miniatur|Martin Luther King (1964) rahmenlos|rechts|Ünnerschrift vun Martin Luther King Martin Luther King jr. (* 15. Januar 1929 in Atlanta as Michael King jr.; † 4. April 1968 in Memphis, Tennessee) weer en US-amerikaansch Baptistenpaster un Börgerrechtler.
He gellt as en vun de herutragen Vertreder in den Kamp gegen Ünnerdrücken un soziale Ungerechtigkeit un weer tüschen Midden vun de 1950er un Midden vun de 1960er Johren de bekanntst Spreker vun de US-amerikaansch Börgerrechtsbewegung (Civil Rights Movement). He hett den zivilen Ungehorsam as Middel gegen de politische Praxis vun de Rassentrennung (Racial segregation) in de Süüdstaaten vun de USA ünnerstütt un fördert un hett an entspreken Aktschonen deelnommen.
Wesentlich dör den Insatz un Wirkkraft vun King is dat Civil Rights Movement to en Massenbewegen wurrn, de dat sluutend henkreegen hett, dat de Rassentrennung per Gesett uphaben un dat nich inschränkt Wahlrecht för de swaart Bevölkerung vun de US-Südstaaten inführt wurr. Wegen sien Engagements för soziale Gerechtigkeit kreeg he 1964 den Freedensnobelpries. An‘ 4. April 1968 wurr King bi en Anslag in Memphis dood schaaten.
Familie un Kindheit King wurr as Söhn vun de Mestersche Alberta Christine Williams King (1904–1974) un hör Ehmann Martin Luther King (1899–1984, oorsprünglich Michael King),rundfunk.evangelisch.de: Eine folgenreiche Reise (14. Januar 2017) den 2. Prediger vun de baptistischen Ebenezer-Gemeend Atlanta boren. Sien Vader weer vör sien Tätigkeit as Paster ünner annern Hülpsmechaniker in en Autowarkstäe un Füerwehrmann bi en Iesenbahnsellschopp. King Senior harr sien Afsluss an en Abendschule nahhaalt un weer all vör de Gebort vun King junior Vörsitter vun de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP – Nationale Gesellschaft zur Förderung farbiger Menschen) in Atlanta; nah en Düütschlandreis 1934 infolge vun den in Berlin stattfunnen baptistischen Weltkongress harr he ut Bewunnern för Martin Luther sien un den oorsprünglichen Vörnaam vun sien Söhn Michael to Martin Luther ännern laaten.
De Grootvader vun modersiet vun King jr., Adam McNeil Williams (* 1863), en Söhn vun Slaven, is 1894 in de Ebenezer-Gemeend intreeden. Disse Karkengemeen hemm ok all nahfolgen Generatschonen anhörrt. James King, de Grootvader vun vadersiet, harr up Boomwullplantagen bi Stockbridge arbeit, etwa 20 Kilometer vun Atlanta weg. De Naam Martin Luther weer för den Vader un later för den Söhn Utdruck vun deep religiöös Empfinnen. Tosommen mit sien Öllern leev King Junior bit 1941 in de Auburn Avenue 501, en Straat, in de meest blots wohlhebben Swaarte wahnen deen.
As all Swaarten wurr aber ok he dör de dormalige Rassentrennung in den Südstaaten vun de USA diskrimineert.
An’ 18. Juni 1953 hemm King un Coretta Scott Williams heiraadt. De Hoochtiet funn in hör Öllernhuus in Marion, Alabama, statt; de Trauung wurr vun King sien Vader vörnommen. Dat Ehepaar haarr veer Kinner: Yolanda Denise (* 17. November 1955 in Montgomery, Alabama; † 15. Mai 2007 in Santa Monica, Kalifornien) Martin Luther III (* 23. Oktober 1957 in Montgomery, Alabama) Dexter Scott (* 30. Januar 1961 in Atlanta, Georgia) Bernice Albertine (* 28. März 1963 in Atlanta, Georgia)
Alle veer hemm sück as hör Vader för Börgerrechte insett; hör herutbrocht Texte un Reden wieken thematisch vunnanner af. King sien Wittfru, Coretta Scott King is an 30. Januar 2006 in dat Öller vun 78 Johren in Rosarito Beach, Mexiko storven.
Utbillen un Infloot Sien eerste negative Erfohren mit de Rassentrennung hett King all to Anfang vun sien Grundschooltiet maakt, as sein best Früend nahderhen up en annder School (för Witten) gung un he nich mehr mit hüm tosommen spelen drüff. King gung mit sien Süster Christine to de 'Younge Street Elementary School', up de dat blots swaart Schöler geev. Lehrn kunn Kind good. In de sösste Klass is he up de 'David T. Howard Colored Elementary School' wesselt. In dat Öller vun 13 Johren hett he sluutend de 'Booker T. Washington High School' besöcht, wo he dat negente un dat twalfte Schooljohr överspringen dee.Stephen B. Oates: Martin Luther King, Kämpfer für Gewaltlosigkeit. Heyne, München 1986, ISBN 3-453-55140-0, S. 24, 30–32.
An‘ 20. September 1944 fung King sien Studium an dat Morehouse College, de eenzig Hoochschool för de Swaarten in‘ Süüden, an; dat College hett hüm trotz sien Öller vun nich mal 16 Johren as Utnahm upnommen. In dat Hööftfack Soziologie wurr he vun Walter P. Chivers in de Problematik vun de Rassentrennung inführt; bi George D. Kelsey, den Baas vun de 'School of Religion', hörr he vun Mahatma Gandhi sien gewaltfree Wedderstand. Benjamin Mays, de dormalige Präsident vun de School un en Börgerrechtler, weer en wichtig Mentor för King. Ok sonst beschrifft King de Atmosphäre an dat College as konstruktiv un wietgahnd free vun Rassismus un Intoleranz tegenöver Swaarten. 1948 sloot he dat College mit en Bachelor of Arts in Soziologie ab.Clayborne Carson: The Autobiography of Martin Luther King, Jr. S. 13.
Neben dat Studium wurr King Hülpsprediger bi sien Vader, wull aber eegentlich kien Prediger wurrn. Vun Vader un Perfessers sluutend övertüügt, hett he denn aber doch an dat 'Crozer Theological Seminary' in Chester, Pennsylvania, Theologie studeert.King am Crozer Theological Seminary (1970 Tosommensluss mit de Colgate Rochester Divinity School in Rochester, N. Y.) In Mai 1951 hett he sien Studium mit en 'Bachelor of Divinity' in Theologie afslooten. För de Tiet nah sien Studium harr he mehrere Angebote. King hett aber nich den eenfacken Weg wählt, sonnern hett sück för en Pastorenstäe in‘ Süüden vun dat Land entscheeden. So wurr 1954 Paster vun Dexter Avenue Baptist Church in Montgomery (Alabama).
To disse Tiet schreev he an de Boston University in Massachusetts sien Dokterarbeit mit den Titel A Comparison of the Conceptions of God in the Thinking of Paul Tillich and Henry Nelson Wieman, woför he 1955 den Titel „Doctor of Philosophy“ kreeg. 1991 wurr bekannt, dat Deelen vun disse Arbeit Plagiate enthollen deen.Boston U. Panel Finds Plagiarism by Dr. King. New York Times, 11. Oktober 1991. Ein Hochschulkommittee untersuchte die Dissertation (the dissertation still „makes an intelligent contribution to scholarship“). Wiels he sien Dissertatschoon schreev, hett he sück wieder mit Gandhi sien Thesen to de Gewaltfreeheit befaat.
Eerste Erfolge – Montgomery An' 1. Dezember 1955 hett sück de swaart Börgerrechtlerin Rosa Parks in Montgomery wiegert, ehrn Sittplatz in en apenlichen Bus för en Witten free to maken. Se wurr fastnommen un to en Geldstraaf veroordeelt. Dat führ to en groot Solidariseerensbewegung binnerhalv vun de swaart Inwahnerschap. Knapp een Drüddel vun de Bevölkerung vun Montgomery weern Swaarten; de meesten hemm as Landarbeiter un Huusangestellte arbeit.
För den 5. Dezember, den Dag vun dat Gerichtsverfohren gegen Rosa Parks, hett dat „Women's Political Council“ en een Dag lang düern Boykott vun de apenlich Busse organiseert. Dat Council hett de swaart Bevölkerung upropen, Fohrgemeenschapen to billen, Taxis to bruuken oder to Foot to gahn. Meest 100 Perzent vun de Swaarten hemm dat ok maakt; dat wurr düütlich, dat de swaart Bevölkerung slooten achter den Protest stunn.
De Boykott sull wiesen, wu groot de wertschaplich Afhängigkeit vun witt Ünnernehmer vun de swaart Bevölkerung weer, un wu wenig Rechte hör in‘ Gegentoog dorför inrüümt wurrn. De Boykott düer sluutend etwa 385 Daag. De dormals nee totrucken 26-johrige King wurr to’n Baas vun dat to de Koordinatschoon vun den Boykott grünnd Komitee Montgomery Improvement Association nömmt. Dat wurrn vun den Börgerrechtler un apen homosexuellen Bayard Rustin in‘ gewaltfreen Wedderstand nah Gandhi beraden. De Boykott sörg ok in dat Utland för Upsehn. Dat geev neben verbal Tostimmen ok finanziell Ünnerstütten för de swaart Inwahner vun de Stadt, so etwa vun de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP). An‘m 31. Januar 1956 wurr de Pastoree, in dat King mit sien Familie leev, dör en Bombenanslag to’n Deel zerstört; nümms keem dorbi aber to Malör oder wurr besehrt.
De gewaltloos Wedderstand führ sluutend to’n Erfolg. An‘ 13. November 1956 hett de Böverste Gerichtshoff de Rassentrennung in de apenlich Verkehrsmiddel vun de Stadt Montgomery för verfaatenswidrig verklort un dat verbooden. De Busboykott vun Montgomery wurr as groot Sieg wohrnommen, un King sien Verdeensten dorbi führ dorto, dat he to’n Präsidenten vun de an‘ 10. Januar 1957 nee grünnd Southern Christian Leadership Conference (SCLC) wählt wurr. An‘ 27. Januar wurr en wieder Bombenanslag up de Pastoree veröövt. Eenig Daag later hett de Polizei söben witt Mannlüüd fastnommen, twee dorvan hemm den Anslag ingestahn. Liekers wurrn se weer freelaaten. King is in de nähst Johren Duusende vun Mielen dör den Süüden vun de USA reist un hett vehement dorför Warf bedreeven, sück ahn Gewalt aber ahn Nahgeven för Börgerrechte intosetten. 1957 hull King 208 Reden un schreev sien eerst Book – „Schritte zur Freiheit: Die Montgomery Story“ (Original: Stride Toward Freedom: The Montgomery Story). De gelungen Boykott vergrötter de Bedüüden vun de gewaltloos Börgerrechtsbewegung enorm; in de folgend Johren hemm sück ok immer mehr Witten anslooten.
1960 hett King sien Pastorenstäe in Montgomery künnigt, um sück mit sien Vader en Pastorat an de Ebenezer Baptist Church in Atlanta to deelen. So harr he mehr Tiet, um sück an de Börgerrechtsbewegung to bedeeligen. An‘ 19. Oktober 1960 wurr King nah en Sit-In fastnommen. He hett sück aber wiegert, en Kautschoon to achterleggen, so bleev he achter Gitter. As Behörden ut dat benahbert DeKalb County dat mitkreegen harr, hemm se sien Utleefern beandragt. Wiel he sien Führerschien nich ummeldt harr, as he vun Montgomery nah Atlanta umtrucken weer, harr he en Geldstraaf betallt un harr een Johr up Bewährung kreegen. King hett annommen, dat sück de Bewährung blots up de Führerschien betrecken dee; de Behörden in DeKalb hemm aber meent, dat he een Johr mit kien Gesett in Konflikt kommen drüff. En Richter mit Naam Mitchell hett hüm an‘ 25. Oktober 1960 to veer Maand Dwangsarbeit veroordeelt. In en gediegen nächtlich Aktschoon hemm Polizisten King 300 Mielen wiet weg in de berüchtigte Haftanstalt Reidsville (Georgia), en Hoochborg vun den Ku Klux Clan brocht. King kreeg dor schlecht Eeten un truck sück en stark Verkollen to. An‘ 28. Oktober dreih sück sien Schicksal: John F. Kennedy, dormals Präsidentschapskandidat vun de Demokraten bi de Präsidentschapswahl in‘ November 1960, hett de Familie vun King sien Hülp anboden, hett sück mit den Richter in Verbinnen sett, un King wurr gegen en Kautschoon vun 200 US-Dollar free laaten.
Wahl 1960 An‘ 8. November 1960 wunn Kennedy de Präsidentschapswahl gegen Richard Nixon (303 to 219 Wahlmänner). King sien Ehefru schreev later in hör Autobiografie, de Stimmen vun de meesten swaart Wähler harrn Kennedy to’n Wahlsieg hulpen.King-Biograph Stephen B. Oates schrifft (Biografie. S. 203), Kennedy harr „fast drei Viertel der Negerstimmen“ kreegen.
Eerste Nedderlagen – Albany An‘ 15. Dezember 1961 is King nah Albany in Georgia flagen. Do weer sein körtens de so nömmt „Freedom Rides“ in Gang: gewaltfree un wenig organiseert Protest vun lütt Gruppen gegen de apenlich Rassentrennung. Een Dag nah sien Ankunft hett King mit 600 Minschen ahn Erloovnis in Albany protesteert. De Trupp wurr vun de Polizei umstellt un ahn Gewaltanwennen fastnommen. Dornah keem dat bis 1962 mit Ünnerbreeken immer weer to nich erloovt Protesten un Unruhen in Albany, de wenig spoodriek weer. De groot Infloot vun King droog dorto bi, dat de Gewaltlosigkeit vöreerst as de eenzige realistische Mögelkeit för Verännern ansehn wurr. Af etwa 1963 wurr „We Shall Overcome“, sungen vun Joan Baez, de politisch mit King tosommenarbeiten dee, to de Hymne vun de Börgerrechtsbewegung.nahdem Joan Baez hüm vör 300.000 Tohörers up den Marsch up Washington för Arbeit un Freeheit sungen harr