De 5. November is de 309. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, in Schaltjohren is dat denn de 310. Dag.
Wat an dissen Dag passeert is Politik un Sellschap 1494: De russ’sche Zar Iwan III. lett den Peterhof, dat Kontor von de Hanse in Nowgorod kaputt maaken. 1605: Gunpowder-Plot: Verswörers ründ üm den Katholiken Guy Fawkes warrt fastnohmen bi den Versöök, dat engelsch Parlament in de Luft to sprengen. 1816: In’n Palais von Thurn und Taxis in Frankfort an’n Main warrt de Bunnsdag von Düütschen Bund open maakt. 1885: De Oort Finschhafen op Nieg-Guinea warrt grünnt as Verwalten von de düütsch Kolonie Kaiser-Wilhelms-Land. 1911: In’n Italieensch-Törkisch Krieg warrt eerstmols Flogtüüg militärsch insett: De Italieners smeten Bomben över een libysch Oaas af. 1914: Grootbritannien annekteert in’n Eersten Weltkrieg de Insel Zypern. 1940: Franklin Delano Roosevelt winnt de Wahlen un warrt dormit as eenzige Präsident von de USA in een drütte Amtstiet wählt. 1980: Helmut Schmidt warrt in sien drütte Amtstiet as Bunnskanzler von Düütschland wählt. 1996: De RAF-Anhöörige Birgit Hogefeld warrt to levenslang Gefängnis verurdeelt. 2006: De ehemalge iraksch Diktator Saddam Hussein warrt to’n Dood dör’n Strang verordeelt.
Weertschap 1935: Parker Brothers köfft de Rechte an dat Speel Monopoly. 1938: De Rieksautobahn von Berlin na München warrt fardigstellt.
Kunst, Kultur un Bauwark 1718: De Oper Ifigenia in Aulide von Antonio Caldara warrt in Wien uropführt. 1772: De Oper Themistokles von Johann Christian Bach warrt in Mannheim uropführt. 1892: In Berlin warrt een Utstellen von Biller von Edvard Munch na een Week afbroken, as dat Publikum schockeert is. 1898: Dat Theaterstück Fuhrmann Henschel von Gerhart Hauptmann warrt in Berlin uropführt. 1955: De in’n Tweeten Weltkrieg twei maakte Wiener Staatsoper warrt wedder open maakt.
Wetenschoppen un Technik 1929: De Dokter Werner Forßmann schrifft in en Book över sien eersten Versöken mit en Hartkatheder. 1930: De dormols gröttste Fleger Dornier Do X flüggt vun’n Boddensee to en Präsentatschoon na Amsterdam. 1982: Dat gröttste Waterkraftwark vun de Welt warrt in Itaipu an de Grenz vun Brasilien un Paraguay inweiht.
Boren 1494: Hans Sachs, düütsch Dichter un Meistersinger. 1773: Johann Smidt, Bremer Börgermeester († 1857) 1848: Hermann Dewitz, düütsch Entomoloog un Lepidopteroloog († 1890) 1854: Paul Sabatier, franzöösch Chemiker un Nobelpriesdräger († 1941) 1878: Ernst Behrens, plattdüütschen Dichter un Schriever († 1970) 1911: Alfred Manessier, franzöösch Maler 1913: Vivien Leigh, US-amerikaansch Schauspelerin 1920: Douglass Cecil North, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger († 2015) 1931: Ike Turner, US-amerikaansch Musiker, Produzent un Ledermaaker 1933: Antti Tyrväinen, finnisch Biathlet († 2013) 1936: Uwe Seeler, düütsch Footballnatschonalspeler († 2022) 1940: Enzo Moser, italieensch Radrennfohrer († 2008) 1940: Elke Sommer, düütsch Schauspelerin 1948: William Daniel Phillips, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger 1952: Oleg Blochin, ukrainsch Footballnatschonalspeler 1959: Bryan Adams, kanaadsch Rockmusiker 1961: Alan Goodwin Poindexter, US-amerikaansch Astronaut († 2012) 1962: Benjamin Alvin Drew, US-amerikaansch Astronaut 1963: Tatum O’Neal, US-amerikaansch Schauspelerin 1965: Famke Janssen, nedderlannsch Schauspelerin un Model 1977: Maarten Tjallingii, nedderlannsch Radrennfohrer 1979: Patrick Owomoyela, düütsch Footballnatschonalspeler 1980: Christoph Metzelder, düütsch Footballnatschonalspeler 1983: Mike Hanke, düütsch Footballnatschonalspeler 1992: Max Illingworth, austraalsch Schachspeler
Storven 1669: Johannes Coccejus, düütsch reformeert Theoloog (* 1603) 1758: Hans Egede, norwegsch-däänsch Preester (* 1686) 1896: Karl Verner, däänsch Spraakwetenschopler, Updecker van Verners Gesett (* 1846) 1807: Johann Friedrich Wilhelm Herbst, düütsch Naturforscher, Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1743) 1897: Christian Wilhelm Blomstrand, sweedsch Chemiker (* 1826) 1907: James Clerk Maxwell, schottsch Physiker (* 1831) 1908: Andrew Graham, irisch Astronom (* 1815) 1917: Carl Georg Barkhausen, Bremer Börgermeester (* 1848) 1930: Christiaan Eijkman, nedderlannsch Mediziner, Patholoog, Hygieniker un Nobelpriesdräger (* 1858) 1934: Willem Kloeke, nedderlandschen Schoolmeester un Schriever op Zwols (* 1852) 1955: Maurice Utrillo, franzöösch Maler (* 1883) 1956: Art Tatum, US-amerikaansch Jazz-Musiker (* 1909) 1963: Nicolaus von Borstel, düütsch Politiker un Landdagsafordneter (* 1885) 1977: René Goscinny, franzöösch Comictekner 1989: Wladimir Horowitz, russ’sch Pianist 1992: Carl Rodenburg, düütsch Offizier un Generalleutnant (* 1894) 1993: Tönne Vormann, westfäälsch Maler, Radeerer un Singer (* 1902) 2006: Pietro Rava, italieensch Footballnatschonalspeler (* 1916) 2018: Andreas Schweiger, düütsch Biathlet (* 1953)
November 05