Weener ok Weiner is en Lüttstadt in' Noordwesten vun dat Bundsland Neddersassen. Se is de eenzige Stadt vun de historsch Region Rheiderland un erstreckt sück linkssiets vun de Eems. Politisch hörrt Weener siet 1932 to'n Landkreis Leer un weer tovör de Kreisstadt vun den Kreis Weener, de mit dat Rheiderland meest identisch is. De Kreis weer to'n Tietpunkt vun de Uplöösen de lüttste vun Preußen.
In Weener leven 15.430 Minschen (Stand 31.12.2013) up en Rebeet vun 81,24 km². In de Karnstadt Weener leven mit rund 6700 Inwahner knapp 43 Perzent vun all Weeneraner. De Stadt is dör Ingemeenden in dat Johr 1973 stark wussen. 4,4 Perzent vun de Inwahner vun de grensnah Stadt sünd ut de Nedderlannen.
In verleden Johrhunnerten harr Weener en Hafen an de Eems un leeg an de linkseemsch Hannelsroute in dat südlich liggen Mönsterland. Weener weer vör allen dör sien Veeh- un Peermärkte bekannt un hett landwertschaplich Hannelsgöder exporteert. Intüschen spelen Hafen as Worenumslagsoort un Veehhannel kien Rull mehr. Wertschaptlich is Weener vun' Eenzelhannel för de Region Rheiderland, vun de Landwertschap un vun' Tourismus präägt. In de Stadt gifft dat ok eenzelt Industriebedrieven.
Up kulturell Rebeet hett Weener dör dat Organeum Bedüüden. Dorbi hannelt sück dat um en Kultur- un Billenszentrum mit en Museum för Tasteninstrumente, dat inmidden vun de Örgellandschap Oostfreesland liggt, en vun de bedüüdenst Örgellandschapen weltwiet. In de um 1230 baut St.-Georgs-Kark befind sück doröver herut en Örgel vun Arp Schnitger, de as en vun sien Laatwarken gellt. Neben de Georgskark is ünner de Sakralbauwarken de Stapelmoorer Kark to nömmen: De romano-gotische Krüüzkark gellt as en vun de herutragendst Karkenbauwarken vun Oostfreesland.
Geographie Laag ut Utdehnen De Stadt Weener liggt in dat süüdwestlich Oostfreesland. Se is de eenzige Stadt ut de Region an dat westlich Ufer vun de Eems. Se betekent sück sülvst ok as „Grüne Stadt im Rheiderland“To'n Bispeel up de offiziell Internetsiet vun de Stadt, Weener.de: Moin! Herzlich willkommen in Weener (Ems)!, afropen an' 4. November 2014. un is dat Zentrum vun den düütschen Deel vun de Region. Nich wiet vun de Stadt weg liggen de de Dollart un de Grenz to der nedderlannsch Provinz Grunneng. Dicht bi liggen Grootstäder sünd Ollnborg un Grunneng in de Nedderlannen. Dat Regionale Ruumordnungsprogramm vun den Landkreis Leer deelt de Karnstadt Weener de Funktschoon vun en Grundzentrum för dat Stadtrebeet to.www.landkreis-leer.de: , pdf-Datei, S. 13 nah oorsprünglich Pagineeren, afropen an' 21. Januar 2012. Dat Stadtgebiet vun Weener umfaat den südöstlichenDeel vun dat Rheiderland un hett in Noord-Süüd-Richt en Längt vun 15,2 Kilometern, in Ost-West-Richt bedrocht de Utdehnen maximal 10,6 Kilometer.
Geologie, Böden un Hydrologie Dat Weeneraner Stadtrebeet vereent de dree typisch Landschapsformen vun Oostfreesland in sück: Marsch, Moor un Geest. De geologisch Ünnergrund wurrd dör Sedimente ut dat Pleistozän un Holozän bestimmt. Dat Karnrebeet vun de Stadt liggt up en Geestrügg entlang de Eems, de in de Saale-Iestiet dör den Druck vun dat vun Noorden vördringen Ies upstuukt wurr.In de Lokalliteratur wurr de Rügg as Endmoräne betekent, kiek Weener.de: Die Lage, afropen an' 13. September 2011. Disse Geestrügg erstreckt sück vun Diele in' Süüden nit to de Karnstadt un Beschotenweg in' Norden. Unmittelbar vör de Karnstadt reckt he en Hööcht vun 6,0 m över NN. Dat Stadtrebeet sülvst liggt up en Hööcht vun 2,1 bit 2,4 m över NN. Dat hannelt sück um Podsolböden in dröög Laag mit Ortsteen dorünner.Angaven in dissen un de folgen Afsatzen stammen, sofern nich anners betekent, ut Heinz Voigt, Günter Roeschmann: Die Böden Ostfrieslands. In: Karl-Heinz Sindowski, Heinz Voigt, Günter Roeschmann, Peter Schmid, Waldemar Reinhardt, Harm Wiemann: Geologie, Böden und Besiedlung Ostfrieslands. (Ostfriesland im Schutze des Deiches, Bd. 1), Verlag Deichacht Krummhörn, Pewsum 1969, S. 51-106, hier S. 96 as ok kartografische Bilaag. Südlich vun Stapelmoorerheid slutt sück en lütt Striepen Podsolböden in fuchtig Laag an, de örtlich ok Anmoor un aftörft Flachen upwiest. In den butersten Südwesten bi Dielerheid gifft dat bito en Hoogmoor, un ok in' Norden vun dat Stadtrebeet bi Weenermoor. In dat nördlich Stadtrebeet sluuten sück östlich vun Weenermoor överschlickte Randmoore (Överflootensmoore) an. Wieder in Richt Eems gifft dat Knickmarschböden un sluutend Övergangs-Brackmarschböden. In' Süden vun de Stadt finnen sück dicht bi de Eems Flussmarschböden.
Dat Stadtrebeet is vun en engmaschig Nett ut Schlööt un Sieldeepen dörtrucken, de ok to de Entwässern dringend nödig sünd.De Angaven in dissen Afsatz stammen ut: Theodor Janssen: Gewässerkunde Ostfrieslands. Verlag Ostfriesische Landschaft, Auerk 1967, ahn ISBN, S. 174–180. De Schöppwarken Diele un Stapelmoor, de de nah Öörd nömmt Sieldeepen toflooten, entwässern dat südliche Stadtrebeet to de Eems. In den nördlichen Karnstadtberiek gifft dat en wieder Schöppwark, dat vun dat Buschfelder Sieldeep spiest wurrd. Dit Schöppwark entwässert den zentralen Beriek vun de Stadt. Krüüst wurrd dat Buschfelder Sieldeep vun den Dwarsdeep, dat in etwa parallel to de Eems verlöppt, un de in West-Ost-Richt verloopen Sieldeepen mitnanner verbinnd. Dat Dwarsdeep krüüzt in de nördlich Nahbergemeend Jemgum ünner annern dat Grootsoltborger Sieldeep, dat somit ok Deelen vun dat nördliche Weeneraner Stadtrebeet entwässert. Blots en ganz minnen Deel vun de Stadtflach entwässert to'n Dollart: Dat hannelt sück dorbi um de westlichst Deelen vun de Gemarkungen Tichelwarf un Holthuserheid. Se entwässern lestlich över dat in de Nahbergemeend Bunde verloopen Wymeerer Sieldeep. Tostännig för dat Entwässern is de Sielacht Rheiderland, de gemeensam mit de Rheider Diekacht ehrn Sitt in de Nahbergemeend Jemgum hett.
Nahbargemeenden miniatur|Weener in't Rheiderland
Weener grenst an söss Kommunen. Dat sünd klockwies, anfangend in' Westen, Bunn, Jemgum, Leer un Westoverledingen (jensiets vun de Eems). Disse veer Kommunen liggen in' Landkreis Leer. Bavento grenst Weener an Papenburg (güntsiets vun de Ems) un Rhede, beid in' Landkreis Emsland.
Stadtgleedern De Stadt Weener besteiht ut de Karnstadt un 14 wiederen Stadtdeelen. Angeven sünd de Inwahnertallen van' 31. Dezember 2009.
Stadtdeel InwahnerWeener.de Bevölkerungsentwicklung afropen an' 13. September 2011. Weener 6720 Möhlenwarf 1878 Tichelwarf 1712 Holthusen 1128 Stapelmoor 1116 Stadtdeel Inwahner Stapelmoorerheid 846 Diel 561 Holthuserheid 398 Weenermoor 367 Karkborgum 280 Stadtdeel Inwahner Vellaag 223 Dielerheid 187 Beschotenweg 181Halt 134 Swartwold 70
Oortschapen in' kommunalrechtlichen Sinn sünd dorbi Beschotenweg, Diele, Holthusen, Karkborgum, Stapelmoor, St. Georgiwold, Vellage, Weener un Weenermoor.www.weener.de: Ortsteile, afropen an' 6. Januar 2013. Dorbi hannelt sück dat um de Kommunen, de sück 1973 to de nee Stadt Weener tosommenslooten hemm. De anner Oortsdeelen hemm fröher to en vun de Oortschapen hörrt.
Bruuk vun de Flachen + Flächennutzung 2011 Gebruuk as Hektar Gebäude- un Freeflach 871 dorvan Wahnflach 566 dorvan Gewarf- un Industrieflach 61 Bedrievsflach 6 Erhalensflach 68 dorvan Gröönanlaag 48 Verkehrsflach 444 dorvan Straat, Weg, Platz 379 Landwertschapsflach 5914 dorvan Moor 4 Waterflach 396 Waldflach 193 Flachen mit anner Gebruuk 232 dorvan Karkhööf align="right" | 6 dorvan Unland 94 Gesamtflach 8124
De FlachengebruukstabellBorn: Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen, afropen an' 30. Dezember 2012. wiest, dat Weener in' Bundsvergliek – as meest all oostfreesch Kommunen – över en överdörsnittlichen Andeel an Landwertschagsflachen verfügt. De bedrocht 72,8 Perzent un liggt dormit düütlich över den bundsrepublikaanschen Dörsnitt vun 52,3 Perzent, aber licht ünner den oostfreeschen Dörsnitt vun rund 75 Prozent.Eberhard Rack: Kleine Landeskunde Ostfriesland. Isensee Verlag, Ollnborg 1998, ISBN 3-89598-534-1, S. 115. Knapp 4,9 Perzent vun de Gesamtflach vun Weener sünd mit Schlööt un Deepen vun Water bedeckt, womit de Bundsdörsnitt vun 2,4 Perzent Waterflachenandeelwww.destatis.de: Flächennutzung, afropen an' 6. Januar 2013. um recht nau dat Düppelte överschreeden wurrd. Extrem ünnerdöörsnittlich utpräägt is dorgegen de Waldandeel in dat Stadtrebeed. Mit 2,37 Perzent liggt de sogor ünner den oostfreeschen Middelwert vun 2,6 Perzent, de sienersiets in' düütschlandwieden Vergliek bannig leeg is. De Waldandeel an de Gesamtflach vun de Bundsrepubliek Düütschland liggt bi 30,1 Perzent.
Klima Weener liggt in de matigen Klimazoon, in' Infloot vun de Noordsee. In' Sömmer sünd de Temperaturen över Dag leeger, in' Winterfaken höhger as in dat wiedere Inland. Dat Klima is vun de middeleuropääsch Westwindzoon präägt.
Nah de Klimaklassifikatschoon vun Köppen befinnd sück de Stadt in de Indeelen Cfb.www.koeppen-geiger.vu-wien.ac.at: Aktualisierte Klimaweltkarte der Köppen-Geiger-Klimaklassifikation, afropen an' 28. Dezember 2011. (Klimazone C: warm-gemäßigtes Klima, Klimatyp f: fuchtig-gemäßigtes Klima, Ünnertyp b: warm Sömmer). Binnen disse Zoon wurrd dat den Klimabezirk Niedersächsisches Flachland Nordsee-Küste toordnet, de maritim präägt is un dör relativ köhl un regenriek Sömmer, matige milde, sneearme Winter, vörherrschen West- un Südwestwinde as ok hooch Johresniederschläge uttekent.
Weerdaten wurrn för dat in de Nahberschap liggen Leer trucken, dat ähnliche klimatisch Bedingen upwiest: De Temperaturen liggen dor to Tiet in' Johresmiddel bi 9 °C mit Höögstwerten in de Maanden Juli un August um de 20 °C un middleren Leegstwerten um −2 °C in' Dezember un in' Januar. De meesten Regendaag gifft dat mit jewiels 14 in' November un in' Dezember, de wenigesten in' März un Mai, wo da an negen Daag Regen gifft. De Tall vun de dörsnittlich Sünnenstünn pro Dag schwankt tüschen een (Dezember/Januar) un söss Stünn (Mai/Juni).www.holidaycheck.de: Klima und Wetter für Leer, afropen an' 28. Dezember 2011. De middlere fröstfree Tiet wurrd mit 170 bit 187 Daag angeven. De middlere Niederschlagsmenge liggt bi 738 mm/Johr, de middlere jährliche Sünnschiendüer bi 1550 bit 1600 Stünn.Eberhard Rack: Kleine Landeskunde Ostfriesland. Isensee Verlag, Ollnborg 1998, S. 35ff.
Schuulrebeeden Up dat Rebeet vun de Stadt Weener liggt dat Natuurschuulrebeet (NSG) Püttenbollen, en Moorkomplex. Dat NSG Süderkolk, dat to'n Deel ok up dat Rebeet vun de Nahbergemeend Bunde liggt, is en langsam verlannen Kolk. Buterdem hett Weener en Andeel vun etwa een Achtel an dat NSG Eemsauen tüschen Herbrum un Vellage.
Andeel hett Weener bavento an dat 8.750 ha groot Landschapsschuulrebeet „Rheiderland“, dat sück ok up de Nahbergemeenden Bunde un (vör allen) Jemgum erstreckt. Dat hett luut NLWKN „nationale bis internationale Bedeutung (…) für nordische Gänse, die hier überwintern und denen landwirtschaftliche Nutzflächen zur Nahrungssuche dienen. Die Grünlandbereiche haben nationale bis internationale Bedeutung als Zwischenrastplatz namentlich für Goldregenpfeifer, Großer Brachvogel, Regenbrachvogel und Kiebitz.“www.nlwkn.niedersachsen.de: Landschaftsschutzgebiet „Rheiderland“, afropen an' 29. April 2013.
As schuult Landschapsbestanddeelen sünd doröver herut de Hessepark in de Karnstadt utwiest, en Eekenallee in Stapelmoor as ok teihn wiedere Boomreegen un eenzig Bööm in Holthuserheid, Holthusen un de Karnstadt. Söss wiedere Boomgruppen un eenzig Bööm in de Karnstadt staht as Natuurdenkmale ünner Schuul, ebenso as en Kastanienhain in Stapelmoor.De Angaven wurrn rutfunnen mit Hülp vun de Websteed dör Ingaav vun den Begreep „Weener“ in de Söökmask un dör Anklicken vun de wünscht Schuulrebeetsformen, afropen an' 29. April 2013.
Geschichte Oor- un Fröhgeschichte