mini|hochkant=1.3|Slott Versailles, Gordenfassade, Luftansicht in Richt Stadt (2013)
mini|hochkant=1.3|Slott Versailles, Marmorhoff (Cour de Marbre) un Königshoff (Cour Royale), 2012 mini|hochkant=1.3|Slott Versailles, Luftbild van den Marmorhoff un Königshoff (2014). Achter de mittlere dree Rundbagen-Fenster liggt siet 1701 dat Slaapzimmer van den König, dorachter in Achtergrund Apollo-Becken un Groot Kanal mini|hochkant=1.3|Slott Versailles, Gordenfassade, dat Corps de Logis. Achter de Bagenfenster van dat mittlere Stockwark befinnd sück de Spregelsaal mini|hochkant=1.3|Blick över dat Waterparterre to de Gordeenfassade van dat Slott. In de Midden dat Corps de Logis, links de Nordflögel un dat Daak van de Kapelle, rechts de Südflögel mini|hochkant=1.3|Blick över dat Südparterre to dat Corps de Logis
Dat Slott Versailles (franzöösch château de Versailles) in de glieknamig Nahberstadt van Paris is en van de gröttsten Palastanlagen in Europa un weer van de Midden van dat 17. Johrhunnert bit to’n Utbröök van de Franzöösch Revolutschoon de Hööftresidenz van de franzöösch Könige. De Barockbau, de sien gröttste Utdehnen mehr as en half Kilometer bedrocht, gellt as en Hööchtpunkt van de europääsch PalastarchitekturRolf Tomann (Hrsg.): Die Kunst des Barock. Könemann, S. 133. un deen van dat 17. Bit to dat 19. Johrhunnert as Vörbild för tallriek wiedere Slottbauten.
Oosprünglich van Philibert Le Roy as Jagdslott för König Ludwig XIII. upricht, wurr de Anlaag af 1661 ünner Ludwig XIV. dör Louis Le Vau, François II d’Orbay, Jules Hardouin-Mansart un Robert de Cotte in mehreren Phasen um- un utbaut. De Binnenutstattung hett Charles Lebrun maakt, de berühmten Gordenanlagen stammen van André Le Nôtre. In sien Tiet as Residenz weer de Palast meest dörgahnd van en mehrere duusend Personen umfaaten Hoffstaat bewahnt un bill dat kulturelle un politische Zentrum van Frankriek.
Siet dat 19. Johrhunnert wurrd dat Slott as Museum bruukt. Dat is hüüd för Besöker apen, ebenso as de wietlüftigen Gordenanlagen un as de dree wiederen in den Park befindlichen Lustslötter Grand Trianon, Petit Trianon un Hameau de la Reine. Wiels de Middelbau mit de Staatssälen ut dat 17. un 18. Johrhunnert in de oorsprünglich Form to sehn is, sünd in de groot Siedenflögels dat in dat 19. Johrhunnert inricht Museum van de Geschichte van Frankriek to sehn. 1979 wurr Slott Versailles in de List van dat UNESCO-Weltkulturarv upnommen.
Dat Slottgebäude Dat Bauwark De Oorsprung: En lütt Jagdslott De Oort Versailles vör de Dooren van de Hööftstadt Paris düük 1038 eerstmals in en Oorkunn up.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 24 De Woortstamm – versare, d. h. umgraven, umwennen – lett sien oorsprünglich Bedüüden noch erkennen un verwiest up dat lütt Buerndörp un sien Ackers, de hier inst leegen.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 22 In dat Dörp Versailles befunnen sück in dat 17. Jorhunnert en verfallen lütt Slott un en Möhlen. De Ländereen un dat Anwesen hemm dormals to’n gröttsten Deel de dor ansässig Familie Gondi hörrt, en lüttgere Deel weer in königlichen Besitt. Ludwig XIII., de dat wildriek Rebeet van de Galie faken bi Jagdutflüüg besöken dee, hett af un to in dat middelöllerich Versailler Slott un sogor in de Möhlen övernacht.
miniatur|Dat Slott um 1668, Blick up de stadtwärts richt Siet mit den Marmorhoff kört vör den Bau van de Ummantelung
1623 leet sück de König anstäe van de Möhlen en lütt Jagdhuus uprichten, in dat he 1624 dat eerste Mal över Nacht bleev.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 8 Dt gelegentlich as Kortenslott verspott Bauwark weer so lütt, dat dor nich mal Rüümlichkeiten för de Königin vörhannen weern.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 86 François de Bassompierre hett dat Jagdhuus as „ein armseliges Schloss, bei dem nicht mal ein einfacher Edelmann Neid empfindet“.Simone Hoog, Daniel Meyer: Versailles – Der große Kunstführer. Edition Art Lys, 1995, S. 9 betekent. Nahdem de König Ländereen van de Gondi in Versailles dorto köfft harr, leet he dat Gebäude van 1631 bit 1634 dör Philibert Le Roy to en dreeflögelig Jagdslott grötter maaken. Dat verfallen olt Slott wurr later afdragen.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 25
Dat van en Schloot umgeven, ut Backsteen baut un mit Sandsteenelementen gleedert nee Versailler Slott wurr in’n Stil van den fröhen franzööschen Barock upricht. Dit Jagdslott bild hüüd den Karn van de Anlaag, dat umschluut den Marmorhoff, den letzten un lüttsten van de dree Ehrenhööf, de de Stadtsiet van den Palast vörgelagert sünd. Nah den Dood van Ludwig XIII. gung dat Gebäude as Deel van de Arv an sien Söhn un Nahfolger Ludwig XIV. över. De jung König resideer nah sien Regeerensövernahm 1661 regelmatig in Versailles, dat hüm tonächst vör allen as Lustslott un Sommerseet deenen dee un in dat he groot Hofffeste utrichten leet.Nicholas d’Archimbaud: Versailles. S. 45.
Den entscheedenden Impuls to den Utbau van den Palast hett woll de Finanzminister Nicolas Fouquet leefert. De leet sück mit Vaux-le-Vicomte en upsehnerregend Slott hensetten, dat nich blots de Kunst van den höfischen Barock in Frankriek nahhollend präägen sull, sonnern ok den König düchtig düll maken dee. Ludwig XIV. hett vermoot, dat Fouquet de Pracht to en grooten Deel mit Griepen in de Staatskasse betahlen dee. He hett sien Minister Untrüe vörschmeeten un leet hüm verhaften. Dat in Vaux baut Gesamtkunstwark ut Bauarchitektur un Gordenkunst hett aber den König in sein Plaan bestätigt, sück en tietgemäß Residenz uprichten to laaten. He truck de Architekten un Künstler van Fouquet to Raat un hett de sluutend mit den Utbau van dat lütt Slott van sien Vader beupdragt.
miniatur|De Gordenfassade van dat Corps de Logis mit de Ummantelung. Anstäe van de Speegelgalerie befind sück hier noch en Terrasse, de Fenster hemm noch kien bagenförmigen Afschlüsse, de Nord- un de Südflögel fehlen noch gänzlich. Gemälde van 1675
Utbau to’n Residenzslott Entgegen den Raatslag van den Finanzminister Jean-Baptiste Colbert, de ut Kösten- un Prestigegründen en neebau vörslahn harr, hett sück Ludwig XIV. wiegert, för de Versailler Residenz dat olt Jagdslott uptogeven un so wurr dat den lateren Marmorhoff umsluuten Gebäude in de Loop van de Tiet umbaut un in mehreren Afsnitten in den Neebau integreert.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 88Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 92 De König hett in sien Memoiren sogor schreeven, „selbst wenn das alte Schloss hätte abgerissen werden müssen, so hätte er es ganz genauso wieder errichten lassen, wie es war“.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 93 Nahdem man dat anfangs af 1661 blots immer en beten umbaut hett, bill de Akener Freeden van 1668 den Uptakt to en eerst Vergröttern van dat Slott. De U-förmige Middelbau van Ludwig XIII., Karn van dat hüüdige Corps de Logis, kreeg van 1668 bit 1671 dör Le Vau de enveloppé. Dorbi hannel sück dat um en bauliche, so nömmt Ummantelung van dat olt Slott dör twee nee, butere Trakte. De südliche Flögel van de Ummantelung hemm de Paradezimmer van de Königin upnommen, wiels in den nördlichen Trakt de van den König weern. Disse Bau harr anstäe van de latere Speegelgalerie noch en groot Terrasse över de gordensiedigen Arkaden van dat Eerdgeschoss.
1677 hett de König ankünndigt, Versailles to’n künftigen Regeerensseet to bestimmen. De dormit verbunnen Utbau van den Palast fung in’n Toog van den Freeden van Nimwegen an, de Umtoog van den Hoffstaat weer af den 5. Mai 1682.Nicholas d’Archimbaud: Versailles. S. 50. Van 1678 bit 1684 wurr de Terrasse van dat Corps de Logis samt den hör benahberten Salons dör Jules Hardouin-Mansart över- un umbaut un de Speegelgalerie, as ok de van den Krieg un den Freeden installeert. De oorsprünglich waagrechten Fensterafslüsse van dat eerste Stockwark wurrn dör Rundbagenfenster ersett, de mit de Speegeln van de groot Galerie tosommen passen deen. Mit disse Baumaatnahmen kreeg de Gordenfassade van dat Hööftgebäude hör hüüdige Gestalt.
miniatur|De verscheeden Bauphasen van dat Slott mit Lagepalan van de gröttsten Rüüms
Um Bott för den Hoffstaat to schaffen, wurrn to glieker Tiet mit dat Vergröttern an dat Corps de Logis 1678 de Arbeiten an‘n Südflögel un af 1685 de an’n Nordflögel anfungen. Mansart weer todem dorför, dat Slott um en wieder Stockwark höhger to maken, um dordör mehr Wahnruum to hemm, wat de König aber ut nich bekannt Grünnen aflehnt hett.Jean M. Pérouse de Montclos, Robert Polidori: Versailles. Könemann, Köln 1996, S. 98 Beid Flögelbauten bestaht ut jewiels twee parallel tonanner upricht lang Gebäuderiegeln, je een up de Gorden- un een up de Stadtsiet. De sünd dör Dwarsbauten mehrfack mitnanner verbunnen un hemm so en Antall von lüttgere Lichthööf. De Südflögel weer 1684 wietgahnd fardig stellt, der later anfangen Nordflögel fief Johr later. De Arbeiten an de sien stadtsiedig liggen Trakt wurr wegen de Kösten van den Palzisch Arvfolgekrieg aber instellt un de Bau wurr denn eerst in dat 19. Johrhunnert afslooten. För den Bau van den Nordflögel muss de Thetis-Grotte, en mit Statuen smückt Püttenhuus van 1664, afreeten wurrn.Nicholas d’Archimbaud: Versailles. S. 165. De dorin utstellt Skulpturen befinnen sück hüüd to’n Deel in dat so nömmt Boskett van dat Apollo-Bad in’n Park van dat Slott. Up den Standoort van de Thetis-Grotte erheevt sück de Bau van de 1710 dör Robert de Cotte fardigstellt Slottkapelle, deren Togang dör den Nordflögel erfolgt.
De Flögel van dat Versailler Slott tun sien Nebenhüüs grupperen sück um dree in en Ass liggend Hoffplätze, de tosommen en wietgahnd tosommenhangend Flach billen un van dat Zentrum van dat Slott in Richt van de Stadt führen. Den Utgangspunkt bild de lütt Marmorhoff (Cour de Marbre) van dat umbaut Jagdslott, up dissen folgt de van den Verlängerungstrakten van dat Corps de Logis umgeeven Königshoff (Cour Royale) un sluutend de groot Platz van den Ministerhoff (Cour des Ministres) mit de freestahn Ministerflögels. Wiel Versailles nich blots königliche Residenz, sonnern ok Regeerenssitt weer, wurr mit disse Gebäude Bott för de Hoffbeamten schafft. Den Hööf stadtsiedig tegenöver staht der lütt un de groot Marstall, umfangriek Gebäude för de Peer un den Fuhrpark van de königliche Familie. Östlich, van’n Südflögel van dat Slot tun den südlichen Ministertrakt begrenzt, befind sück buterdem dat veerflögelige Grand Commun, en solitär stahn Wertschapsbau van 1682, de de Slottkööken un de Wahnungen för de Bedeensteten för över 1.000 Hoffangestellte enthull.
Nah den Umtoog van den Hoff 1682 hemm tietwies över 22.000 Minschen an un in Versailles arbeit,Bernd-Rüdiger Schwesig: Ludwig XIV. Rowohlt Verlag, 2005, S. 76 nah de Angaven van Lüüd ut de Tiet reck de Antall van de Arbeiter in dat Johr 1685 sogor 36.000.Vgl. Philippe de Courcillon, Marquis de Dangeau: Journal d’un courtisan à la cour du Roi Soleil To dat Enn‘ van dat 18. Johrhunnert weer Versailles in sien hüüdig Dimensionen wietgahnd fardigstellt; de Gordenfassade is 570 Meter breedt.
Stilistisch Inordnung miniatur|hochkant=1.3|Panorama up de stadtsiedig Fassaden. miniatur|hochkant=1.3|Gesamtansicht van de Gordenfassaden, van links nah rechts de Nordflögel, dat Corps de Logis un de Südflögel mini|links|De Fassaden van den Marmorhoff hemm as stilistisch Vörbild för de Stadtsiet van den Palast deent (April 2011)