John Ronald Reuel Tolkien [dʒɒn ˈɹɒnld ˈɹuːəl ˈtɒlkiːn] (* 3. Januar 1892 in Bloemfontein in’n Oranje-Friestaat; † 2. September 1973 in Bournemouth in England) was een engelsken Schriever, Dichter, Philoloog un Perfesser, de vill beropen is för siene Werke: The Hobbit, The Lord of the Rings un The Silmarillion.
Tolkien, de 1925 bet 1945 Perfesser för Angelsassisk an’n Pemborke College an’r University of Oxford un van 1945 bet 1959 Perfesser för Engelske Sproke un Literatur an’n Merton College was, werk al van sienen Jöögdjahren an an ene egene Mytholgoie un an konstrueerten Sproken för siene fiktive Welt, in den auk The Hobbit un The Lord of Rings in spillt. Vanwegen siene detailleert utklamüserte Welt dööt he för de Vadder van’r Fantasy-Literatur, sünnerlik de High-FantasyliteraturClute, John; Grant, John (Ruutgevers): The Encyclopedia of Fantasy, 1999, St. Martin's Press., gellen.[ Mitchell,Christopher: J. R. R. Tolkien: Father of Modern Fantasy Literature, Veritas Forum; upropen den 2. März 2016De Oxford companion to English Literature nöömt Tolkien "the greatest influence within the fantasy genre (de gröötste Inwerk binnen den Fantasygenre). (Sesste Editschon, 2000, Siede 352. Ed. Margaret Drabble.)
He was en goden Fründ van C.S. Lewis. Bede weern Liddmaten in’r informellen Schrieversgruppe The Inklings. Man siene Arbeden un Bidräge as Sprook- un Literaturweetenskopler weern nich minner belangriek. So gillt sien Essay Beowulf: The Monsters and the Critics van 1936 as unwiese wichtig för de Utforsken van’n Beowulf. Leven Afkumst van’r Familje un Etymologieje van’n Achternomen De Vöröllern van Tolkien sien Vadder weern Handwerkerlüde ut London un Birmingham, de in’n 18. Johrhunnert van Düütskland na England utwannern, man sik swanke assimieleernn döönBreve, Nr. 165. De Familje sall in’r Tied van’n Sevenjöhrigen Kriege, as Flüchtlinge för Frederik II. siene Invaschoon up’t Körförstendoom Sassen na Englang kommen sien.Biographie, Sieden 18–19.
Tolkien sümst ledde sienen Tonamen van’n düütschen Woord tollkühn, wat up Platt sowat as „driest“ bedüüdt, af.Der Spiegel: Ash nazg gimbatul, Utgove 35/1969, 2. August 1969, upropen den 6. März 2016; Zitat:„Professor Tolkien, der seinen Namen vom deutschen Wort 'tollkühn' ableitet,...“ („Perfesser Tolkien, de sienen Nomen van’n düütsken Woord ‘tollkühn‘ aflaid,...)“. Man Georg Geullius sloog vör dat de Tonaam döö sik van’n auldsprüüsken Dörpsnomen Tołkiny bi Rastenborg in Austprüsen, auk wenn dat Dörp wied af is van missener Böversassen, aflaiden.Georg Gerullis: Die altpreußischen Ortsnamen, o.v., Berlin/Leipzig 1922, p. 184.Max Mechow: Deutsche Familiennamen prussischer Herkunft, Tolkemita, Dieburg 1994, S. 99.
Kinnertied De Familje up ene Wiehnachtskorte, de se Frünnen tostüür|duum John Ronald Reuel Tolkien worde den 3. Januar 1892 in Bloemfontein in’n Oranje-Friestaat, wat vandage de Provinz Friestaat in Süüdafrika is, as de Suhne van Arthur Reuel Tolkien (*1857 – †1896), een engelsken Bankkaupmann, un den siene Fru Mabel Tolkien (Deernsnome: Suffield; *1870 - †1904), boren. De Familje was ut England na Süüdafrika trecken, wiel dat de Vadder dor sien Professchoon as Bankkaupmann naging. Tolkien hadde enen jöngeren Broder Hilary Arthur Reuel, de den 17. Februar 1894 boren worde.Biographie, S. 14.
As een lüttken Buttker worde Tolkien in’n Goorn dör ene Tarantel beten; een Beleevnis dat, so seggt männich een, up sien Geschichten, in denen auk graute, venienske Spinnen updükert, inwerkt hebben sall. Man Tolkien stond läter to sik up dat Begeevnis nich recht besinnen to können.Biographie, S. 13.
As Tolkien dree Johre auld was, dor trock siene Modder tohaupe mit enne un sienen Broder trügge na England. De Vadder solle in de eerst in Blomfontein bleven, man konn nemools nakumen, denn he ging, vanwegen rheumaatsk Fever, in Süüdafrika mit Daude af.Biographie, S. 24. Sodennig hadde de Familje Tolkien nenne Inkummst mehr un Tolkien siene Modder was nich kumpabel alleen för de Nehren van ühre twee Söhnen to sorgen. Dorümme treck de Familje na de Öllern van Tolkien siene Modder in Kings Heath bi Birmingham in.Biography, Ch I, "Bloemfontein". At 9 Ashfield Road, King's Heath. Dor up treck de Familje in’n Johre 1896 na Sarehole, een Dörp in’r Worcestershire, dat vandage een Deel van Birmingham is.Biographie, S. 27. Tolkien bröch de folgenden veer Johre van siene Kinnertied hür to un mügg et düht lieden de Landskop updecken un utforksen. Düsse ländlike, idylliske Landskop was de Born van Inspiratschoonen as he läter Giegenden as The Shire (Plattdüütsk: Go), de Wonnsteed van’n Hobbits in siene fiktive Werld Middle-earth (Plattdüütsk: Middeleerd), kreeren deed.Biographie, S. 113.
Mabel Tolkien lehr ehre twee Sühne tohuus.Biographie, S. 29. Tolkien siene leevsten Lexen weern de Lexen över Sproken, sodennig lehr de Modder Tolkien de Grundlagen van’r latiensken, fransken un haugdüütsken Sproke un föhr ehre Jungs al fröh an’t Lesen ran. Up düsse Maneer kamm Tolkien auk al fröh mit Geschichten, as Lewis Carrol siene Äventüürs in’n Wunnerland, de Sage van König Arthus, de Sage van Fafnir un den Märkenböker van Andrew Lang, in de Möte. Düsse Vertellsels werken düchtig up Tolkien sien läteret Werk in.[Doughan, David: "JRR Tolkien Biography", Life of Tolkien, 2002; upropen den 1. März 2016] Biographie, S. 22.Biograpie, S. 30.
Mabel Tolkien treck ehre Kinner uterdem streng na den kathollsken Glöven up, na den se 1900 konverteer. De Kathollske Glöven was leevdaags düht belangriek för Tolkien un wiest sik auk in sienen Werken.
Twisken den Johren 1902 un 1904 trecken Tolkien, siene Modder un sien Border fäker binnen Birmingham üm, in de eerst in’n Stadtddeel Moseley, denn na Kins’s Geath un noch een poor wiedere Öörd. Den Anfang ging Tolkien denn na de King Edward’s School, wessel 1902 na de St. Philips Grammar School un läter, in’n Johre 1903, mit’n Stipendium wedder trügge na de King Edward’s School. Hier lehr he Auldgreeksk un dör een bannig engagierten Persepter sogor Middelengelsk un lehr de Vertellen van Sir Garwin and the Green Knight, wo he läter auk ene wichtige akadeemske Publikatschoon över schreev, kennen. He kamm auk dat eerste Mool den Angelsassisken in de Möte.
Den 14. November 1904, as Tolkien twäälf Johre auld was, overleed Mabel Tolkien in’n Öller van 34 Johren; för den jungen Tolkien heel un deel unverwohrens, an’n Folgen van een diabetisk Koma. De fröhe Daud van süine Modder maak, dat sik Tolkien sien leevdage noch mehr mit den kathollsken Glöven verbunnen föhl.
Vör ehren Daude hadde Mabel Tolkien dat Sorgerecht för ehre Söhne an Francis Xavier Morgan van’n Oratorium van Birmingham överdregen, de de Kinner to goden Kathliken uptrecken solle. Francis Morgan lööt de Kinner anfangs bi ehre Tante Beatrice Bartlett wohnen, läter wohnen Tolkien un sien Broder in’r Pangschoon van ene Weertsfru, de mit Francis Morgan en gode Fründin was. In düsse Pangschoon lehr Tolkien in’n Öller van sesstegen Johren, siene lätere Fru Edith Bratt kennen, de dree Johre öller was denn he. As sien Vormund Francis Morgan dat to weten kreeg, deed he Tolkien jede Foorm van Kontakt mit Edith Bratt verbeden, bet dat he mit eenuntwintig Johren vullwussen is. Jöögde In sienen Jöögdjohren fing Tolkien dat Utklamüsern un Kreeren van Kunstsproken an. Dor weern in de eerst een poor Sproken mank, de baseren up annere Sproke as Spaansk, doch fix ging Tolkien bi to versöken ene gootske Kunstsproke to kreeren, in dem dat he versöch de Lücken in’n gotsken Vokabular to füllen un boben up auk noch versöch dat Gootske van ene hypotheetske Oorsproke to deriveren.
1911, as he an’r ''Kings Edward School'' was, deden Tolkien un dree Frünne Rob Gilson, Geoffrey Bache Smith un Christopher Wiseman, den T.C.B.S grünnen. De Afkörten stund för Tea Club and Barrovian Society. De T.C.B.S. was een Kring van Frünnen de sik regelmotig drappen över Literatur to diskuteren. Biographie, S. 53f. .
De Tied twisken den Enne van siene Schooltied un den Anfang van’n Studium bröch Tolkien den Sommer een Verlööf mit sienen Broder un Frünnen in’r Swiez to. Studientied Den Oktober 1911 fing Tolkien mit’t Studeren an’n Exeter College in Oxford an. Tolkien studeer in de eerst klassiske Sproken un Literatur. Man 1913 wessel heu na Engelske Sproke un Literatur hen, wiel dat de germaansken Sproken för Tolkien interessanter weern.
Den 3. Januar 1913, de Dag wo Tolkien vullwussen worde, schreev he dat eerste Mool wedder Edith, siene Leevde ut’r Jöögdtied. Man se hadde sik middelwiel mit een anneren keerl verloovt. Tolkien woll dat öwwer vandeswegen nich up de Braken hängen un fohr na Edith hen ehr to övetügen enne statts den anneren Keerl to freen. Een Johr läter verloven sik de twee un den 22. März 1916 fiern se Haugtied. Bibliographie S.89
In siene Studientied ging et nadem he na Engelske Sproke un Literatut wesselt hadde recht sachte to. Faken drapp he sik noch mit sienen Frünnen van’n T.C.B.S.. In’n Johre 1915 was Tolkien kloor mit sienen Studium, dat he mit’r besten Note (First Class Honour) beennen deed. Eerste Weltkrieg Tolkien worde in’n eersten Weltkriege Offizier in’t 11. Bataillon van’n Regiment Lancashire Fusiliers beropen un focht den Sommer 1916 an’r Front bi’r Schlacht an’r Somme. Den 27. Oktober 1916 infizeer Tolkien sik mit Fleckfever un worde den 8. November trügge na England schickt, dor behannelt to werrn. De Tied in’n Süükhuus begunn he siene egene Mythologie daal to schrieven.
Akadeemske Karriere un Schrieverieje As Tolkien wedder up de Bene was, dor was al kloor dat de Krieg baule een Enne hett, so dat Tolkien sik up’r Söke na Arbeed an sienen vörmoligen Dozenten in Oxford wennen deed. New English Dictionary verschaffte, so dass Tolkien im November 1918 mit Frau und Kind nach Oxford umziehen konnte Den 3. November verlööt Tolkien de Armee. De werk nu mit an’t Oxford English Dictionary. He was to’ n grauten Deel an’r Etymologyje van germaansken Wörder, de mit’n Bookstoven "W" anfänget, togange. 1920 kreeg he enen Posten as Haugschoollehrer (engelsk: "reader") an’r University of Leeds un worde dor de jöngste Perfesser. In des siene Tied in Leeds broch he A Middle Englsih Vocabulary rut un ene Editschoon van Sir Gawain and the Green_Knight tohaupe mit E. V. Gordon, worden de akadeemske Standard för de tokommen Dekaden. He översett auk Sir Gawain, Pearl, un Sir Orfeo. 1925 ging he as Rawlinson and Bosworth Professor of Anglo-Saxon trügge na Oxford an’t Pembroke College. Gilliver, Peter: The Ring of Words: Tolkien and the OED, OUP, 2006 Unnertieds sien Posten as Perfesser in Oxford schreev Tolkien The Hobbit un de ersten twee Bänne van The Lord of the Rings.duum|2 Darnley Road, dat vörmalige Huus van Tolkien in West Park, Leedsduum|20 Northmoor Road, dat vörmalige Huus van Tolkien in North Oxford Beowulf In’n 20-er Johren, ging Tolkien bi an ene Översetten van den Beowulf, de he 1926 afsluten döö. Man he broch ühr nemmols rut. Eerst 2014, mahr as veertig Johre na de Daud van Tolkien un bina negentig Johre sint de Översetten kloor worde.