duum|right|Satellitenbild vun de Insel Sylt
Sylt (däänsch: Sild, freesch:Söl) is de gröttste noordfreesch Insel. Se erstreckt sück in Noord-Süüdrichten vör de Noordsee-Küst vun Sleswig-Holsteen. Bekannt is de nöördlichst düütsch Insel vör allen för hör touristisch bedüüdend Kuröörd Westerland, Kampen un Wenningstedt as ok för den knapp 40 Kilometer langen Weststrand. Wegen hör exponeert Laag in de Noordsee kummt dat to stännig Landverlusten bi Stormflooten. Siet 1927 is Sylt över den Hindenburgdamm mit dat Fastland verbunnen.
Geographie Laag thumb|left|Blick up dat Root Kliff bi Kampen Sylt is mit 99,14 km² de veertgröttst Insel in Düütschland un dat gröttse düütsch Noordseeeiland. Sylt liggt tüschen 9 un 16 Kilometer vör de Küst vun dat Fastland, mit dat se över den 11 Kilometer langen Hindenburgdamm verbunnen is. Süüdööstlich vun Sylt liggen de Inseln Amrum un Föhr, nöördlich liggt de däänsch Insel Rømø. Dicht bi de Noordspitz vun Sylt liggt dat Eiland Uthörn.
De Insel erstreckt sück över 38,0 Kilometer in Noord-Süüd-Richten un is in' Noorden, an den Königshaben bi List blots etwa 320 Meter breet. An hör breedst Stäe, vun Westerland in' Westen bitto de Nössespitz bi Morsum in' Oosten, meet se 12,6 Kilometer. An de West- un Noordwestsiet vun Sylt erstreckt sück en knapp 40 km lang Sandstrand, to de Oostsiet liggt dat Wattenmeer, dat to de Natschonalpark Sleswig-Holsteensch Wattenmeer hörrt un bi leeg Water wietgahnd dröög fallt.
De Form vun dat Eiland hett sück in de Loop vun de Tiet stetig verännert, en Prozess, de hüüd noch andüert. De nöördlich un de süüdlich Nehrungshaak vun de Insel bestaht utslutend blots ut wenig fruchtbor Sandaflagerungen, wieldes de Middeldeel vun de Insel in dat Rebeet vun de ehmalg Gemeenden Westerland, Wenningstedt un Sylt-Oost up en Geestkarn ruht, de vun See ut in Form vun dat Root Kliff sichtbor is. De dat Wattenmeer towendt Deel vun den Geestkarn geiht in dat Rebeet vun ehmalg Gemeend Sylt-Oost in relativ fruchtbor Marschland över. Nah hüüd as seker ansehn Borns is Sylt siet de Tweet Marcellusfloot van 1362 en Eiland. De hööchste Tip vun de Insel is de so nömmt Uwe-Düün in Kampen mit 52,5 m över NN.
Klimatisch Verhältnisse thumb|Klimadiagramm vun List up Sylt Up Sylt herrscht en vun den Golfstroom beeinfloot Seeklima. De Wintermaanden sünd mit dörsnittlich etwa 2 °C en beeten milder as up dat Fastland in de Nahberschop, de Sömmermaanden sünd dorgegen mit dörsnittlich 17 °C, liekers dor mehr de Sünn schienen deiht, wat koller. In' Johresdörsnitt hett Sylt jeden Dag 4,4 Stünn Sünnschien. Dat Sylt mit 1899 Sünnstünnen Westerland/Sylt Tourismus-Statistik 2005, herutgeven vun Tourismus-Service Westerland, Togreep 11. Dezember 2009, pdf-Datei; 320 KB 2005 rund 180 Stünn mehr Sünnenschien harr as de Bundsdörsnitt, liggt an dat gering Relief vun de Küst. Wulken könnt sück nich so gau stauen un wurrd in de Regel dör den konstanten West- oder Noordwestwind verdreven.
De Johresmiddeltemperatur liggt bi 8,5 °C. De Wind weiht in Johresdörsnitt mit 6,7 m/s vörwiegend ut westlich Richtungen. De Johresnedderslagsmenge liggt bi rund 650 mm. Klimadiagramm mit kumuleert Werten för List (Sylt) Aktuell Klima- un Weeerdaten leefern siet 1937 de middlerwiel automatiseert nöördlichst Weerstatschoon vun den Düütschen Weerdeenst up en Düün bi List un eenig Statschonen vun kommerziell Weerbeobachter as Meteomedia, ok in List.
Formung un Bedrohung dör dat Meer thumb|Sylt up en Koort vun Johannes Mejer van 1648. Goot to erkennen sünd de Königshaben bi List un de hüüd ünnergahn dormalig Karkspelen dorünner de old Kark vun Eidum De Insel Sylt in hör Gestalt van vundaag gifft dat eerst siet etwa veerhunnert Johren. Se entstunn as de Fastlandgeest ut Oltmoränen un hett dorüm en Geschiebemergelkarn, de hüüd in de Midden un in‘ Westen vun de Insel mit Kliff, Dünen un Sandstrand sichtbor is.
Disse Geestkarn is so nah un nah afdragen wurrn, nahdem dat dör den Anstieg vun de Meeresspeegel vör 8000 Johren dor en starken Ströömung entlang vun de steil Inselsockel keem. Dorbi hebbt sück Sedimente süüdlich un nöördlich anlagert. De Westkant, de oorsprünglich teihn Kilometer vör de hüüdig Küst leeg, hett sück so immer mehr nah Oosten verlagert, wieldes to glieker Tiet de Insel in‘ Süüden un in‘ Noorden immer langer wurr. Um dissen Geestkarn hett sück nah de Iestieden Marschland anlagert.LancewadPlan Schleswig-Holstein Historische Landschaftscharakterisierung Sylt Geologie
Woll wurrd Sylt all 1141 as Insel betekent, doch hörr se vör de eersten Groot Mandränke 1362 to en vun Prielen dörtrucken Lanndschap un man kunn dor tominst bi Leegwater mit dröög Fööt vun dat Fastland ut henkommen.Old Koorten, de den Wannel vun den Umreet vun Sylt wiesen Eerst nah disse Floot entwickel sück dör de Bildung vun Nehrungshaken ut de vun den Meeresströmungen verdriften afdragen Material de gegenwärtig charakteristisch Gestalt. Dorbi weern un sünd besünners de nöördlich un süüdlich Enn‘ vun de groot Ännern ünnerwarfen. So weer Listland in dat 14. Johrhunnert för eenig vun den Rest vun dat Eiland trennt un dör dat Entstahn den vun Ellenbagen is de Königshaben bi List af de tweet Hälft vun dat 17. Johrhunnert versand. Projekt vun dat Forschungszentrum för marine Geowetenschapen vun de Christian-Albrechts-Universität to Kiel Paläo-Ozeanologie - Deelprojekt: Klimabedingte Veränderung der Gestalt der Insel Sylt
Tosätzlich to de schliekend Landschwund hett de Inwahners in de so nömmt Lütt Iestiet de Sandfloog belast. De nah Oosten wannernd Dünen hebbt Land un Siedlungen bedroht, weshalb se af dat 18. Johrhunnert dör dat Beplanten mit Strandhafer befestigt wurrn. Dat harr aber den Nahdeel, dat afbrekend Material immer mehr afdriften dee un de Inselsubstanz wieder afnehm.
Af 1870 gifft dat Upteeken vun den jährlichen Küstenrückgang. Dornah verlor Sylt in den Johren 1870 bit 1951 jedes Johr dörsnittlich 0,4 Meter in‘ nöördlichen un 0,7 Meter in‘ süüdlichen Küstenafsnitt. 1951 bit 1984 wurr dat mehr bit up 0,9 bzw. 1,4 Meter, wieldes de Küstenlien an den Inselenn‘ bi Hörnum un List noch grööteren Ännern utsett is.Umweltatlas Wattenmeer - Band I - Nordfriesisches und Dithmarscher Wattenmeer, hg. v. Landesamt für den Nationalpark Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer und dem Umweltbundesamt, Stuttgart 1998, S. 38
Dör swoor Stormflooten in de letzt Johrteinten besteiht für Sylt immer weer de Gefohr, utnannertobreeken, se hett de Stormfloot 1962 Hörnum vörövergahn vun den Rest vun de Insel trennt. Besünners ist dorbi en blots rund 500 Meter breed Schmalstäe süüdlich vun Rantum.
Küstenschuul thumb|En Stahlbeton-Buhne bi Westerland As Schutzmaatnahmen tegen de stetige Erosion fung man all in dat 19. Johrhunnert mit de Errichtung vun Holtpahlbuhnen an. De wurrn rechtwinklig to de Küst in de See rin baut. Later wurrn se vun Metall- un toletzt vun Stahlbetonbuhnen aflööst. Disse Buwarken harrn aber nich den wünschten Spood, de dör Querströömungen veroorsaakt Erosion to stoppen. De „Lee-Erosion“, also de up de wind- un ströömungsafwendt Siet vun de Buhnen, hett nahhaltig Sandaflagerungen verhinnert.
In de 1960er Johren hett man versöcht dör de so nömmt Tetrapoden, de an de Fööt vun de Buhnen entlang, – ähnlich as de Buhnen – de in‘t Meer rut verleggt wurrn, de Meeresgewalten to stoppen. De tünnenswoor, in Frankriek entwickelt veerföötig Betonelemente weern aber för den Strand vun Sylt to swoor un kunnen de Erosion ok nich uphollen. Vör den Hörnumer Weststrand hett de af Mideen 2005 weer wegnommen.Vgl. Fallstudie Sylt Teilprojekt „Strategien und Optionen der Küstenschutzplanung für die Insel Sylt“ S. 52, wo de Vördeelen un de Risiken vun stief Küstenschuulbowarken dorstellt weern.
Siet Anfang vun de 1970er Johren wurrd, as totiet eenzig wirksam Middel gegen de Erosion, Sand vör de Küsten vun de Insel spöölt. Baggerscheep, so nömmt Hopperbagger, nehmen ut en hör speziell towiest Rebeet, dat wiet vör de Küst liggt, Sand in hör Laderuum up. Se fohrt denn dicht an de Küst ran un spööt dör Röhrleitungen en Water-Sand-Gemisch an den Strand. Dör Planeerruupen wurr de Sand verdeelt. Dorbi sall blots dat bi Sturmflooten afdragen, vörspööt Sanddepot ersett werrn – de eegentlich natüürlich Küstenlien wurrd somit schuult un de Erosion verlangsamt. Dat köst aber. Jedes Johr bruukt man bit to 10 Million Euro, betallt wurrd dat to Tiet dör Bunds-, Lands- un EU-Middel. Siet 1972 wurr ca. 35,5 Million Kubikmeter Sand vörspöölt un upschütt. Disse Maatnahmen hebbt tosommen bither över 143 Mio. EUR köst, sallen aber nah Bereken vun Forschern recken, um mindst dree Johrteinten gröötere Landverluste to verhinnern, so dat de Nutzen in Hensicht up de Wertschapskraft vun de Insel un de Bedüüden för de strukturswaak Region grötter weer as de Kösten.Achim Daschkeit, Horst Sterr: Klimawandel und Küstenschutz: Hat Sylt eine Zukunft?, in: Bernhard Glaeser (Hrsg.): Küste, Ökologie und Mensch - Integriertes Küstenmanagement als Instrument nachhaltiger Entwicklung 2005 S. 278 In de Studie Klimafolgen für Mensch und Küste am Beispiel der Nordseeinsel Sylt van 1995 heet dat: „Hätte Sylt nicht das Image einer attraktiven Ferieninsel, gäbe es den Küstenschutz in der bestehenden Form gewiss nicht.“Sylt zwischen Natur und Profit
As Alternative wurrd dat Verstärken vun en natüürlich Riffs vör de Küste diskuteert. En Versöök hatt man in de Johren 1996 un 2003 ünnernommen.Matthias Bleck: Funktionale Bemessung künstlicher Riffe für aktiven und sanften Küstenschutz De up däänsch Eilannen spoodriek Sanddrainage is wegen de Versteilung vun den ünnermeerschen Hang vör Sylt aber woll nich spoodriek.J. Newig: Sand auf Sylt
thumb|Sandvörspöölen mit Tetrapoden an‘ Weststrand Parallel to de Sandvörspöölen hett man an eenig Strandafsnitten dormit anfungen, de baben erwähnt Buhnen, de sück för den Küstenschuul as wietgahnd nutzlos wiest harrn, mit grooten Upwand aftodragen. Dordör wurr denn ok de woll berühmteste Buhne vun de Insel, de BUHNE 16, Naamgeverin vun den glieknaamigen FKK-Strand wegnommen.
Eenig Experten meenen aber, dat trotz all disse Maatnahmen, Sylt bit Midden vun dat 21. Johrhunnert erheblich Landverlusten hennehmen moot. De immer wieder gahn globale Erwärmung würrd to verstärkt Stormaktivität führen, wat erhöhte Landverluste un as eerst Konsequenz den Verlust von t. B. de Versekerborkeit vun Eegendom to Folge hemm kunn. So hett man meeten, dat de Wellenenergie sück nicht mehr as fröher an‘ Vörstrand erschöpft, sonnern hör zerstörerische Wirkung ok up den Strand utwiet. Dat führt to en Sedimentverlust vun rund 1,1 Million m³ jedes Johr.
De Düünrebeden vun de staht ünner Natuurschuul un dröft blots up kenntekend Weeg betreden weern. So nömmt „wild“ Wege leisten de Erosion Vorschub un dröft nich betreden weer. Dor, wo de Vegetation kött paast wurrd un kien Wuddels den Sand fasthollen, wurd he vun Wind un Water afdragen.
Da Wattenmeer, ööstlich tüschen Sylt un dat Fastland liggend, is siet 1935 Natur- un Vagelschuulrebeet un en Deel vun den Nationalpark Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer. Dat Errichten vun Lahnungen in‘ Uferberiek vun dat Watts sall de Sedimentation fördern un de Landgewinnung deenen.
Ok dat Beweeden vun de Dieken un de Heideflächen dör Schaap deent letztlich den Küstenschuul, wiel de Deerten den Bewuchs kört hollen un mit hör Klauen de Grasnarbe verdichten: So fördern se de Entwicklung vun en kompakteren Diekböverflach, de bi Stormflooten den Wellen weniger Angreepsflach bütt.
Flora un Fauna thumb|De as Syltrose bekann Kantüffel-Roos thumb|Heidelandschap an‘ Ellenbagen in‘ Nörden