duum|hochkant|Berthe Morisot üm un bi 1872 Berthe Marie Pauline Morisot (* 14. Januar 1841 in Bourges; † 2. März 1895 in Paris), ok Berthe Manet, weer en franzöössch Malerin vun den Impressionismus.
Se stamm ut en riek franzöösch Familie un kreeg Privatünnericht in Malen un Teken. In de 1860er Johren weer se en Schölerin vun Camille Corot. Se hett aber den konventschonellen Stil vun hör Lehrer aflehnt un sück för de impressionistisch Aart vun de Maleree entscheedt. Se weer eng mit de Maler Édouard Manet befrüend, de hör tüschen 1868 un 1874 mehrfak malt hett. In de Maleree hett se sück Manet ok annähert, hett aber hör eegen selbständigen Stil, präägt vun luchthollig Farven, en stark Betonung vun graphisch Middel un en zart Geföhlsutdruck, bihollen. Berthe Morisot weer de eerste Fro in de Grupp vun de Impressionisten. Af 1874 nehm se mehrfak an de damals organiseert Impressionistenutstellen deel. 1877 hett se Eugène Manet, den Bröer vun Édouard Manet, heiraadt. In dat Johr dorop wurr hör Dochter Julie Manet boren.
Mit fien Pinselstreek mal Berthe Morisot an leevsten Familienszenen, Fruen- un Kinnerporträts, Interieurs un Landschappen, ünner de sück faken Biller vun de Küst befinnen. Berthe Morisot gellt tosamen mit de US-amerikaansch Künstlerin Mary Cassatt as de bedüüdenst Malerin vun dat laat 19. Johrhunnert.
Leven Familienachtergrund duum|Die Wiege vun Berthe Morisot, 1873, Musée d’Orsay, Paris Berthe Morisot weer de Dochter vun Tiburce Morisot un Marie Cornélie Thomas. Letztere entstamm ut en Familie vun ansehn un hoochrangig franzöösch Verwaltensbeamten. Tiburce Morisot Vörfohren dorgegen weern Handwarker-Familien. Dank vun den Infloot vun sien Schwegervader kreeg Tiburce Morisot, de de sössteihnjohrig Marie Cornélie 1835 heiraadt harr, in dat Johr 1836 en Stäe in de franzöössch Finanzverwaltung un bewährte sück dor so good, dat he all nah veer Johren to’n Präfekten vun de Verwaltensbezirk Cher upsteeg. 1846 wurr he för sien Leistungen to’n Offizier vun de franzööschen Ehrenlegion befördert. Siene gau Karriere, in de ehrn Verloop he mit sien Familie in Valenciennes, Bourges (Berthe Morisots Geburtsoort), Limoges, Caen, Rennes un af 1851 in Paris leev, is aber eerst mal to Enn’ ween mit de Beginn vun dat tweet franzöösch Kaiserriek ünner Napoléon III.. An’ 5. Juli 1852 wurr he ut sien Deensten entlaten un blots en nochmalig Inschalten vun de Familie Thomas weer dat to verdanken, dat he Johren later, de wat weniger inflootriek Upgaav vun en Conseiller référendaire à la Cour des Comptes (Rechtsberader vun de Rekenshoff) kreeg. De Familie is somit de bövere franzöösch Middelschicht tototellen. Tosätzlich to dat Inkamen ut den Beroop vun Tiburce Morisot harr de Familie ok noch dör dat Arvdeel vun Marie Cornélie Thomas en Privatinkamen. De Familie weer somit riek un Berthe Morisot weer nie dwungen, to’n Bestrieden vun hör Levensünnerholt hör Warken to verkopen. Higonnet, S. 5–8 un Rouart, S. 15–16
Ut de Ehe vun Tiburce Morisot un Marie Cornélie Thomas gungen tohopen veer Kinner togang. De an’ 14. Januar 1841 boren Berthe Morisot weer de darte Dochter. Hör Süster Yves Morisot weer 1838 to Welt kamen un Edma Morisot wurr 1839 boren. Dat Geboortsjohr vun hör eenzig Bröer is nicht bekannt. He keem irgendwenner tüschen 1845 un 1848 up de Welt. Higonnet, S. 8
Kindheit un Jöögd duum|left|Das Bad vun Berthe Morisot, 1885/86, Sterling and Francine Clark Art Institute, Williamstown, Mass. USA Över Berthe Morisot ehr Kindheit is blots wenig överleevert. Se sülvst hett in hör later schreven Upteknungen blots över en engelsch Gouvernante. All dree Süsters kreegen Kunstünnerricht. Neben Klaveer-, Gesangs un Konversatschoonsstünn weer dat dormals en Bestanddeel vun de Utbilln vun Döchter, as man dat in de franzöösch Middelschicht för de Stand anmeten empfunn. En sücker Utbilln weer grundsätzlich nich dorto dor, de Vorutsetten för en professionelle Loopbahn up disse Rebeden to geven. Dat höör aber to’n good Toon, dat Fruen vun de börgerlich oder adlig Sellschop noog Anlagen bibrocht kregen, üm up en Avendsellschop de Gäst en Klaveerstück oder Leed vördragen to künnen. In dissen Sinn wurr vun de Döchter ok verwacht, dat se de Familie un Familienszenen passabel porträteeren kunnen. Kunstünnerricht för jung Fruen konzentreer sück denn ok up Teken un lüttformatig Arbeiten in Gouache un Aquarellfarven. Anners as bi de Öölmaleree weer dorför kien upwennig Atelier nödig un de finanzielle Upwand weer düütlich leeger. Sülvst wel sück intensiv mit Aquarellmalerei beschäftigen dee, muss dorför nich mehr as fievtig Francs in en Johr upwännen. De jährlich Ünnerholt vun en professionell Maleratelier, in de de grootformatig Gemälde entstunnen, as se in de Pariser Salon wiest wurrn, beleep sück dorgegen up twee- bit dreeduusend Francs.Higonnet, S. 14 För den Kunstünnerricht, de börgerlich un adlig Döchter kreegen, wurr meest jümmer en Privatschoolmeester engageert. Sülvst so ansehn Maler as Jean-Auguste-Dominique Ingres un Jacques-Louis David hebbt de jung Fruen in Maleree ünnerricht. Professionell Kunstünnerricht, as he in renommeert Kunstscholen anboden wurr, stunn Fruen damals nich apen. Eerst 1897 geev de École des Beaux-Arts as eerste Kunstakademie vun Frankriek de groot Nahfraag vun Fruen för en Kunststudium nah.
Vun de Morisot-Döchter hebbt aber blots de beid jüngeren – Berthe un Edma – en intensiver Intresse an de Maleree entwickelt. Hör eerst Tekenlehrer weer de akademisch Genremaler Geoffrey-Alphonse ChocarneRoe, S. 85 un tüschen 1857–1860 de Maler Joseph Guichard, de sien Schölerinnen mitünner ok dorto anhollen hett, de Meesterwarken in den Louvre to kopeeren. Af 1860 fung Camille Corot an, de beid Süsters to ünnerrichten. An hör Moder schreev de bereits bekannt Maler allerdings vör Upnahm vun den Ünnerricht en Mahnung: Higonnet, S. 19
Bei Charakteren wie die Ihrer Töchter, wird mein Unterricht sie zu Malerinnen machen [und] nicht zu unbedeutenden, talentierten Amateurinnen. Ist Ihnen bewusst, was das bedeutet? In der Welt der „grande bourgeoisie“, in der Sie sich bewegen, ist dies eine Revolution, ich würde sogar sagen, eine Katastrophe!
De fröhen Kuntakten to de franzöösch Kunstszeen Bi de Abendsellschoppen, de Marie Cornélie Thomas jeden Dienstag in hör Huus geev, tellen Künstlers regelmatig to de laaden Gäst. Neben Camille Corot un de in de Nahberskopp vun de Marosit-Familie leven Komponist Gioachino Rossini weern ok de Kunstmaler, mit de de beid Morisot-Süsters Berthe und Edma Bekanntschap sloten harrn, anwesend. All bi hör Studien vör de Meesterwarken in’t Louvre weer de beid Süsters de Maler Félix Bracquemond, de sien Fru Marie Bracquemond hüüd ebenfalls to de bedüüdend impressionistisch Malerinnen vun dat 19. Johrhunnert tellt wurrd, vörstellt wurrn. Félix Bracquemond wedderum stell Edma un Berthe Morisot den Maler Henri Fantin-Latour vör, un Camille Corot maak de Süsters mit en Rieg vun Maler, de to de School vun Barbizon tellen, bekannt. Af 1863 övernehm Achille Francois Oudinot, de disse Maalschool anhörrn de, vun Camille Corot för eenig Tiet den Ünnerricht vun de beid Morisot-Süsters. In de sülvig Tiet sloten de Süsters ok Bekanntschap mit Emile Auguste Carolus-Duran un de in de fröhen 1860er Johren bannig spoodriek Porträtmaler Alfred Stevens. Rouart, S. 23 In’ Winter 1863/64 studeer Berthe Morisot bi Aimé Millet ok Bildhaueree. Rouart, S. 21 Skulpturen vun Berthe Morisot ut de Tiet sünd aber nich erhollen bleven.
duum|Étendre le linge dehors pour qu'il sèche vun Berthe Morisot, 1875, National Gallery of Art, Washington, D. C.To de för Berthe Morisots inflootriekste Bekanntschapen in de 1860er Johren tell Adèle Colonna, en Swiezer Frau, de in den röömschen Hoochadel inheiraadt harr, deren Mann aber all söss Maand nah de Hochtiet storven weer. De rieke Wittfru Adèle Colonna leet sück in Paris daal un brook de sellschoplich Konventschonen vun hör Tiet dör, as se professionell as Bildhauerin anfangen de to arbeiten. 1863 weer Marcello, as sück Adèle Colonna nömmen de, ünner annern mit dree Skulpturen up den Pariser Salon spoodriek vertreden. De Bekanntschap mit Adèle Colonna, de 1864 anfung, hett Berthe Morisot later as en vun de wichtigsten in hör Leven betekent. Higonnet, S. 33 Anne Higonnet heevt in hör Biografie över Berthe Morisot vör allen rut, dat de Rull, de Adèle Colonna in Berop un Sellschop leev, up Morisot utstrahlen de. Anners as George Sand un Rosa Bonheur (disse beid Fruen harrn in de Generatschoon dorvör as Schrieverinen un Künstlerinnen Acht funnen), de sück „symbolisch as Manlüüd“ verhollen hebbt, Higonnet, S. 34 lehn Adèle Colonna so en Verhollen af. Ofschoons Adèle Colonna mit de Bildhaueree en Kunstrebeet wählt harr, dat – noch mehr as Schrieveree un Maleree – as en de Mannlüüd vörbehollen Feld gull, legg se groten Weert dorup, as Fru wohrnommen un behannelt to wurrn. Alleen hör Wark sull mit dat vun Mannlüüd vergleken weern. Higonnet, S.33 und S. 34
1868 stell Henri Fantin-Latour de beid Süsters Morisot Édouard Manet vör. Rouart, S. 30 Édouard Manet, de sien Biller all sovöl Upsehn erregt harrn, weer de Süsters all dör sien Wark bekannt. He un sien twee Bröers Eugène un Gustave hörrn to ähnlich sellschopliche Kreisen as de Familie Morisot. De öllere Generatschonen vun de Familie Manet harrn ok in hooch administrativen Funkschonen den franzööschen Staat deent. All dree Bröers betrucken ut dat arvt Vermögen vun de Familie en Inkamen, dat hör Levensünnerholt sekern dee. As Marie Cornélie Thomas geev ok Eugénie-Désirée Fournier, de Moder vun de Manet-Bröers, Abendsellschopen, bi de de Familie Morisot nu regelmatig to Gast weer. Rouart, S. 31 Berthe Morisot hett up en vun disse Soireen ünner annern de för hör wiedere künstlerisch Entwicklung wichtig Edgar Degas kennenlehrt.
De eersten Utstellungen In dat Johr 1864 hebbt sowohl Edma as ok Berthe Morisot je twee Biller in den Pariser Salon utstellt. För Berthe Morisot weer de Präsentatschoon vun hör twee Landschapsbiller de eerste Träe henn to en professchonell Malerin. Dat de beid Süsters kört nah disse Utstellung en groot Atelier up dat Grundstück vun hör Öllernhuus boen leeten, is woll nich Tofall oder en Luun totoschrieven. De Pariser Salon gull to dissen Tietpunkt as de bedüüdenste franzöösch Kunstutstellung. Dat leeg in dat Ermeeten vun en konservativ tosommensett Jury to beoordeelen, welcker Biller dor in de Apenlichkeit präsenteert weern sullen. In’ Pariser Salon utstellen to können, in de Presse good Kritiken to kriegen un villicht noch sogor mit en Utteknung bedacht to wurrn, weer för en Maler en sekern Weg, ok finanziell Spood to hemmen. Aflehnt Biller leeten sück meest nich verkoopen. Vun de Maler Jongkind is denn ok överleefert, dat he dat Honorar för en vun de Jury torüchwiest Biller an de Köper torüchbetallen muss.
duum|Liegendes Mädchen vun Berthe Morisot, 1893, Gallery Richard Green, London Dat hör Biller annommen wurrn, harr seker ok dormit to doon, dat se temelk lütt Formate malt hett, de man good uphangen kunn. De „groot“ Maler vun de Kunstakademien vun Frankriek hebbt mitünner Biller inreicht, de dree mal söss Meter groot weern. Roe, S. 13 Berthe Morisots Biller stooken ünner de vun de Fronslüdd to de Tiet dör hoge Gööd vun de Utführung rut un weder Farvwahl, Maaltechnik noch de wählt Sujets hebbt en Aflehnung vun Sieden vun de Jury provozeert. All dat tell nich för de Biller, de hör later gliekfalls to de Impressionisten tellen Tietgenossen inreicht hebbt. Künstler as Monet, Manet, Renoir, Bazille oder Sisley harrn mit hör vun de konservativ Akademien afwieken Kunstupfaaten lütte Chancen, up den offiziellen Pariser Salon utstellt to wurrn. Se harrn deswegen all 1863 hör Biller in de Upsehn erregen Salon des Refusés (Kunstutstellung vun de Aflehnten) wiest. Édouard Manets Wark Frühstück im Grünen harr dor jüst so as James McNeill Whistlers Bild Mädchen in Weiß mit hör dormals ungewöhnlich Sujets un hör modern Maalwies för en temelken Schandaal sörgt.