mini|Helmut Schön, 1974 Helmut Schön (* 15. September 1915 in Dresden; † 23. Februar 1996 in Wiesbaden) weer en düütsch Footballspeler un de bitlang spoodriekste Bundstrainer.

As aktiv Footballspeler vun den Dresdner SC wunn Schön in de Runden 1942/43 un 1943/44 tweemal de Düütsch Footballmeesterschap un in de Johren 1940 un 1941 tweemal den Tschammer-Pokal. Tüschen 1937 un 1941 hett hüm Natschonalmannschapstrainer Sepp Herberger in 16 Länderspelen insett, bi de Helmut Schön 17 Doren schaaten hett. As Spelertrainer keem he ahn Probleme in den Övergang in dat Traineramt un wurr as Bundstrainer van 1964 bit 1978 en vun de spoodrieksten Natschonaltrainer vun de Welt. Bi sien eerst Weltmeesterschaps-Turnier as Bundstrainer 1966 in England reck he mit de düütsch Natschonalmannschap dat Endspeel; bi de Weltmeesterschap 1970 in Mexiko wurr he mit de Mannschap Dart. He wunn de Europameesterschap 1972, de Weltmeesterschap 1974 in Düütschland un wurr 1976 in Jugoslawien Viezeuropameester. Dat Schön as Bundstrainer den Natschonalspelern völ Freerüüms un Mitspraakrechte inrüümen dee, statt hörr stief taktische Maatregeln vörtogeven, seecht völ Sportjournalisten as sien herutragen Leistung an,Hubert Dahlkamp: Strategen des Spiels. Siet 164. wurr aber ok, insbesünnere an' Enn' vun sien Trainerloopbahn, faken as Führensswaakheit utleggt.

In dat Standardwark över Die Geschichte der Fußball-Nationalmannschaft nömmt de Schrievers Dietrich Schulze-Marmeling un Hubert Dahlkamp de acht Johren van 1966 bit 1974 vun den Bundstrainer Schön „die spielerisch hochwertigste, ereignisreichste und erfolgreichste Phase in der Geschichte der deutschen Nationalelf“.Dietrich Schulze-Marmeling, Hubert Dahlkamp: Die Geschichte der Fußball-Nationalmannschaft. Siet 221. Up Siet 244 seggt se över den Bundstrainer: „Der Bundestrainer war am Höhenflug des deutschen Fußballs stark beteiligt. Schön war der richtige Mann zur richtigen Zeit und am richtigen Ort. Autoritäres Gehabe war in diesen Jahren nicht angesagt und hätte nur kontraproduktiv gewirkt. Schön verstand es, die Spieler in ihrem Trachten nach Eigenständigkeit gewähren zu lassen und war sogar bereit, ein Stück seiner Autorität an einzelne Führungsspieler abzutreten. Schöns Erfolgsgeheimnis war sein eher 'undeutscher' Führungsstil. Dies konnte aber auch nur deshalb funktionieren, weil die Spieler die liberale Politik ihres Trainers mit Einsatzbereitschaft und dem Willen zum Erfolg quittierten“.

Spelerkarriere Jöögd, 1920 bit 1933

Mit fiev öder söss JohrenHelmut Schön: Fußball. Siet 47. fung Helmut Schön an, up de Straaten vun de Dresdner Seevorstadt Football to spelen. He schrifft disse Tiet vun den „Pflaster- und Asphaltfußball“ dat Schoolen vun sien besünner Talente, Ballgeföhl un flink Reflexe to. Sien Vader, de Kunsthändler Anton Schön, deel de Footballliedenschap vun sien dart Kind nich. Helmut Schön harr noch en twalf Johr öllere Süster un en acht Johr ölleren Bröer.

Mit teihn Johren hett he sück 1925 de Knabenmannschap vun SV Dresdensia anslooten. As he fiefteihn Johr olt weer, speel Schön, de sien Vörbild in sportlich Hensicht Matthias Sindelar weer,Helmut Schön: Fußball. Siet 68. bi en Früendschapsspeel in Bautzen eerstmals in de eerst Mannschap. Glieks dornah wessel he vun de lütt Dresdensia to'n grooten Dresdner SC, wo de Natschonalstörmer Richard Hofmann sien Idol wurr. Dat Nahwusstalent Helmut Schön profiteer vun de „Fußball-Entwicklungshilfe auf dem Kontinent“ vun den Engländers Jimmy Hogan, de van 1928 an dat Traineramt bi den DSC utööven dee. Insbesünnere de technisch Schoolen, dat Kombinatschonsspeel, de Kunst vun dat „überraschenden Spiel“ un de ruuch aber sauber Kunst vun de Tweekamp hett de Engländer nahhollend lehrt un hett dormit ok de latere Trainerarbeit vun Helmut Schön präägt.Helmut Schön: Fußball. Sieden 66/67. In' Harvst 1932 speel he mit söebenteihn Johren bi en Früendschapsspeel gegen Karlsbad in een Mannschaft mit Richard Hofmann.Helmut Schön: Fußball. Seite 64.

In de Ligamannschap geev Schön in' Sommer 1933 sien Debüt. Sien eerst MeniskusbesehrenHelmut Schön: Fußball. Siet 78. truck he sück 1936 to. Neben den Football hett Schön bit Ostern 1935 dat Bischöpliche St.-Benno-Gymnasium in Dresden besöcht un hett dor sien Abitur maakt. Natuurwetenschaplich Facken weern nich so wat för hüm, bedüüdend beter weer he in Spraaken.Helmut Schön: Fußball. Siet 76. To'n 1. April 1935 hett Schön en Lehr to'n Bankkoopmann bi de Sassisch Staatsbank in Dresden antreden. Nah spoodriek Afsluss weer he bi de de Pharmazeutisch Fabrik Dr. Madaus & Co (Gönner vun den Dresdner SC) in Radebeul bi Dresden bit 1945 in' koopmannschen Beriek anstellt.

Goliga, Meesterschapen un Natschonalmannschap, 1933 bit 1944

Nahdem sien Meniskusbesehren utheelt weer wurr Schön vun den Nahfolger vun Riekstrainer Otto Nerz, Sepp Herberger, för dat Weltmeesterschapsqualifikatschonsspeel gegen Sweden an 21. November 1937 in Hamborg nomineert, keem aber nich to'n Insatz. Dat Debüt in de Nationalmannschap funn in de Breslau-Elf statt, de an' 16. Mai 1937 in Breslau, mit en 8:0-Erfolg gegen Däänmark, Footballgeschichte schreeven hett. Tosommen mit Ernst Lehner, Otto Siffling, Fritz Szepan un Adolf Urban bill Schön bi den 5:0-Sieg in Hamborg de Angreepsreeg un stüer twee Doren bi. Mit sien Kombinatschoonsgaav, Koppballstärke, Schöötkraft un utpräägt strategisch FähigkeitLudger Schulze: Trainer. Siet 71. schien he goot Perspektiven in de Natschonalmannschap to hemm un harr to de Leistungsträger för de Football-Weltmeesterschap 1938 in Frankriek hörrn kunnt. An' 28.November 1937 truck sück Helmut Schön in en Ligaspeel vun den Dresdner SC sien tweet Meniskusbesehren to un wurr an' 24. Januar 1938 opereert.Helmut Schön: Fußball. Siet 81. Sien Loopbahn in de Natschonalmannschap kunn he eerst nah dat Weltmeesterschaps-Turnier in' September 1938 in Chemnitz bi dat Länderspeel gegen Polen fortsetten.

To disse Tiet doch Schön doran, Medizin to studeeren un dormit en ganz annern Weg intoslahn. Nah länger Överleggen hett he sück aber dorför entscheed, kien Kurskorrektur vörtonehmen; he „habe etwas länger gewartet – und dann das Richtige getan.“Helmut Schön: Fußball. Siet 112.

In de Meesterschapsrunn 1939/40 truck Schön mit den DSC in dat Finale um de Düütsche Footballmeesterschap an' 21. Juli 1940 gegen den FC Schalke 04 in, dat aber mit 0:1 verloren wurr. An' 1. Dezember 1940 wunn de DSC den Tschammer-Pokal mit en 2:1 nah Verlängerung gegen den 1. FC Nürnberg. An' 2. November 1941 glück mit en 2:1-Erfolg gegen Schalke 04 de Titelverteidigung in' Vereenspokal; all an' 7. September 1941 harr Schön mit de Sassen-Utwahl den Rieksbundpokal mit 2:0 Doren gegen Bayern wunnen.

En unverwacht Enn' harr de Natschonalmannschapskarriere vun Schön an' 5. Oktober 1941 nah en 2:4-Nedderlaag in Stockholm gegen Sweden.DFB: Leidenschaft am Ball, 100 Jahre deutsche Länderspiele 1908–2008. Medienfabrik Gütersloh, 2007, ISBN 978-3-577-14701-9, Siet 338. Sepp Herberger hull Schön för en Swaakpunkt in de Mannschap. In sien Daagbook schreev de Natschonaltrainer nah de Nedderlaag: „Die Stürmer sind zu weich! Keine Kämpfer!! Gegen Schweden gewinnt man nur durch Kraft und Kampf, Schnelligkeit und Härte!! Schön ist gegen Mannschaften aus Skandinavien hinfort nicht mehr tragbar.“Jürgen Leinemann: Sepp Herberger: Ein Leben, eine Legende. Berlin 1997, Siet 206. Dat droop insbesünnere up dat nahfolgen Speel gegen Däänmark in Schön sien Heimatstadt Dresden to. Doch ok för latere Spelen wurr he nich mehr inlaaden. Schön sülvst betruck to sien Rutschmeet nie kritisch Stellung, wiels sien Umfeld un insbesünnere sien Ehefru sück noch johrenlang över de hör Meenen nah „ungerechte Behandlung“ düchtig upreegen deen.Dirk Bitzer, Bernd Wilting: Stürmen für Deutschland. Frankfort 2003, Siet 211. Leinemann schrifft in sien Herberger-Biografie den Umstännen vun dat Sweden- un dat Däänmarkspeel to, dat „spätestens mit diesem Spiel der Grundstein für die Animositäten und Querelen gelegt war, die jahrzehntelang das Verhältnis zwischen Sepp Herberger und Helmut Schön beeinträchtigten. Herkunft, Typ und Schulbildung des bürgerlichen Schön wirkten auf den proletarischen Autodidakten Herberger provokativ. Er fühlte sich herausgefordert und reagierte aggressiv.“Jürgen Leinemann, Sepp Herberger: Ein Leben, eine Legende. Rowohlt, 1997, Siet 208.

miniatur|Ernst Willimowski (links)

Dat för dat Enn' vun Schön sien Natschonalmannschapsloopbahn ok de Personalie vun den Doorjäger Ernst Willimowski en Mitgrund ween hemm kunn, is spekulativ. De Böverrschlesier, de bit 1939 up halflinker Positschoon Doorjäger vun de poolsch Natschonalmannschap ween un mit den Wedderansluss vun Ostböverchlesien an dat Düütsche Riek weer düütsch Rieksbörger wurrn weer,Diethelm Blecking: Ernst Willimowski: Nationalspieler für Polen und Deutschland. In: D. Blecking, G. Dembowski (Hrsg.): Der Ball ist bunt. Fußball, Migration und die Vielfalt der Identitäten in Deutschland. Frankfort a. M. 2010, Siet 251. geev sien Debüt tatsächlich an' 1. Juni 1941 bi den 4:1-Erfolg in Bukarest gegen Rumänien in de Düütsch Footballnatschonalmannschap. Up Halflinks schoot he dorbi twee Doren un stell dormit en Alternative to Schön in de Mannschap vun Riekstrainer Herberger dor.

In de Johren 1943 un 1944 folgten twee Düütsch Meestertitel för den Dresdner SC. Ofschons de Mannschap wiels den Krieg af 19939 immer weer up Stammkräfte wegen den Frontinsatz harr verzichten mööten, is se 1943 to dat Finale in Berlin gegen en Militärmannschap ut Hamborg mit Helmut Schön meest in Bestbesetten antreeden. In dat Berliner Olympiastadion gelungen hüm vör 70.000 Tokiekers, vun de de meesten Suldaten weer, twee Doren. De Spood wurr aber dordör wat minner, dat he vun de Tokiekers bi jeden Ballkuntakt mit en höhnischen „Helmut Schön k.v.“ (kriegsverwendungsfähig) bedacht wurr.Dirk Bitzer, Bernd Wilting: Stürmen für Deutschland, Frankfort 2003, Siet 70.Lutz Budraß: Helmut Schön k.v., in: Jürgen Mittag, Jörg-Uwe Nieland (Hrsg): Das Spiel mit dem Fußball, Essen 2007, Siet 51. Achtergrund weer, dat Schön ok wiels den „totalen Krieg“ blots wenig Week an de Front muss. As offizielle Begrünnen gull tonächst en „Knieschaden“, de Schön woll periodisch in de Utööven vun sien Sport aber nich grundsätzlich hinnern dee. Later kreeg he as Angestellter vun Madaus, de as „kriegswichtiger Betrieb“ gull en wiedere Freestellen. Dat weer aber kien „Lex Schön“. Ähnlich as de Speler vun FC Schalke 04 hemm besünners de prominenten Akteure vun den Dresdner SC vun en Vörtrecken dör Natschonalsozialisten un Wehrmacht profiteert. Insbesünnere DSC-Liddmaat Karl Mehnert, Generalleutnant vun de Wehrmacht un Chef vun den Wehrkreis Dresden, sörg dorför, dat de DSC-Speler nah Beginn vun den Tweeten Weltkrieg nich an de Front mussen.Grüne/Karn: Das große Buch der Deutschen Fußballvereine, Agon-Verlag, 2009, Siet 126, ISBN 978-3-89784-362-2. De Achtergrund weer dat Bestreeven vun den Natschonalsozialisten, in dat vun den Krieg mitnommen Heimatland en gewisse Normalität un Aflenken bitohollen. Football weer ok in' Krieg en Publikumsmagnet un de Propaganda hett den Spood för de herutragen Vereens un Akteure för hör Zwecke bruukt. Allerdings hett sück de DSC in' Januar 1942 doröver beklaagt, dat hüm blots noch veer Stammspeler (dorünner Schön) to Verfügung stunnen.Kicker van' Januar 1942.