking van deze gelden door overheid en sponsoren te voorkomen, moest een verhuurconstructie worden opgesteld. De bisschop ging hiermee niet akkoord, waarna het bestuur ontslagen werd. Hierna volgde een diplomatiek steekspel tussen enerzijds het bisdom en anderzijds de HLS en het Museumpark Orientalis. Via een aparte constructie verhuurt de HLS haar terrein aan het museumpark. Volgens bisschop Hurkmans was de Heilig Land Stichting een publieke kerkelijke stichting, waardoor hij zeggenschap had over de verhuur van het terrein. De bisschop wilde dan ook het terrein en het museum gebruiken voor de katholieke evangelisatie, iets dat het bestuur van de HLS verwierp; volgens het bestuur was het een private kerkelijke instelling, waardoor de bisschop geen zeggenschap heeft. In 2003 werd het bestuur gedagvaard en de bisschop wilde de verhuur nietig verklaren. De dagvaarding werd niet geactiveerd en middels een Conclusie van Antwoord activeerde de HLS het proces in 2007 weer.
Categorie:Heilig Landstichting Categorie:Nederlandse stichting Categorie:Katholicisme in Nederland Categorie:Christelijke organisatie in Nederland