Georges Braque

mini|hochkant|Georges Braque, 1908 Georges Braque (* 13. Mai 1882 in Argenteuil, Département Val-d’Oise; † 31. August 1963 in Paris) weer en franzöösch Maler, Grafiker un Bildhauer. Nah en fröh fauvistisch Schaffensphase weer Braque tosommen mit Pablo Picasso de Mitbegrünner vun den Kubismus.

Leven un Wark Georges Braque wurr as Söhn vun Charles Braque (1855–1911) un Augustine Johanet (1859–1942) in en Vöroort vun Paris boren. Sien Vader weer Dekoratschonsmaler. 1890 is de Familie nah Le Havre trucken, wo de junge Braque 1899 en Lehre as Dekoratschonsmaler maaken dee u nto glieker Tiet in de Avendklass vun de der École des Beaux-Arts Malünnerricht nehm. Van 1902 bit 1904 hett he sien Studien in Paris an de Académie Humbert fortsett, wo he Marie Laurencin un Francis Picabia drapen dee. Sien eerste Warken weern impressionistisch beinfloot.

De Warken vun Braque gullen bi de Nazis as „entartet“, un 1937 wurrn nahwiesbaar acht dorvan in de Aktschoon „Entartete Kunst“ ut düütsch apenlich Sammlungen ünner Beslag nommen.Datenbank zum Beschlagnahmeinventar der Aktion „Entartete Kunst“, Forschungsstelle „Entartete Kunst“, FU Berlin Wiedere Warken wurrn ünner annern jöödsch Sammler wegnommen, so Johanna „Hansi“ Ploschitzki (Hansi Share), Max Silberberg, Heinrich Stahl un den Wiener Ünnernehmer Friedrich Wolf-Knize (1890–1949).

1906 bit 1907 Braque hett in’n März/April 1906 dör en Utstellung in den XXII. Salon des Indépendants, up de he söben Biller wies (de all later verneelt wurrn), de Bekanntschap vun Henri Matisse, Albert Marquet un André Derain maakt, de hör fauvistisch Warken utstellen deen. Braque wurr vun den Stil vun disse „Fauves“ (franzöösch för Wilde) nöömt Künstler beinfloot un hett sück verstärkt mit disse Richt befaat. He hett eng mit Raoul Dufy un Othon Friesz tosommenarbeit, de ok in Le Havre wahnen deen.

mini|Paul Cézanne, Die Bucht von Marseille, von L’Estaque aus gesehen, um 1885, Art Institute of Chicago

De Salon d’Automne wies in’n Harvst 1906 en Utstellung mit teihn Biller vun Paul Cézanne, de wiels den Verloop vun de Utstellung an’n 23. Oktober storven is. Braque, deep beindruckt vun Cézanne, is noch in’n Oktober nah L’Estaque reist, wo he sück bit Februar 1907 uphollen hett. Cézanne harr dfat Fischerdörp nich wiet vun Marseille in den 1880er Johren besöcht un dor en groot Tall vun Landschapsbiller malt, deren bekannteste Das Meer bei l’Estaque (Musée d’Orsay, Paris) un Die Bucht von Marseille, von L’Estaque aus gesehen (Art Institute of Chicago) sünd; letztere harrn grooten Infloot up Braque. Nah L’Estaque kehr Braque in‘n Harvst 1907 un in de Johren 1908 un 1910 torüch.

In‘n März/April 1907 geev dat in’n XXIII. Salon des Indépendants weer en Utstellung vun fauvistisch Arbeiten, an de he mit söss Gemälden bedeeligt weer. De düütsch Kunsthändler Daniel-Henry Kahnweiler hett dat Bild Das Tal köfft, de annern fief Biller hett de düütsch Kunstsammler Wilhelm Uhde to’n Gesamtpries vun 505 Francs köfft. In’n Juni un Oktober 1907 wurr Cézanne in Paris mit twee umfangriek retrospektiv Utstellungen ehrt. De sullen de Richt vun de Avantgarde beinflooten un den Weg to’n Kubismus bahnen. Ganz entscheedend för Braque wurr sien tweet Upenholt in L’Estaque in’n Harvst. Mit Gemälden as Terrasse des Hotel Mistral (Privatsammlung, New York) un Viadukt bei L’Estaque (Minneapolis Institute of Arts) hett sück Braque vun den Fauvismus weg bewegt un sück den struktureerten Stil vun Cézanne nähert.Edward F. Fry, Cubism 1907–1908: An Early Eyewitness Account. In: The Art Bulletin. Vol. 48, No. 1, März 1966, S. 70.

Enn’n November/Anfang Dezember 1907 hett Guillaume Apollinaire Braque in dat Atelier vun Picasso in Bateau-Lavoir, Rue Ravignan 13 begleit. Vermootlich weer dat Braque sien eerst Besöök, villicht harr aber ok all in dat Fröhjohr, wiels de Indépendants, eerste Kuntakte stattgfunnen. Hier hett Braque eerstmals dat in‘n im Sommer 1907 fardig wurrn Gemälde Les Demoiselles d’Avignon (Museum of Modern Art, New York) un dat anfungen Gemälde Drei Frauen (Eremitage Sankt Petersburg) sehn. Beindruckt vun dissen Besöök, hett ok Braque in‘n Dezember an Figurenkompositschonen arbeit un fung en groot Gemälde mit den Titel Frau (wo dat bleeven is, weet man nich; vermootlich verloren oder verneelt). Dat Atelier vun Picasso weer nu de Oort, in den nich blots över Picasso sien Arbeiten ok etwa Akt mit Kleidungsstück –, sonnern ok över de vun Braque diskuteert wurr.Judith Cousins: Vergleichende biographische Chronologie Picasso und Braque. In: William Rubin: Picasso und Braque. Die Geburt des Kubismus, 1990, S. 340–342. So wurr ok Braque in sien Daakatelier in de Rue d’Orsel vun Picasso besöcht, tomal dat Bateau-Lavoir blots wenige hunnert Meter weg leeg.Alex Danchev: Georges Braque: A Life. Arcade, 2005, ISBN 1-55970-743-7, S. 50.William Stanley Rubin, Judith Cousins: Picasso and Braque: Pioneering Cubism. Museum of Modern Art, 1989, ISBN 0-87070-676-4, S. 348.

1908 bit 1911 Anfang 1908 hett Braque an en anner figurativ Motiv arbeit, den Großen Akt (Ööl up Lienwand, 140 × 100 cm, Sammlung Ales Maguy, Paris). In‘n XXIV. Salon des Indépendants – Picasso hett sien Arbeiten nie in’n Salon wiest – stell Braque neben dat Gemälde Frau (dt in’n Katalog nich upführt wurr), veer wiedere Arbeiten ut. Picasso hett sück tegenöver sien Früendin Fernande Olivier ütert, dat Braque „ein großes Bild mit kubistischer Konstruktion heimlich gemalt“ ahn irgendwell de „Quelle seiner Inspiration“ zu verraten.Judith Cousins: Vergleichende biografische Chronologie. In: Picasso und Braque - Die Geburt des Kubismus. Prestel, München, 1990, S. 342. So harr Picasso sien Vörbehollen tegenöver Braque eerst in‘n Harvst 1908 upgeven, de he tovör in Verdacht harr, sien Arbeiten un Ideen verwerten to willen, ahn deren Oorhever antogeven. Carsten-Peter Warncke: Pablo Picasso. 1991, Band 1, S. 182–183.Judith Cousins: Vergleichende biographische Chronologie Picasso und Braque. In: William Rubin: Picasso und Braque. Die Geburt des Kubismus. 1990, S. 343–345

In‘n Sömmer 1908 hull sück Braque wedder in L’Estaque up un hett en Reeg vun kubistisch Landschapen malt, vun denen Straße bei L’Estaque (Museum of Modern Art, New York), dat bekannteste is. Picasso, de den Sömmer in dat Val-d’Oise verbroch un ebenfalls Landschapen malen dee, keem, völlig unafhängig, to ganz ähnlichen malerischen Ergevnissen: „[…] einer verknappenden Bildsprache aus facettierten Formen, Mehransichtigkeit der Gegenstände und Zurücknahme der Farbe um der Form willen.“Uwe M. Schneede, Die Geschichte der Kunst im 20. Jahrhundert: Von den Avantgarden bis zur Gegenwart. C. H. Beck, München, 2001, ISBN 3-406-48197-3, S. 47.

mini|Grand Palais, Paris, Utstellungsoort vun den Salon d’Automne (Postkoort um 1900)

Anfang September hett Braque negen Biller, dorünner Häuser in L’Estaque, bi den Salon d’Automne inreicht, de aber vun de Jury, ok mit de Stimm vun Matisse, aflehnt wurrn. De Kunstkritiker Louis Vauxcelles hett över en Gespräch mit Matisse bericht: „Braque hat ein Bild eingereicht, das aus kleinen Kuben besteht […] Um sich besser verständlich zu machen, nahm er [Matisse] ein Stück Papier und zeichnete in drei Sekunden zwei aufsteigende, sich schneidende Linien, zwischen die kleine Würfel gesetzt werden, die das L’Estaque von Georges Braque darstellen sollten.“ Apollinaire hett disse Geschcihte mehrfach wedderhalt un de gebruukt Begreep „Kubus“ un „Kubismus“. In dat Johr 1912 sull dit de offizielle Verkloren för den Oorsprung vun den Begreep „Kubismus“ ween hemm,Edward F. Fry: Cubism 1907–1908: An Early Eyewitness Account. In: The Art Bulletin. Vol. 48, No. 1, März 1966, S. 71. woll ok dör en in dat glieker Johr herutkommen Afhandlung mit den Titel „Du Cubisme“ vun Albert Gleizes un Jean Metzinger. Allerdings düükt de Begreep all in dat Fröhjohr 1909 in en Artikel vun Charles Morice in‘n Mercure de France up, eenige Maand later nömmt Vauxcelles dissen Stil „kubistisch“ un Enn’n 1909 is de Utdruck bi all Maler und Kritiker in Gebruuk.Jane Fluegel, William Rubin (Hrsg.): Pablo Picasso. Retrospektive im Museum of Modern Art, New York. Prestel Verlag, München 1980, S. 89.

Enn’n vun dat Johr 1908 fungen Picasso un Braque en regen Dialog an.Patrick O’Brian: Pablo Picasso. Eine Biographie. Ullstein, Frankfurt am Main/ Berlin/ Wien 1982, S. 201. Braque hett later dorto seggt: „Es dauerte nicht lange, und ich tauschte mich täglich mit Picasso aus; wir diskutierten und prüften die Ideen des anderen, […] und verglichen unsere jeweiligen Arbeiten.“Judith Cousins: Vergleichende biographische Chronologie Picasso und Braque. In: William Rubin: Picasso und Braque. Die Geburt des Kubismus. 1990, S. 346–347. Dr gemeensame Drapenspunkt wiels de Daag weer dat Restaurant Azon.

In‘n November 1909 stell Daniel-Henry Kahnweiler sluutend de Landschapen ut L’Estaque as ok de eersten kubistischen Stillleven vun Braque mit Musikinstrumenten in sien Galerie ut. In’n Winter hett sück Braque mit Motiven as Teller und Obstschale un Obstschale en wieder Grundthema vun Cézanne befaat. Picasso hett to de glieker ebenfalls Früchtestillleven malt, wat de wassend Nähe vun de beid Künstler dokumenteert.

Den Sömmer 1909 verbroch Braque in La Roche-Guyon in dat Seinedaal, wo Cézanne sück 1885 uphull. En verfalen Borg un de Wälder vun de Gegend hemm hüm to fief in Gröön- un Grautönen hollen Biller brocht. Nah en Militärdeenst in Le Havre entstunn in’n Winter en Reeg vun grootformatig Gemälde mit Musikinstrumenten, wobi he en Spieker as Trompe-l’œil-Motiv in de kubistische Malere einführen dee. In dat Motiv Feuerzeug und Zeitung (Privatsammlung) sünd eerstmals mit „GILB“ Bookstaven in en Gemälde updüükt. In’n Winter hemm beid Künstler jewiels de Kark Sacré-Cœur malt, de, vör allen bi Braque, all abstrakter wurrn Formen annehm.

In dat Fröhjohr 1910 entstunn mit Frau mit Mandoline dat eerste ovale kubistische Gemälde, worup Picasso ebenfalls en oval Bild mit glieker Sujet malen dee. De folgend twalf Maand hett he, sowohl in L’Estaque as ok in Paris, wiedere Stillleven malt, to’n Deel in ovaler Form. Anfang September 1910 hett Kahnweiler veer Gemälde vun Braque un dree Gemälde vun Picasso as Lehn to en Utstellung vun beid Künstler in de Galerie Thannhauser nah München schickt.

Siet etwa 1911 leev Braque mit Marcelle Laprè tosommen, mit de he in’n Januar 1912 en gemeensam Wahnen in de Impasse de Guelma 5 betruck. In de Literatur wurrd se siet 1912 as „Marcelle Braque“ betekent; tatsächlich hett dat Paar aber eerst 1925 heiraadt.Current Biography, H.W. Wilson Company, 1949. Marcelle Laprè (1879–1965) sull sien levenslang Begleiterin wurrn. Den Sömmer 1911 hemm Braque un Picasso eenige Weeken in de süüdfranzöösch Lüttstadt Céret verbrocht. Se hemm hier ehrn intensiven, in Paris anfungen uttuusch fortsett, de Tiet vun de produktivsten Tosommenarbeit vun beid Künster fung an. Wiels Braque den Mann mit Gitarre malen dee, hett Picasso mit de kongenialen Akkordeonspielerin anwoort. In de Stillleven Kerzenleuchter (Braque) un Stillleben mit Fächer (Picasso) hemm beid Künstler den in Fraktur schreven Titel vun dat Daagblatt L’Indépendant in hör Motive inbetrucken. Picasso kehr Anfang September nah Paris torüch, Braque bleev bit Januar 1912 in Céret, hett sück aber faken mit Picasso uttuuuscht. In disse Tiet wurrn ok de eersten Papeerplastiken vun Braque dateert, de hüm bi Picasso den Ökelnaam Wilbur Wright (nah den Konstrukteur vun Düppeldecker-Floogtüüch) inbroch.William Rubin: Picasso und Braque - Die Geburt des Kubismus. Prestel 1990, S. 24 ff.

1912 bit 1914