miniatur|Otto Ohlendorf während de Utsaag to sien Person bi de Insatzgruppenprozess an‘ 9. Oktober 1947 De Insatzgruppen-Prozess weer de neegente vun twalf Nürnbarger Nahfolgeprozessen. He wurr van‘ 15. September 1947 bit to‘n 10. April 1948 in‘ Schwurgerichtssaal 600 vun den Nürnbarger Justizpalast dörführt. Dor harr ok all de Nürnbarger Hööftkriegsverbrekerprozess vör dat International Military Tribunal (IMT) stattfunnen. In‘ Gegensatz to de Hööftkriegsverbrekerprozess funn de Insatzgruppen-Prozess vör en amerikaansch Militärgericht (Nuremberg Military Tribunal, NMT) statt, dat geev kien Veermächte-Kontroll. Offiziell wurr de Fall as "The United States of America against Otto Ohlendorf, et al; in düütsch: Die Vereinigten Staaten von Amerika gegen Otto Ohlendorf und andere" betekent.

Anklaagt weern 24 ehmalige SS-Führer, de as Kommandeure vun de Insatzgruppen vun de Sekerheitspolizei un vun den SD de Verantwortung för de Verbreken vun de Insatzgruppen in de besett Sowjetunion drogen. De Insatzgruppen kreegen för Beginn vun den Krieg tegen de Sowjetunion den Updrag, Sowjetfunktionäre un de „jöödsch Intelligenz“ vun de Sowjetunion umtobringen. Binnerhalv vun de eerst dree Maand vun den Krieg tegen de Sowjetunion eskaleer de Mordtätigkeit vun de Insatzgruppen in‘ Oosten, so dat spätestens Anfang Oktober 1941 ahn Ünnerscheed jöödsch Mannlüüd, Fruen, Kinner un old Minschen doodschaaten wurrn. Ok versprengt Kriegsgefangene, „Taters“, Psychiatriepatienten un Geiseln ut de Zivilbevölkerung hörrn to de Opfern de Insatzgruppen.Johannes Hürter: Hitlers Heerführer: Die deutschen Oberbefehlshaber im Krieg gegen die Sowjetunion 1941/42. 2. Uplaag. Oldenbourg, München 2007, ISBN 3-486-58341-7, S. 520–521. De Antall an Opfern de vun de Insatzgruppen van Juni 1941 bit 1943 in de in de Sowjetunion umbrocht wurrn sünd, wurrd up mindst 600.000, nah anner Angaven up mehr as een Million Minschen geschätzt.Literaturangaben zur Zahl der Opfer:

Leni Yahil, Ina Friedman und Haya Galai: The Holocaust: the Fate of European Jewry, 1932–1945. Oxford University Press US, 1991, ISBN 0-19-504523-8, S. 270, Tabelle 4 „Victims of the Einsatzgruppen Aktionen in the USSR“ gifft 618.089 Opfer vun de Insatzgruppen in de Sowjetunion an. Ronald Headland: Messages of Murder, 2. Uplaag. Fairleigh Dickinson University Press, Rutherford (NJ) 2000, S. 124 gifft de Tall vun de Opfer in de Verantwortung vun de Insatzgruppen, inslooten anner düütsch Polizeieenheiten un Kollaborateure, mit mehr as een Million Minschen an. Helmut Langerbein: Hitler's Death Squads: The Logic of Mass Murder. Texas A&M University Press, College Station 2004, ISBN 1-58544-285-2, S. 15–16 gifft de Tall vun de Opfer up sowjetisch Territorium dör de Insatzgruppen in Verbindung mit anner SS-Eenheiten, de Wehrmacht un de Polizei mit ungefähr anderthalf Million Minschen an, betont aber to glieker Tiet ok de Schwierigkeiten vun de Schätzung un Afgrenzung. De Anklaag gung up Basis vun de Insatzgruppen-Meldungen van mehr as een Million Opfer ut.Benjamin Ferencz: Opening Statement of the Prosecution, vördragen an‘ 29. September 1947. In: Trials of War Criminals Before the Nuernberg Military Tribunals Under Control Council Law No. 10., Vol. 4. District of Columbia 1950, S. 30.

Dat Verfohren gung ahn Freespröök to Enn‘: 14 Anklaagte wurrn to’n Dood veroordeelt, twee kregen levenslang Haftstrafen un fief wurrn to Freeheitsstrafen tüschen teihn un twintig Johr veroordeelt. Een Anklaagter hett vör Prozessbeginn Suizid begahn, een is wegen Krankheit ut dat Verfohren utscheeden un een anner wurr nah Anreken vun de Ünnersökenshaft entlaaten. In‘ Toog vun de Westintegratschoon hett Hoochkommissar John McCloy Anfang 1951 up Anraden vun den Advisory Board on Clemency for War Criminals vun de 14 Doodsoordeelen tegen de in Landsberg Inhafteerten vun de Insatzgruppenprozesses teihn Oordeelen in Haftstrafen umwannelt. Dorvan wurrn veer Doodsoordeelen in levenslang Haftstrafen umwannelt un söss Haftstrafen up teihn bzw. fiefuntwintig Johr minneseert. Veer Doodsoordeelen wurrn an‘ 7. Juni 1951 vollstreckt. Ok de Haftstrafen vun wiedere Häftlinge wurrn minneseert. De letzt dree Inhafteerten vun den Insatzgruppenprozess wurrn in‘ Mai 1958 ut de Haft entlaaten.

Vörgeschichte un Vörbereitung vun dat Verfohren Insatzgruppen in‘ Krieg tegen de Sowjetunion (1941–1943) Insatzgruppen to „Säuberung der befreiten Gebiete von marxistischen Volksverrätern und anderen Staatsfeinden“Völkischer Beobachter van‘ 10. Oktober 1938. wurrn eerstmals bi de „Anschluss Österreichs“ an dat Düütsch Riek insett. De eerste Insatzgrupp, dat Insatzkommando Öösterriek, stunn ünner den Befehl vun Franz Six, de later ok bi de Insatzgruppen-Prozess anklaagt weer. Ok bi de Annexion vun dat Sudetenland 1938 un bi de „Zerschlagung der Rest-Tschechei“ 1939 wurrn Insatzkommandos bzw. Insatzgruppen insett, de Gegner vun de nationalsozialistischen Herrschap upspüren un vernichten sullen. Während de Insatzgruppen bi disse Insatzen vör Utbröök vun den Tweeten Weltkriegs noch up Basis vun Listen mit namentlich upführt Gegner hannelt hebbt, nehm de Insatz bi den Överfall up Polen eerstmals Tüüg vun Völkermord an. Bestimmt Gruppen, as de Angehörige vun de poolsch Intelligenz, kathoolsch Pfarrer un Adelige wurrn pauschal to Feinden verklort un in völ Fällen umbrocht. Ofschons de Tahl vun de Opfer as ok de Menge vun de bedeeligt Insatzgruppen-Liddmaaten hooch weer, hebbt disse Morde in den Insatzgruppen-Prozess kien Rull speelt. Upgrund vun de Bewieslaag hett sück de Anklaag up de Taten vun de Insatzgruppen in de besett Sowjetunion konzentreet, anfangend mit de Vörbereitung up den Överfall up de Sowjetunion 1941 bit to de Ingliederung in statschonäre Verbände bzw. den anfangenden Rücktoog 1943.

All an‘ 13. März 1941, etwa dree Maand vör den Överfall vun dat Düütsch Riek up de Sowjetunion, hett de Bass vun dat Riekssekerheitshööftamt (RSHA) Reinhard Heydrich den Generalquartiermeester vun de Wehrmacht Eduard Wagner över de Verwennen vun Insatzgruppen in Toog vun dat „Ünnernehmen Barbarossa“ informeert.Heinz Höhne: Der Orden unter dem Totenkopf – Die Geschichte der SS, Augsburg 1998, S. 324f. Hitler sülvst harr tovör den Riekssführer SS Heinrich Himmler mit de Ümsetten vun de „Sünnermaßnahmen“ während dat Ünnernehmen Barbarossa betraut:

„Im Operationsgebiet des Heeres erhält der Reichsführer SS zur Vorbereitung der politischen Verwaltung Sonderaufgaben im Auftrage des Führers, die sich aus dem endgültig auszutragenden Kampf zweier entgegengesetzter Systeme ergeben. Im Rahmen dieser Aufgaben handelt der Reichsführer SS selbstständig und in eigener Verantwortung. […] Der Reichsführer SS sorgt dafür, dass bei Durchführung seiner Aufgaben die Operationen nicht gestört werden. Näheres regelt das OKH mit dem Reichsführer SS unmittelbar.|ref=Befehl Adolf Hitlers zum Vollzug von „Sondermaßnahmen“ beim „Unternehmen Barbarossa“. Ziteert bi: Enzyklopädie des Holocaust; Piper Verlag, München 1998, Band 1, Seite 395f.}}

Heydrich, as Stellvertreder vun Himmler, un de Böverbefehlshaber vun dat OKH Walther von Brauchitsch hebbt denn nah Verhandlungen folgendes fastleggt: De Wehrmacht sull de Insatzgruppen logistisch unterstütten un de Insatzgruppen sullen eegenverantwoortlich sekerheitspolitisch Sünnerupgaaven in dat rückwärtig Heeresrebeet wohrnehmen. Disse Upgaaven sullen de Sekerung vun wichtig Dokumenten vun staatsfeindlich Organisatschonen, de Verhaftung vun wichtig Eenzelpersonen as ok dat Erkunden vun „staatsfeindlicher Bestrebungen“ umfaaten.Israel Gutman: Enzyklopädie des Holocaust; Piper Verlag, München 1998, Band 1, Seite 393ff.

miniatur|Vörmarsch vun de Insatzgruppen in‘ Krieg tegen de Sowjetunion (1941) För de Insatzgruppen wurrn etwa 3000 geeignet Liddmaaten vun dat RSHA un vun de Waffen-SS anwurben un in‘ Mai 1941 in dat sassisch Pretzsch versammelt.Heinz Höhne: Der Orden unter dem Totenkopf – Die Geschichte der SS, Augsburg 1998, S. 330. En allgemeen „Judentötungsbefehl“ geev dat to disse Tietpunkt noch nich, völmehr entwickel sück de Befehlsgevung dorto so nah un nah. In‘ Juni/Juli 1941 sull dat tonächst Upgaav vun de Insatzgruppen ween, de „jöödsch-bolschewistisch Intelligenzschicht“ un Wedderstandskämper in de besett Rebeeden ümtobringen as ok de einheimisch Bevölkerung bi antijöödsch Pogromen to ünnerstütten. Eerst in‘ August/September 1941 geev dat en allgemeen „Judentötungsbefehl“ an de Führer vun de Insatzgruppen.Ralf Ogorreck und Volker Rieß: Fall 9: Der Einsatzgruppenprozess (gegen Ohlendorf und andere), Frankfurt am Main 1999, S. 165f. Insgesamt wurrn veer Insatzgruppen bild, de sück wedderum in Insatz oder Sünnerkommandos gleedern deen:

De Insatzgrupp A, tonächst ünner den Kommandeur Walter Stahlecker, mit ruchweg 1000 Mannlüüd. Hör Operatschoonsrebeet weer utgahnd vun Ostpreußen dat rückwärtig Armeerebeet vun de Heeresgrupp Noord in‘ Baltikum un de angrenzend noordööstlich russisch Bezirken bit vör Leningrad. De Insatzgrupp B, tonächst ünner den Kommandeur Arthur Nebe, mit etwa 655 Mann. Hör Operatschoonsrebeet änner weer utgahnd vun Warschau dat rückwärtige Armeerebeet vun de Heeresgrupp Mitte vun Wittrussland bit an den Rand vun Moskau. De Insatzgrupp C, tonächst ünner den Kommandeur Kommandeur Otto Rasch, mit etwa 700 Mann an. Hör Operatschoonsrebeet weer utgahnd vun Böverschlesien dat rückwärtig Armeerebeet vun de Heeresgrupp Süd in de middlere Ukraine. De Insatzgrupp D, tonächst ünner den Kommandeur Kommandeur Otto Ohlendorf, mit etwa 600 Mann an. Hör Operatschoonsrebeet weer dat rückwärtig Armeerebeet vun de düütsch 11. Armee un vun dat rumäänsch Heer in Moldawien, de süüdlich Ukraine un up de Krim.

An‘ 23. Juni 1941, een Tag nah de Överfall up de Sowjetunion, sünd de Insatzgruppen de Wehrmacht upfolgt. De Kommandos vun de Insatzgruppen hebbt, deelwies mit Angehörigen vun de oortsansässig Polizei un in‘ Beisein bzw. sogor ünner Hülp vun de Bevölkerung, Massaker an de inheimisch Jöden, „Taters“, Kriegsgefangenen as ok kommunistischen Funktschonären anricht. De Opfer, dorünner Fruen, Kinner un old Lüüd, wurrn hööftsächlich dör Doodscheeten in Schluchten, Grooven oder Steenbröök in Gruppen umbrocht. Disse Massendoodscheeten hebbt bi völ Angehörigen vun de Insatzgruppen to psychisch Utnahmeerscheinungen führt, de ok dör den tolereerten erheblichen Alkoholkonsum nich minner wurrn. Se hebbt denn dorum tosätzlich Gaswagen insett, in de middels Utpuffgasen af Enn‘ 1941 de gröttstendeels jöödschen Opfer umbrocht wurrn sünd. Bekanntheit hett insbesünnere dat Massaker in de Schlucht Babi Yar erlangt, bi dat an‘ 29. un 30. September 1941 över 33.000 Jöden umbrocht wurrn. To’n Johreswessel 1941/42 hebbt de Insatzgruppen folgend Tallen to de dood makt Jöden meld: Insatzgrupp A 249.420, Insatzgrupp B 45.467, Insatzgrupp C 95.000, Insatzgruppe D 92.000.Heinz Höhne: Der Orden unter dem Totenkopf – Die Geschichte der SS, Augsburg 1998, S. 332. En Wehrmachtsangehöriger wurr Tüüch vun Doodscheeten un hett nah Kriegsenn‘ bericht:

Zitat: Unter anderem lag in dem Grab ein alter Mann mit einem weißen Vollbart, der über seinem linken Arm noch ein kleines Spazierstöckchen hängen hatte. Da dieser Mann noch durch seine stoßweise Atemtätigkeit Lebenszeichen von sich gab, ersuchte ich einen der Polizisten, ihn endgültig zu töten, worauf dieser mit lachender Miene sagte: ‚Dem habe ich schon siebenmal was in den Bauch gejagt, der krepiert schon von alleine.‘|ref=Zeugenaussage des Wehrmachtsangehörigen Rösler vor dem Internationalen Militärgerichtshof ziteert nah: Heinz Höhne: Der Orden unter dem Totenkopf – Die Geschichte der SS, Augsburg 1998, S. 322.