Liter

Eenheit Norm as SI-Eenheed tolaten Naam Liter Grött Volumen Eenhedenteken l oder L Formelteken V De Liter (SI-Symbole L un l, ook: ℓ) es ene metrische Eenheed Volumen to mèten. Een Liter kümt enen Kubikdezimeter (dm3), 1000 Kubikzentimeter (cm3) oder 0,001 Kubikmeters (m3) liek. Een Kubikdezimeter (oder Liter) het een Volumen van {10 cm × 10 cm × 10 cm un es so een Dusendste Deel van enen Kubikmeter.

Dat oorsprünglike fransche metrische Enhedensysteem bruke den Liter as ene Grundmaateenheed. Dat Woord „Liter“ stamt van de Namen för de öldere fransche Eenheed , de uut’r byzantinsch-greekschen Sprake kümmt un eerst ene Maateenheed för Wichte nich för Volumen beteke.„Liter“, in: Digitale Wörterbuch der deutschen Sprache, binnennets, upropen den 30.11.2023. De Liter worde so tiedens de Fransche Revolutschoon een Deel van metrischen Eenhedensysteem. De Liter kann een tohope med anderen SI-Eenheden bruken, man de Standaard-SI-Eenheed Volumen to mèten es de Kubikmeter.Bureau International des Poids et Mesures, 2006, p. 124.

Een Liter het exakt de Masse van meest enen Kilogramm, ümme dat de Definitschoon van enen Kilogramm 1795 eerst de Masse van enen Kubikdezimeter Water bi de Temperatuur van smelten Ies(0̈° C) was. As de Mèter un dat Kilogramm läter niege Definitschonen krègen stimmt düsse Betog to ene nich meer exakt œvereen.

Definitschoon alternativtext=Bloge Wörpel, an Sieden de Länge van den Sieden (10 cm)|duum|Een Wörpel med 10 cm langen Sieden het een Volumen van enen Liter Een Liter es een Kubikdezimeter, wat dat Volumen van enen Wörpel med 10 Zentimeter × 10 Zentimeter × 10 Zentimeter langen Sieden es (1 L ≡ 1 dm3 ≡ 1000 cm3). So es 1 L ≡ 0.001 m3 ≡ 1000 cm3; un 1 m3 (also een Kubikmeter, de SI-Eenheed för Volumen) es up’n Punkt 1000 L.

Van 1901 bet 1964 was de Definitschoon van den Liter dat Volumen van enen Kilogramm iedel Water bi de maximale Dichte (+3.98 °C) un Standaarddruck. Dat Kilogramm wedder hadde den internatschonalen Prototyp för dat Kilogramm as Grundlage un solle de sülve Masse as enen 1 Liter Water in den Tostand as bòven hebben. Nu kamm man ruut, dat de Prototyp 28 ppm to groot was un so enen Liter egens 1.000028 m³ was. Daarümm kamm 1964 de Definitschoon vandage up. De Liter es kene SI-Eenheed man de , de Institutschoon, de SI-Eenheden defineren dööt, seggt dat een den Liter tohope med den SI-Eenheden bruken kann un leggt ook de Definitschoon för de Liter un siene Symbole fast.

Een Liter kümt enen oder Milli-Ster liek, ene metrische Eenheed, ene Unnereenheed van den Ruummeter, de nich bi den SI-Eenheden tohöört.

SI-Präfixe för den Liter

Den Liter, ook wenn he nich bi den offitschellen SI-Eenheden tohöört, kann een med SI-Präfixen bruken. Faken bruukt een de Milliliter, de dusendeste Deel van enen Liter, vœr al in’n Medizin, den Inginuerswèsen man ook bi’n Kòken. .Kenneth Butcher, Linda Crown, Elizabeth J. Gentry (2006), The International System of Units (SI) – Conversion Factors for General Use. NIST Special Publication 1038. Internatschonaal givt et twee Standaardsymbole för den Liter: L un l. Poteggens Name Symbole Äquivalent Volumen 10−30 L Quektoliter ql qL 103 pm3 dusend Kubikpikometers 10−27 L Rontoliter rl rL 106 pm3 ene Millionen Kubikpikometers 10−24 L Yoktoliter yl yL nm3 Kubiknanometer 10−21 L zeptoliter zl zL 103 nm3 dusend Kubikpikometers 10−18 L Attoliter al aL 106 nm3 Ene Millionen Kubiknanometers 10−15 L Femtoliter fl fL μm3 Kubikmikrometer 10−12 L Pikoliter pl pL 103 μm3 dusend Kubikmikrometers 10−9 L Nanoliter nl nL 106 μm3 Ene Millionen Kubikmikrometers 10−6 L Mikroliter μl μL mm3 Kubikmillimeter 10−3 L Milliliter ml mL cm3 Kubikzentimeter 10−2 L Zentiliter cl cL 101 cm3 teggen Kubikzentimeters 10−1 L Deziiliter dl dL 102 cm3 hunderd Kubikzentimeters 100 L Liter l L dm3 Kubikdezimeter 101 L Dekaaliter dal daL 101 dm3 teggen Kubikdezimeters 102 L Hektoliter hl hL 102 dm3 hunderd Kubikdezimeters 103 L Kiloliter kl kL m3 Kubikmeter 106 L Megaliter Ml ML dam3 Kubikdekameter, 1 Ene Millionen Liters 109 L Gigaliter Gl GL hm3 Kubikhektometer 1012 L Teraliter Tl TL km3 Kubikkilometer 1015 L Petaliter Pl PL 103 km3 dusend Kubikkilometers 1018 L Exaliter El EL 106 km3 ene Millionen Kubikkilometers 1021 L Zettaliter Zl ZL Mm3 Kubikmegameter 1024 L Yottaliter Yl YL 103 Mm3 dusend Kubikmegameters 1027 L Ronnaliter Rl RL 106 Mm3 ene Millionen Kubikmegameters 1030 L Quettaliter Ql QL Gm3 Kubikgigameter

Symbool Eerst was dat Symbool för den Liter alleen l (een lütk L), na SI-Richtlinie, dat bloot de Eenheden, de den Namen van ene Persoon drèget, enen groten Bookstaven krieget. In vèlen engelschsprakigen Länndern schrievet de Lüde de arrabsche Tall 1 man as enen lootrechten Streek. Daarümme süüt de Ziffer „1“ faken so uut as een lütk „l“. Ook bi welke Schriftaarden up’n Reekner sind bede swaar uutenetohoolden. Daarweègen het de CIPM dat grote „L“ 1979 as enen Alternative tolaten. Dat Symbool „ℓ“, wat as een lütk „l“ in Schrievschrift uutsüüt es sunderlik in China, Japan un Korea begäng. Vele Reeknerschrivtaarden för chineesche Schrivtteken bruket dat „ℓ“ un ook Extrateken för Mikroliter, Milliliter, Deziliter un Kiloliter (㎕, ㎖, ㎗, un ㎘) Historie De Liter hete eerst „cadil“. Prototypen wist dat in Paris. Frankriek make 1795 den Liter as niege „republikaansche Maateenheed“ ene offitschelle Eenheed med de Defintischoon van enen Kubikdezimeter. 1879 sette dat de Definitschoon van enen Liter un dat Symbool l (lütk L) fast.

1901 sette de drüdde de Defintschoon för den as den Ruum van enen 1 kg ielen Water bi de Temperatuur van’r Maximaaldichte (3.98 °C) un enen Druck van enen 1 atm. Dat make den Liter liek to 1.000028 dm³. De twelvde kamm wedder to de oolde Definitschoon trügge, un sette de Definitschoon in’n Betog to den Meter, as enen anderen Namen för enen Kubikdezimeter. De sessteggende stemme den alternativen Symbool L to.

Litteratuur

Bureau International des Poids et Mesures. (2006). "The International System of Units (SI)": Table 6

National Institute of Standards and Technology. (December 2003). The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty: International System of Units (SI) (web site): Note on SI units Taylor, B.N. and Thompson, A. (Eds.). (2008a). The International System of Units (SI), Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology. . Taylor, B.N. and Thompson, A. (2008b). Guide for the Use of the International System of Units (Special Publication 811). Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology. Turner, J. (Deputy Direktor of the National Institute of Standards and Technology). (16 Mee 2008)."Interpretation of the International System of Units (the Metric System of Measurement) for the United States". Federal Register Bd. 73, No. 96, S. 28432-3. UK National Physical Laboratory. Non-SI Units

Nawiese

Kategorie:SI-Eenheit