thumb|300px|Orion is ’n markanten Steernbild, dat een vun meist överall op de Eer ’n Deel vun’t Johr sehn kann. Dat Steernbild is dat hele Rebeet, dat vun de gele Lien afgrenzt warrt. Binnen in dit Rebeet liggt dat bekannte Steernmunster, dat ’n Jager wiesen schall. En Steernbild is een vun de 88 Rebeden, in de de Astronomie den Heben indeelt hett. In de Ümgangsspraak warrt de Begreep nich so formal bruukt un meent denn tomehrst en Koppel vun Steerns, de tosamen an den Nachtheben en Munster billt.
Dat gifft Steernbiller mit sehr hellen Steerns un ’n kloren Munster, de sehr bekannt sünd (t.B. den groten Boren oder den Orion). Annere Steernbiller hebbt nich so helle Steerns un keen Munster, wat licht to sehn is, un sünd denn ok nich so bekannt.
De Internatschoonale Astronoomsche Union hett den Heben in 88 offizielle Steernbiller ünnerdeelt un hett ok de Grenzen dortwischen nipp un nau fastleggt. So höört jedeen Punkt an’n Heben to een vun disse Steernbiller. An'n Noordhimmel baseert se tomehrst op’n ole greeksche Traditschoon.
De Grenzen twischen de Steernbiller hett Eugène Delporte 1930 maakt. He hett se pielliek un waagrecht op Lienen vun lieke Rektaszension oder lieke Deklinatschoon leggt. He hett dat för de Epoch B1875.0 maakt. Siet disse Tiet hett de Präzession vun de Equinoxen dorto föhrt, dat sik disse Grenzen ’n beten verschaven hebbt un so sünd se vundaag nich mehr heel pieeliek un waagrecht. Mit de Tiet warrt disse Ünnerscheed ok noch grötter warrn.
De Steerns, de in en Steernbild blangenanner staht, hebbt tomehrst astronoomsch nix mitenanner to doon. Dat lett blots vun de Eer so, as wenn se dicht tosamen staht. Se köönt aber ok vele Lichtjohren vunenanner af ween.
De Indelen vun de Steerns in Steernbiller passeert to ’n groten Deel na de Mischen ehr Beleben. Ünnerscheedliche Kulturen hebbt ünnerscheedliche Steernbiller funnen.
Geschicht vun de Steernbiller Unse aktuelle List vun de Steernbiller baseert op den röömschen Astronom Ptolemäus, de in Alexandria in Ägypten leev. (He weer mit de greekschen Dynastie vun ägyptischen Königen, de Ptolemäer aber nich verwandt.)
Vun Grekenland ut kann een ’n Deel vun den Süüdheben nich sehn. De nedderlännschen Navigatoren Pieter Dirkszoon Keyser un Frederick de Houtman hebbt in den 16. Johrhunnert för dissen Deel vun den Heben twölf Steernbiller maakt. Johann Bayer hett de denn in sien Steernkatalog opnahmen.
Steernnaams
För alle modernen Steernbiller gifft dat latiensche Naams. De hellsten Steerns sünd all na da Bayer-Beteken nöömt för de een den Genitiv vun den latienschen Naam bruukt. So heet to’n Bispeel de Sirius ok „α Canis Majoris“. α meent hier, dat disse Steern de hellste Steern in’t Steernbild vun den „groten Hund“ (Canis Major) is. De tweethellste Steern heet denn „β Canis Majoris“ un so wieter. Disse Genitiv warrt na de Regeln vun de latiensche Sprak maakt un wokeen disse Spraak un disse Regeln nich kennt, de mutt de Genitivformen lehren.
Aver nich all Steerns hebbt en Bayer-Beteken. Dorüm warrt parallel dorto ok de Flamsteed-Beteken anwennt oder ok annere Steernkatalogen.
List vun de 88 Steernbiller
latiensch Naam plattdüütsch Naam Afkörten latiensch Genitiv Hööftsteern fastleggt vun Andromeda Andromeda And Andromedae Alpheratz (Sirrah) Ptolemäus Antlia Luftpump Ant Antliae Lacaille Apus Paradiesvagel Aps Apodis Plancius Aquarius Watermann Aqr Aquarii Sadalmelik Ptolemäus Aquila Aadler Aql Aquilae Altair Ptolemäus Ara Altor Ara Arae Ptolemäus Aries Ramm Ari Arietis Hamal Ptolemäus Auriga Föhrmann Aur Aurigae Capella Ptolemäus Bootes Boorhöder Boo Bootis Arcturus Ptolemäus Caelum Graavstickel Cae Caeli Lacaille Camelopardalis Giraff Cam Camelopardalis Plancius Cancer Kreeft Cnc Cancri Acubens Ptolemäus Canes Venatici Jagdhunnen CVn Canum Venaticorum Cor Caroli Hevelius Canis Major Groot Hund CMa Canis Majoris Sirius Ptolemäus Canis Minor Lütt Hund CMi Canis Minoris Prokyon Ptolemäus Capricornus Steenbuck Cap Capricorni Deneb Algedi Ptolemäus Carina Kiel Car Carinae Canopus Lacaille Cassiopeia Kassiopeia Cas Cassiopeiae Schedir Ptolemäus Centaurus Zentaur Cen Centauri Rigil Kentaurus Ptolemäus Cepheus Kepheus Cep Cephei Alderamin Ptolemäus Cetus Waal Cet Ceti Deneb Kaitos Ptolemäus Chamaeleon Kamäleon Cha Chamaeleontis Plancius Circinus Passer Cir Circini Lacaille Columba Duuv Col Columbae Phakt Plancius Coma Berenices Berenike ehr Hoor Com Comae Berenices Diadem Ptolemäus Corona Australis Süüdlich Kroon CrA Coronae Australis Alfecca Meridiana Ptolemäus Corona Borealis Nöördlich Kroon CrB Coronae Borealis Alphekka (Gemma) Ptolemäus Corvus Raav Crv Corvi Alchiba Ptolemäus Crater Beker Crt Crateris Alkes Ptolemäus Crux Krüüz Cru Crucis Australis Acrux Plancius Cygnus Swaan Cyg Cygni Deneb Ptolemäus Delphinus Delfin Del Delphini Sualocin Ptolemäus Dorado Swertfisch Dor Doradus Plancius Draco Draken Dra Draconis Thuban Ptolemäus Equuleus Fahlen Equ Equulei Kitalpha Ptolemäus Eridanus Eridanus Eri Eridani Achernar Ptolemäus Fornax Aven For Fornacis Fornacis Lacaille Gemini Tweeschen Gem Geminorum Castor Ptolemäus Grus Kraan Gru Gruis Al Nair Plancius Hercules Herkules Her Herculis Ras Algethi Ptolemäus Horologium Pennelklock Hor Horologii Lacaille Hydra Waterslang Hya Hydrae Alphard Ptolemäus Hydrus Lütt Waterslang Hyi Hydri Plancius Indus Inder Ind Indi Plancius Lacerta Eerdkrüper Lac Lacertae Hevelius Leo Lööv Leo Leonis Regulus Ptolemäus Leo Minor Lütt Lööv LMi Leonis Minoris Praecipua Hevelius Lepus Haas Lep Leporis Arneb Ptolemäus Libra Waag Lib Librae Zuben Elgenubi Ptolemäus Lupus Wulf Lup Lupi Ptolemäus Lynx Loss Lyn Lyncis Hevelius Lyra Lier Lyr Lyrae Vega Ptolemäus Mensa Tafelbarg Men Mensae Lacaille Microscopium Mikroskop Mic Microscopii Lacaille Monocerus Eenhoorn Mon Monocerotis Plancius Musca Fleeg Mus Muscae Plancius Norma Winkelmaat Nor Normae Lacaille Octans Oktant Oct Octantis Lacaille Ophiuchus Slangdräger Oph Ophiuchi Ras Alhague Ptolemäus Orion Orion Ori Orionis Beteigeuze Ptolemäus Pavo Pageluun Pav Pavonis Joo Tseo (Peacock) Plancius Pegasus Pegasus Peg Pegasi Markab Ptolemäus Perseus Perseus Per Persei Mirphak (Algenib) Ptolemäus Phoenix Phönix Phe Phoenicis Ankaa Plancius Pictor Maler Pic Pictoris Lacaille Piscis Austrinus Süüdlich Fisch PsA Piscis Austrini Fomalhaut Ptolemäus Pisces Fisch Psc Piscium Alrischa Ptolemäus Puppis Achtersteven Pup Puppis Naos Lacaille Pyxis Kompass Pyx Pyxidis Lacaille Reticulum Nett Ret Reticuli Lacaille Sagitta Piel Sge Sagittae Sham Ptolemäus Sagittarius Schütt Sgr Sagittarii Rukbat Ptolemäus Scorpius Skorpion Sco Scorpii Antares Ptolemäus Sculptor Bildhauer Scl Sculptoris Lacaille Scutum Schild Sct Scuti Hevelius Serpens Slang Ser Serpentis Unukalhai Ptolemäus Sextans Sextant Sex Sextantis Hevelius Taurus Bull Tau Tauri Aldebaran Ptolemäus Telescopium Teleskop Tel Telescopii Lacaille Triangulum Australe Süüdlich Dreeeck TrA Trianguli Australis Atria Plancius Triangulum Dreeeck Tri Trianguli Metallah Ptolemäus Tucana Tukan Tuc Tucanae Plancius Ursa Major Groot Boor UMa Ursae Maioris Alioth Ptolemäus Ursa Minor Lütt Boor UMi Ursae Minoris Polaris Ptolemäus Vela Segel Vel Velorum Suhail al Muhlif Lacaille Virgo Jumfer Vir Virginis Spica Ptolemäus Volans Flegen Fisch Vol Volantis Plancius Vulpecula Voss Vul Vulpeculae Hevelius Klören: Noordheben Süüdheben
Weblenken
Kategorie:Astronomie