miniatur|hochkant=0.8|50 Pf.-Breefmark vun de DDR, 1951 Mao Zedong (chineesch 毛澤東 / 毛泽东 Máo Zédōng, W.-G. Mao Tsê-tung, oder Mao Tse-tung; * 26. Dezember 1893 in Shaoshan; † 9. September 1976 in Peking) weer de führend Politiker vun de Volksrepublik China in’t 20. Johrhunnert. Nahdem de Volksrepubliek an’ 1. Oktober 1949 utroopen wurrn weer, hett he in sien Funktschoon as Vörsitter vun de kommunistisch Partei in China meest 30 Johr de Geschicke vun dat Land bestimmt. Während sien Herrschap sünd ungefähr 44 bit 72 Million14 Born Mit de Böker: Le Livre Noir du Communism vun Stephane Courtois, Hungry Ghosts: Mao's Secret Famine vun Jasper Becker, China's Changing Population vun Judith Banister, Contemporary Chinese Population vun Wang Weizhi, Mao: The Unknown Story vun Jung Chang, Victims of Politics vun Kurt Glaser, How to Prevent Genocide vun John Heidenrich, Mao's China and After vun Maurice Meisner, The Human Cost of Communism in China vun Robert L. Walker. Tosommen mit de Reportagen vun Agence France Press (1999), Dictionary of 20 Century World History, Guinness Book of World Records, Washington Post (1994), un de Weekly Standard (1997) Minschen an de Folgen vun politisch Kampagnen, diktatorisch Machtutöven un verfehlt Weertschapspolitik storven.
Leven Jöögd
Mao Zedong wurr an‘ 26. Dezember 1893 as öldst Söhn vun en Buernfamilie in dat zentraalchinesisch Shaoshan, Provinz Hunan boren. Sien Vörfohren hebbt all siet 500 Johren in disse Gegend wahnt. Politisch weer de Tiet dör den Verfall vun de Mandschu-Dynastie präägt. Aber wiel dat Dörp so wiet aflegen weer, und dor nich mal Straaten oder schippbor Strööms henführen deen, hett de Bevölkerung eerst twee Johr nah de Dood vun den vörletzten Kaiser de sien Dood 2008 erst mitkreegen. Upgrund vun den bescheeden Wohlstand vun sien Familie kreeg Mao in dat Huus vun en Privatlehrer en enfak Schoolutbillen, wat vör allen in dat Utwenniglehren vun konfuzianisch Klassiker bestunn, de dat Begreepsvermögen vun de Kind översteegen. Dat Lesen wurr för Mao to en Leedenschap, wat tietlevens nich uphollen dee. Mit sien Lehrers keem Mao faken in Striet, so dat he, wegen sien eegensinnig un ungehorsam Bedragen vun mehreren Schoolen rutsmeeten wurr. 1911, an‘ Vöravend vun de Republikaansch Revolutschoon, is he up eegen Wunsch in de Middelschool vun de Bezirkshööftstadt Changsha intreden. To disse Tiet fung ok sien politisch Interesse an. He hett sück mit Hülp vun Zeitungen över de aktuell Debatten informeert un hett in en ganz körten nahhalt, wat he bitlang versüümt harr. He schreev sien eersten politischen Upsatz, in de he republikaansch Positschonen vertreden dee. Tosommen mit en Kolleeg hett he anner Schölers upwacht un hett de denn gewaltsam de in de verhasst Mandschu-Dynastie begäng Zöppen afsneeden.
Mao Zedongs Moderspraak weer Xiang. Hoochchinesisch kunn he woll blots mit groot Anstrengungen un mit en starken Akzent snacken.Karl Grobe: Sprachen in China. In: Frankfurter Rundschau. 15. November 2005
Während de Chinesisch Revolutschoon van 1911 wurr he Liddmaat in de anti-kaiserlichen Armee vun Hunan, kehr dornah aber weer in de School torüch.
1918 folg he sien Yang Changji nah Peking. Dör Vermittlung van dissen Lhrer funn he en
Anstellung as Hülpsbibliothekar an de Peking-Universität, un kreeg ünner annern Kuntakt to Li Dazhao, en vun de wichtigst fröhen chinesichen Marxisten un Mitbegrünner vun de Kommunistisch Partei in China. He beleev de Bewegung vun den veerten Mai mit. Buterdem hett he in Peking ok sien latere tweete Fru Yang Kaihui, de Dochter vun sien Lehrer, kennen lehrt. Leevstenheiraten weern damals noch all wat anners as de Normalfall, dementsprekend wurr de Verbinnen vun de jung Intellektuellen in Changsha as Teken vun sellschoplich Fortschritt fiert.
Anners as völ anner latere Führungskräfte vun den chinesischen Kommunismus hett Mao de fröh 1920er Johren nich in’t Utland verbrocht, sonnern mit utdehnt Reisen dör Hunan un anner chinesisch Provinzen.
Entgegen de offiziell chinesisch Dorstellung weer Mao nich Deelnehmer bi de Grünnen vun de Kommunistisch Partei vun China (KPCh) 1920 in Shanghai, sonnern leev to disse Tiet all weer in Changsha. De Grünnen wurr anregt dör de vun Lenin inberopen Darte Kommunistisch Internatschonale. Later wurr dit Drapen as de „Nee Internatschonale“, kört: Komintern, betekent. Eerst 1921 nehm Mao an de dör de 2. Komintern organiseerten Eersten Kongress vun de kommunistisch Partei Chinas as en vun de 13 chinesisch Delegeerten deel. 1923 wurr he up den tweeten Parteikongress in‘t Zentraalkomitee wählt. Während de Eerste Einheitsfront tüschen de KPCh un de Kuomintang (KMT) weer he Direkter vun en KMT-Institut för de revolutionär Ertrecken vun Buern in Guangzhou.
Börgerkrieg miniatur|Mao in Yan'an
Nah de Bröök tüschen KMT un KPCh 1927 hett Mao den Harvstarnt-Upstand in Changsha start, de aber gau nedderslahn wurr. Mit eenig anner Överlevenden truck sück Mao in dat Jinggang-Gebirge torüch, wo he sien Truppen mit de Truppen vun Zhu De, Chen Yi un Zhou Enlai vereenigen dee, de sück nah den Nanchang-Upstand ebenfalls hierhen torüchtrucken harrn. All in disse Tiet fung Mao an, sien Gegner un de lokaal Bevölkerung dör so nömmt „Schoonmaaken“ umtobringen un intoschüchtern.
De Guerillabasis wurr gau grötter; 1928 beherrsch se all en Rebeet mit över 500.000 Inwahner. Ünner de Druck vun de Kuomintang wurr dat Zentrum 1931 en beeten nah Süüden hen verlagert un de Jiangxi-Sowjetrepubliek wurr grünnd. De Tiet weer allerdings ok präägt vun andüernd Machtkämpen tüschen Mao, de de Revolutschoon dör Guerillakrieg (d. h. mit Stütt dör de Buern) erreichen wull, un de an de Komintern orienteerten Gruppen, de up en Revolutschoon vun dat Proletariat (d. h. dör de Industriearbeiter in de Städer) setten deen (de so nömmt Kamp vun de twee Lien). In Jinggangshan hett Mao ok sien darte Partnerin He Zizhen kennen lehrt. Yang Kaihui harr Mao in Changsha torüch laaten, wo se vun de Kuomintang verhaft un 1930 henricht wurr. Hör Kinner mit Mao mussen sück en Tiet lang as Straatenkinner in dörslahn, bevör se vun de Komunisten funnen un buter Land brocht wurrn. Maos Söhn Mao Anying is later in de Koreakrieg bi en Luftangreep fallen.
1934 wurr de Druck vun de Kuomintang denn doch so stark, dat de Jiangxi-Sowjetrepubliek upgeven weern muss. De Kommunistisch Truppen trucken in de Lang Marsch nah Yan'an, in de Provinz Shaanxi, torüch, stännig up de Flucht vör Truppen vun de KMT oder feindlich lokaal Kriegsherren. Mao sülvst hett den gröttsten Deel vun den Weg in en eegens för hüm konstrueert Sänfte torüch. Ünner de Opfern weern wohrschienlich ok mehrere Kinner vun hüm un He Zizhen, de bi Buern ünnerbrocht, aber nah 1949 nich mehr upfunnen weern kunnen. He Zizhen sülvst hett woll överleevt, weer aber gesundheitlich anslahn. Se wurr 1937 in de Sowjetunion schickt, um sück to zu kurieren, aber ok, um Mao nich bi de sien Affäre mit sien latere veerte Fru, de Schauspelerin un Politikerin Jiang Qing, in‘ Weg to stahn.
An‘ Enn vun den Langen Marsch kunn sück Mao up de Konferenz vun Zunyi mit Hülp vun Zhou Enlai as Anführer vun de KPCh dörsetten.
In Yan'an kunn sück de Kommunistisch Partei vun China blots dör finanziell Hülp ut Moskau un dör groot anleggten Mohnanbau un de dormit erzielten Inkünften ut den Drogenhannel (Mao sülvst hett vun 40 Perzent snackt) stabiliseeren. Dat Rebeet weer ok afgelegen genoog, um spoodriek Angreep vun de KMT to verhinnern, un buterdem führ de Tweete Japaansch-Chinesisch Krieg 1937 to de Tweete Eenheitsfront. Disse Eenheitsfront entstunn in‘ Wesentlichen dör Vermittlung vun Stalin, de dör en stark China Japan vun en direkten Angreep up de Sowjetunion afhollen wull. Maos Strategie weer in de folgend Johren nah eegen Angaav: 10 % Kamp tegen Japan, 40 % Kamp tegen de chinesisch politischen Gegner, 50 % Kamp um de eegen Machtbasis to vergröötern.
Sieg tegen Chiang Kai-shek
Nah de Kapitulation vun Japan un den Rücktoog vun japaansch Truppen ut China flamm de Bürgerkrieg 1946 weer mit vull Hart up. De Kuomintang un hör Führer Chiang Kai-shek harrn aber während den Krieg an Kraft verloren, während de Kommunisten enorm stark wurrn weern. Nah dat Utroopen vun de Volksrepubliek China an‘ 1. Oktober 1949 truck sück de Kuomintang nah Taiwan torüch, wo se de Republik China fortführen dee.
De Profilierung vun China in Korea tegen de USA Dat weer allerdings noch nich dat Enn‘ vun Mao sien Feldtüüch. Upgrund vun de butenpolitisch Probleme mit de USA un wiel man untofreeden weer över en vereenigt Korea ünner US-amerikaanscher Führung greep de Volksrepublik China an‘ 1. Januar 1951 in en Offensive de UNO un de süüdkoreaansch Truppenverbände an. De Angreep wurr vun etwa 1 Million Suldaten ünner widrigst Ümstännen dörführt.
In disse verlustriek Sturmeroberung, de hööftsächlich vun chinesisch „Freewilligenverbänden“ („Volksfreewillige“) utführt wurr, wurrn de Truppen vun de Süüdkoreaner bit to’n 38. Breedengrad torüchslahn. De militärisch Spood, nah 100 Johren vun Machtlosigkeit tegenöver utländisch Invasoren, gull as en vun de wichtigst Erfolge vun Mao Zedong.
Maos Kampagnen
„Hunnert-Blömen-Bewegung“ (1956–1957)
In‘ Mai 1956 initieer Mao de Hunnert-Blömen-Bewegung: He leet de Zensur för de Intellektuellen lockern, um nee Anregungen to kriegen, wobi he dorvan utgung, dat blots ca. 3 % vun de Intellektuellen tegen hüm weern. Ut Angst för dat Regime sett de Kritik vun de Intellektuellen eerst een Johr later in, in‘ Mai 1957 as noch en wiedere Kampagne dorto keem.
Wiel aber ok Maos Politik dorbi bannig stark kritiseer wurr, leet Mao dör Deng Xiaoping de Hunnert-Blömen-Bewegung stoppen, hett de Intellektuellen in en nee Klassenkamp „Kampagne tegen Rechts“ diffameert un leet 300.000 von de inhafteeren. Wiederhen wurrn 400.000 bit 700.000 vun hüm as „Volksfeinde“ ansehn Angestellte entlaaten un dör nee kommunistisch Kader ut de Buernschichten ersett. De weern allerdings meestens unqualifizeert un hebbt wetenschaplich Raadslääg un Methoden faken as „unproletarisch“ oder „antikommunistisch“ aflehnt un so greepen Misswertschap un Missmanagement in völ Deelen vun de chinesisch Wertschap um sück.
Mao kümmer dat wenig. In en Reed vör Parteiführern hett Mao 1958 seggt: „Was ist so ungewöhnlich an dem Kaiser Shi Huangdi aus der Qin-Dynastie? Er hat nur 460 Gelehrte lebendig begraben, wir dagegen haben 46.000 Gelehrte lebendig begraben. Wir sind dem Kaiser … in Bezug auf die Unterdrückung konterrevolutionärer Gelehrter hundertfach voraus.“ Rudolph Joseph Rummel Demozid – der befohlene Tod, LIT Verlag, Münster Hamburg London 2003, S. 84
De „Groot Sprung nah vörn“ (1958–1961)
De groot Sprung nah vörn weer de offizielle Parole för de Politik in de Volksrepublik China van 1958 bit Anfang 1962. Ziel weer dat, China so gau as mögelk to en industriell Grootmacht to maken, Ergebnis aber weer, de gröttste vun Minschen utlööst Hungersnot in de Historie. So tüschen 20 un 40 Million Minschen sünd domols to Dood kommen.
Deng Xiaoping, de latere Reformpolitiker, hett sien Mitverantwortung an de "Groot Sprung" nich afstreeden un hett dorför warnst, all Schuld up Mao to schuven. An‘ 1. April 1980 hett he dorto seggt: "Maos Hirn ist damals heißgelaufen. Unsere Köpfe aber auch. Keiner hat ihm widersprochen, auch ich nicht".Jonny Erling: Mao Tse-tung - Vom Kult eines Massenmörders Die Welt, 30. September 2004
Wiel de katastrophal Folgen vun de Kampagne de Bevölkerung tegenöver verschweegen wurrn (mussen), bleev de Nimbus vun Mao intakt. Nah dat Zünden vun de eerst chinesisch Atombomb 1964 as ok de Verapenlichung vun „Dat lütt root Book“ mit vun Lin Biao tosommenstellt Zitaten vun Mao 1966, wuss sien Infloot un sien Stellung wurr tonehmend unanfechtbor.
Kulturrevolution (1966–1976)