duum|Stapel vun Blattpapier Papeer (vun latiensch papyrus, ut πάπυρος pápyros‚ Papyrusstaude‘) is en flachig Warkstoff, de in’ Wesentlichen ut Fesen meest mit Herkunft ut Planten besteiht un dör Waterenttog vun en Feesupswemmen up en Seev billt wurrd. Dat dorbi entstahn Fesenfilz wurrd verdicht un dröögt.DIN 6730, Papier und Pappe - Begriffe
Papeer wurrd eenersiets to’n Beschrieven un Bedrucken un up de anner Siet to'n Verpacken (Papp, Karton) bruukt. De Andeel vun disse beid Papeergruppen an de Papeerprodukschoon in Düütschland bedroog 2011 44 un 43 %. Mit groten Afstand folgen de Hygienepapeeren as Toilettenpapeer oder Huusholtdööker un de technischen Spezialpapeeren as Filterpapeeren, Dekorpapeeren oder Tapeten mit en Andeel vun 7 un 6 %.
Hüüd wurrd Papeer in de Regel ut Zellstoff oder ut Holtstoff (ut Holtschliff) herstellt. Weddertobruuken Papeer in Form vun Ooltpapeer stellt mittlerwiel de wichtigst Rohstoffborn in Europa dor.
Je nah flachenbetrucken Masse (ümgangsspraaklich Flachgewicht) wurrd tüschen Papeer, Karton oder Papp ünnerscheed.
Wurrd de Rohstoff nich to flachig Papeer sonnern to massiv Objekten verarbeit, snackt man vun Pappmaché.
Wegen de völfältig Kombinatschoons-Mögelkeiten bi de Rohstoffe, de Herstellung, de Verarbeitung un dat ünnerscheedlich Bruken gifft dat etwa 3.000 Papeersorten.
Historie Fröhere Schriftdräger Höhlenteeken sünd de öldste Dokumente, de de Minsch mit Pigmentfarv up en Ünnergrund tekent hett. De Sumerer, de Dräger vun de öldste bekannt Hoochkultur, hebbt siet etwa 3200 v. Chr. mit Kielschrift up week Toontafeln schreeven, de to'n Deel bit hüüd överleefert sünd, wiel se tör Tofälle brannt wurrn sünd. Ok ut Ägypten sünd Schriftdräger ut anorgaansch Materialien bekannt, bispeelswies de Prunkpalette vun den König Narmer (3100 v. Chr.) ut Specksteen.
duum|Antik ägyptisch Papyrus
Papyrus besteiht ut de platt slahn, över Krüüz leggt un presst Stängel vun de an’ gesamten ünneren Nil in ruhigen Uferzonen wassen Schilfplanten (Echter Papyrus). Schreeven wurr dorup mit swaart un root Farv. De swaart Enkt bestunn ut Ruß un en Lösung vun Gummi arabicum, de root Farv wurr up Ocker-Basis herstellt. Dat Schrievgerät weer en Pinsel ut Besen. Woll geev dat Papyrus in dat antike Grekenland, aber en Verbreeden över Grekenland weer meest nich bekannt. In’ 3. Johrhunnert hebbt de Greken den Pinsel dör en spulten Rohrfedder ersett. Vun dat greeksch Woort pápyros leit sück dat Woort Papier af.
In’ Röömsch Riek wurr sowohl Papyrus bruukt as ok Wasstafeln. In de Letzteren wurr de Text middels anspitzt Griffel ritzt. Nah dat Utlesen wurr dat Wass mit en Schaber weer glatt maakt un de Tafel kunn weer nee beschreeven wurrn. Wat wichtig weer wurr meest as düersam Inschrift (Steentafeln oder Metallplatten) an Tempeln oder Verwaltensbowarken anbrocht.
In Indien wurrn de Blööt vun Palmengewächsen un in China Tafeln ut Knaken, Musseln, Elfenbeen bruukt. Later bestunnen Schrifttafeln ok ut Bronze, Iesen, Gold, Sülver, Tinn, Jade, Steenplaten un Toon oder ok ut orgaansch Material, as Holt, Bambusstriepen un Seide. Blööt vun Planten oder Deertenhuuten wurrn noch nich as Schriftdräger bruukt. Orakelknaken wurrn mit Griffeln ritzt oder mit Enkt mit Lampenruß oder Zinnober as Pigment beschrift.
In dat middelöllerich Europa wurr denn vermehrt Pergament ut Deertenhuuten bruukt. De Huuten wurrn mit Pottasch oder Kalk beizt, gründlich sauber maakt un upspannt dröögt. Dornah folg dat Afschaben un de Böverflach wurr bearbeit.
In de nee Welt wurr en papeerähnlich Stoff to'n Beschrieven in dat 5. Johrhunnert n.Chr. vun de Maya herstellt.The Construction of the Codex In Classic- and Postclassic-Period Maya Civilization Maya Codex and Paper Making Allerdings is dit Material, de Herstellensoort nah, ehrder mit dat Papyrus verwandt, denn dat wurrd ut krüüzwies presst Baststrängen, nich aber ut upslooten Enkeltfesen maakt. Ok dat för de Papeerdefinitschoon essenziell wichtig Wateruttrecken passeert weder up en Seev noch dör mechanischen Waterenttoog. Vun dorher weer dat falsch, vun en Utfinnen vun Papeer in Amerika to snacken. De tatsächliche un unafhängige Oorherstellen vun Papeer lett sück blots för Asien un Europa nahwiesen.
Utfinnen vun dat Papier Dat Utfinnen vun Papeer wurrd Cai Lun toschreeven, ofschons dat Funde ut China gifft, de up etwa 200 v. Chr. dateert wurrn. Cai Lun weer um 105 n. Chr. (Beleggdatum vun de eerst Nennen vun de chineesch Papeerherstellensmethood) en Beamter vun de Behörde för dat Fertigen vun Instrumenten un Wappen an' chineeschen Königshoff un beschreev eerstmalig dat hüüd bekannt Verfohren, Papeer hertostellen.Dieter Pothmann: Impressionen vun de IPH-China-Expedition. To sien Tiet geev dat en papeerähnlichen Beschrievstoff, de ut Siedenaffall herstellt wurr (Chi). De hebbt de fröhen Papeermaker vörnehmlich ut Hemp, olt Lumpen un Fischnett mischt un de mit Boomschill oder Bast vun den Muulbeerboom ergänzt.Dagmar Lorenz: De chineessch Utfinnen bestunn vör allen ut dat neeoordig Tobereiten: De schoon maakt Fesen un Fesenresten wurrn stampt, kaakt un mit Water versett. Ansluutend wurrn eenzeld Laagen mit en Seev afschöppt, dröögt, presst un glatt maakt. Bi dat Schöppen entstunn an dat Papeer en „Muisiet“ de böverhalv vun dat Seev leeg, un en „Seevsiet“, de an dat Seev leeg. De entstahn Bree un Plantenfesen lager sück as Vlies af un bill en relativ homogen Papeerblatt.
Wiel Bast en Material is, dat in' Vergliek to dat hüüd bruukt Holt langer Fesen un dordör en hooch tietlich Holtborkeit hett, weer dat Papeer vun Ts’ai Lun nich blots to dat Schrieven to bruuken, sonnern ok för Ruumdekoratschonen etwa in Form vun Tapeten as ok Kleedasch. Dat man Muulbeerbast nommen hett, leeg up de Hand, wiel de Bombyx mori (Siedenspinner) sück vun de Blööt vun de Muulbeerboom nehren dee un somit dit Material en ahnhen vörhannen Nebenprodukt ut de Siedenproduktschoon weer. Wu olt de Gebruuk vun Bast is, beleggt de Gletschermumie Ötzi (circa 3.300 v. Chr), de Kleedasch ut Lindenbast drocht.
Asien un Ozeanien
All in dat 2. Johrhundert geev dat in China Papeerschnöttdooken. In dat 5. Johrhunnert stell man Toilettenpapeer ut billigst Riesstrohpapeer her. Alleen in Peking wurrn jedes Johr 10 Million Päckchen mit 1000 bit 10.000 Blatt herstellt. De Affälle an Stroh un Kalk hebbt bald groot Hügel bildt, de man Elefanten-Gebirge nömmt hett. För Zwecke vun den chineeschen Kaiserhoff stell de kaiserlich Warkstae 720.000 Blatt Toilettenpapeer her. För de kaiserlich Familie weern dat denn noch mal 15.000 Blatt hellgeel, week un parfümeert Papeer.
Bekannt is, dat um dat Johr 300 de Thais de Technik vun dat swemmen Seev to de Papeerherstellen bruukt hemm. Dat Boddengitter vun dat Seev weer fast mit den Rahmen verbunnen. Jedes schöppt Blatt muss in dat Seev dröögen un kunn eerst denn rutnommen wurrn. Entsprekend völ Seven weern nödig.
Um dat Johr 600 keem de wieder entwickelt Technik vun dat Schöppen mit dat Schöppseev nah Korea un wurr um 625 in Japan bruukt. Bi dat Schöppseev kann de Rahmen vun dat Seev lööst wurrn. Dat frisch schöppt Blatt kann in noch fuchtigen Tostand rutnommen un to'n Dröögen utleggt wurrn. Disse Technik wurrd noch hüüd bi handschöppt Papeer bruukt. Dorut ergifft sück, dat dat Schöppseev tüschen 300 und 600 utfunnen wurr.
In Japan hett man de Technik noch fiener maakt un den Fesenbree Plantensliem vun de Wuddel vun den Maniok-Bisameibisch tosett. De Fesen weern nu gliekmatiger verdeelt, Klümpkens geev dat nich mehr. Dit Papeer betekent man hüüd as Japanpapeer. De Amtsrobe vun de japaansch Shintō-Preester, de up de Adelstracht vun de Heian-Tiet torüch geiht, besteiht ut witt Papeer (Washi), dat vörweegend ut Muulbeerboom-Bast besteiht.
De chineesch Kaiser Gaozong (650 bit 683, Tang-Dynastie) leet eerstmals Papeergeld utgeven. Utlöser dorto weer en Mangel an Kopper för dat Müntenpräägen. Siet dat 10. Johrhunnert harrn sück de Banknoten in de Song-Dynastie dörsett. Af etwa 1300 weern se in Japan, Persien un Indien in' Ümloop un af 1396 in Vietnam ünner Kaiser Tran Thuan Tong (1388–1398).
In dat Johr 1298 hett Marco Polo in sien Reisebeschrieven („Il Milione“) över de starke Verbreeden vun dat Papeergeld in China bericht, wo dat to de Tiet en Inflatschoon geev, de den Wert up etwa 1 % vun den oorsprünglichen Weert fallen lett. 1425 wurr dat Papeergeld aber weer afschafft, um de Inflatschoon to beenden. Um dat in Ümloopbringen vun Falschgeld swoorer to maken, wurr Papeergeld tietwies ut en Spezialpapeer fertigt, de Tosatzen an Siedenfesen, Insektiziden un Farvstoffen enthull.
Araabsche Welt Wannehr nipp un nau dat eerste Papeer in de araabsch Welt produzeert wurr, is umstreeden. So wurrd as Datum 750 oder 751 nömmt, as vermootlich bi en Grenzstriet fangen nommen Chinesen de Technik vun de Papeerherstellen nah Samarkand brocht hemm söllt. Up de anner Siet gifft dat Erkenntnisse, de to de Annahm führen, dat in Samarkand all 100 Johr vörher Papeer bekannt weer un ok herstellt wurr. As Papeerrohstoff wurr Flass un Hemp (Hemppapeer) bruukt. Bald harrn de Araber en bleuend Papeerindustrie upbaut. In Bagdad wurr um 795 de Papeerherstellen upnommen, 870 geev dat dor de eerste Papeercodex. Papeergeschäfte weern wetenschaplich un literarisch Zentren, de vun Lehrern un Schrievers bedreven wurrn. Dat Huus vun de Wiesheit entstunn nich tofällig to disse Tiet in Bagdad. In de Afkaatenstuuven vun den Kalifen Harun ar-Raschid wurr up Papeer schreven. Dat folgten denn Papeerwerkstäen in Damaskus, Kairo, in noordafrikaansch Provinzen bit in den Westen. De Araber hebbt de Herstellenstechnik wieder entwickelt. Dör den Gebruuk vun kunn de Liemung (dünn Övertoog, um Papeer glatter un weniger suugfähig to maken; de Enkt oder Tusch verlöppt denn weniger stark) düütlich verbetert wurrn. Genormte Flachenmaaten wurrn inführt. 500 Bagen weern een Bündel (rizma), worup de hüüd noch in de Papeerwertschap begäng Begreep Ries torüchgeiht. Van’ 8. bit to’n 13. Johrhunnert düer de hooch Tiet vun dat islaamsch Riek. As Kulturzentrum truck Bagdad Künstler, Philosophen un Wetenschapler, besünners Christen un Jöden ut Syrien an.
Europa duum|hochkant=2.0|De – wedderuricht − Hadermöhlen Stromers in en Nürnbarger Stadtansicht van 1493 (de Gebäudekomplex in dat ünnere rechte Eck). As all Papeermöhlen leeg se wegen den Gestank un wiel dat dor so luut weer, buterhalv vun de Stadtmüern.
De maschinelle Massenproduktschoon vun Papeer fangt in dat middelöllerich Europa an; europääsch Papeermakers schafft dat in kört Tiet, de Arbeitsprozess dör dat Inführen vun tallriek den Chinesen un Arabern unbekannt Innovatschonen to verbetern: De Bedriev vun waterbedreven Papeermöhlen mechaniseert den bit dorhen blots in Handarbeit oder mit Deerten in' Kollergang praktizeerten Stampvörgang.Thompson 1978, S. 169; Burns 1996, S. 414f. Derordig Watermöhlen, iesenbewehrt Lumpen-Stampwarken, sünd eerstmals af 1282 betüügt.Burns 1996, S. 417f. Dat Rieten vun de Lumpen mit en Seißblatt hett de ümständlich Praxis vun dat Rieten vun Hand oder Snieden mit en Messt oder Scheer aflööst.Tschudin 1996, S. 424. Papeerpressen, konstrueert in Anlehnung an antike Kelter, dröögen dat Papeer dör Schruuvpressdruck.Schulte 1939, S. 52–56.
Ebenfalls völlig nee ist de Konstruktschoon vun dat Schöppseev, bi dat en Metallgeflecht an Stäe vun de öllere Bambus- oder Schilfseven trett.Tschudin 1996, S. 424f. Dat stiev Schöppseev ut Metalldraht is de technisch Vörutsetten för dat Anbringen vun de to dat Kennteken deenen Waterteken, en italieensch UtfinnenTschudin 1996, S. 424–426. De Verfienern vun de Papeerqualität to betallbor Priesen drocht kört Tiet later wesentlich to den Spood vun den Johannes Gutenberg utfunnen modern Bookdruck bi.Stromer 1993, S. 14f.