De Eurovision Song Contest (afkört: ESC; op platt so veel as Lederwettstriet vun de Eurovision) is en internatschonalen Musikwettstriet, de siet 1956 jeed Johr vu de Europääschen Rundfunkunion (EBU) in’n Rahmen vun de Eurovision veranstallt warrt. De eerste Wettstriet weer düchtig anlohnt an dat San-Remo-Festival, dat 1951 in’t Leven ropen weer. Vun’n Grundsatz her künnt all Liddmaten deelnehmen, de Liddmaten vun de EBU sünd, wat ok eenige Radio- un Feernsehsenner vun afrikaansche un asiaatsche Länner ümfaten deit. Jeed Land is mit een Leed dorbi.
De internatschonale Wettstriet, de siet 2004 ut en Halffinale un de Endrunn besteiht, warrt normalerwies in dat Land afhollen, wat in dat Johr dorför wunnen hett. De Endrunn is indeelt in en Präsentatschoon vun de Finaldeelnehmers, de ruchweg twee Stünnen duert, un de Punktevergaav, de noch mol een Stünn duert. Dortwüschen liggt en Tietfinster vun teihn bit föffteihn Minuuten mit en Showprogramm. In disse Tiet leegt de Länner jemehr Punkteverdelen fast.
Siet 2003 gifft dat mit den Junior Eurovision Song Contest en tweete Variante vun’n Wettstriet, de ok jeed Johr utdragen warrt, un siet 2007 dorto noch den Eurovision Dance Contest.
Historie
duum|De Singer vun de finnische Grupp Lordi, de 2006 wunnen hett duum|De Singersche Nicole in’t Johr 2008. Se hett 1982 as eerste för Düütschland wunnen.(Foto:Sony BMG GmbH/Nikolaj Georgiew) De eerste Wettstriet hett 1956 in Lugano in de Swiez stattfunnen. Dormols hebbt blots söven Länner mit twee Leder jeder deelnahmen, dorünner weern de Swiez, Düütschland un Frankriek. In de Johren dorna hebbt jümmer mehr Länner Intresse an den Wettstriet kregen. As eenzig sozialitisch Land hett Jugoslawien regelmatig an’n ESC deelnahmen. Siet 1990 künnt dör’t Oplösen vun de Intervison un de gliektietige Utwieten vun de EBU ok de oosteuropääschen Länner an den Musikwettstriet deelnehmen. Üm den Avend vun wegen de grote Tall vun de Länner nich unnödig in de Läng to tehn, harr de EBU in de Anfangstiet de Tall vun de Deelnehmers begrenzt. Dorbi müssen die Länner, de an’n slechtesten afsneden harrn, een Johr utsetten, harrn denn aver automaatsch dat Recht, in dat opfolgen Johr wedder dorbitowesen. Disse Regel is jümmer wedder ’n beten ännert worrn.
1998 is fastleggt worrn, dat de veer Liddmaten, de den gröttsten Andeel vun den EBU-Etat finanzeert, automaatsch för den Wettstriet qualifizeert sünd. De Grund vör disse Ännern weer, dat de düütsche Bidrag för den ESC 1996 bi en interne Juryutwahl utscheedt is. Man is denn bang worrn, dat de finanzstarken Länner villicht op Duer vun den Wettstriet wegblieven künnen. Vun dor an weern Düütschland, Frankriek, Grootbritannien un Spanien sett. Disse Lännerkoppel warrt in den Tosamenhang ok as de Groten Veer betekent. Anfangs hett disse Sünnerregel ok för Italien gellt, man siet 1994 nehmt de Italieners al nich mehr doran deel (mit Utnahm vun 1997).
De internatschonale Wettstriet warrt siet 2004 in en Qualifikatschoons- un en Endrunn utdragen. An de Vörrunn künnt all aktiven Liddmaten vun de EBU deelnehmen. Vun 2004 bit 2007 geev dat en Halffinale, worut sik de teihn Bestplatzeerten för de Endrunn qualifizeert hebbt. För de weern blangen de veer setten Länner, de Utrichter (un Vörjohrswinner) as ok de Tweeten bit Teihnten ut dat Vörjohr automaatsch qualifizeert. Siet 2008 gifft dat nu twee Halffinalen, worut sik je de teihn Besten qualifizeert, de mit den Utrichter un de Groten Veer de Endrunn bestrieden doot.
Düütschland is dat Land mit de meisten Bidrääg un dat eenzige Land, dat – mit Utnahm vun 1996 – jeed Johr en Leed to’n Eurovision-Festival schickt hett. 1996 hett Düütschland nich deelnehmen dröfft, vun wegen dat dat Leed Blauer Planet, dat vun Hanne Haller komponeert, weer in en interne Vörutwahl vun de Rundfunkunion (ERU/EBU/UER) blangen Däänmark, Russland, Mazedonien, Ungarn, Israel un Rumänien vun de Deelnahm utslaten worrn weer. Wunnen hett Düütschland eerst eenmol, neemlich in’t Johr 1982, as de junge Singersche Nicole den Wettstriet mit dat Leed Ein bißchen Frieden wunnen hett. Dorophen fünn dat Festival 1983 in München statt. Düütschland hett mehrmols en tweeten oder drüdden Platz hatt, müss sik aver ok al fief mol mit den letzten Platz tofreden geven. De Bundsrepubliek Düütschland harr ok al 1957 den Groten Pries vun de Eurovision utdragen. Dat hett dormols in Frankfort an’n Main stattfunnen. De Regel, dat dat Land utrichten deit, dat den Wettstriet wunenn hett, hett dat 1956 noch nicht geven.
Den meisten Spood ünner de Deelnehmers harr bit hüüt Irland. De Iren hebbt al söven mol den Eurovision Song Contest wunnen, un dat vun 1992 bit 1994 sogor in de Reeg. Ok de spoodriekste Interpret kummt ut Irland: Johnny Logan hett den Wettstriet tweemol as Singer wunnen, neemlich 1980 mit What’s Another Year un 1987 mit Hold Me Now, un eenmol noch as Komponist 1992 mit Why Me.
In’n Tosamenhang mit den 50. Eurovision Song Contest in’t Johr 2005 hett in Kiew to’n eersten mol ok en Kunstutstellen ünner den Titel „We, the people of Eurovision…“ stattfunnen.
Siet 2001 hollt jüst en Serie an, in de blots Länner den Wettstriet wunnen hebbt, de vörher noch nie Eerster worrn sünd. 2008 is to’n eersten mol in de Historie vun den Wettstriet en Modus mit twee Halffinalen maakt worrn. Dormit schall de Punktschuveree ünner verschedene Länner minnert warrn.
Beteken De eenzige offizielle Beteken för den Wettstriet is Eurovision Song Contest. Liekers geev dat in Düütschland annere bekanntere Beteken as Grand Prix oder Großer Preis der Eurovision, vun wegen dat fröhere Veranstalten ok wirklich mol so nöömt worrn sünd. In all de Johren geev dat aver blots acht Veranstalten, de offiziell Grand Prix heten hebbt – de letzte weer 1967, un blots een eenzige mit de düütsche Beteken, de 1957 in Frankfort stattfunnen hett. In Düütschland is ok veel de Beteken Grand Prix (d’)Eurovision de la Chanson begäng wesen, ofschoonst dat nie en Festival geven hett, dat wohrhaftig so heten hett.
Verbreedt is ok de Annahm, dat de engelsche Beteken Eurovision Song Contest as moderne Beteken nee inföhrt worrn is. Dorbi hett al de föffte Wettstriet in’t Johr 1960 in Grootbritannien dissen Naam hatt. Vun de 52 Veranstalten, de dat bit hüüt (Stand: 11. Mai 2009) geven hett, hebbt 32 offiziell Eurovision Song Contest heten, dorünner all Wettstrieden siet 1992. Un sülvst in de frankophonen Länner is de Beteken siet 1973 nich Grand Prix, man Concours Eurovision de la Chanson. Die düütsche Beteken hett sik noch nich mol in’n düütschsprakigen Ruum dörsetten künnt. Grand Prix hett aver bit 2003 de Utteken heten, den de Winner vun den Wettstriet kregen hett (toletzt: „Grand Prix of the 2003 Eurovision Song Contest“, Article XV.1). Siet 2004 is de Begreep Grand Prix vullstännig ut dat Regelwark verswunnen.
Natschonaale Vörutscheden Woans de deelnehmen Länner jemehrn Vertreder för den Wettstriet utwählen doot, is jem sülvst överlaten. Tomeist löpt dat över en natschonale Vörutscheden, bi de mehrere Singers oder Gruppen gegenenanner anpedden doot. In fröhere Tieten hett denn tomeist en Jury bestimmt, wokeen bi dat internatschonale Festival deelnehmen dröff, vundaag warrt dat normalerwies över’t Televoting maakt.
In Düütschland hett disse Vörutscheden lange Tiet „Ein Lied für…“ heten, wobi jümmer de Naam vun de Stadt achteran stellt weer, woneem de Wettstriet stattfinnen de. In de Johren 2004 un 2005 harr he den Titel „Germany 12 Points!“, üm 2006 denn mit Deutsche Vorentscheidung zum Eurovision Song Contest 2006 wedder en weniger hooch grepen Titel to kriegen.
Man, de Länner künnt sik ok en Vörutscheden begeven un en Künstler direkt vörslahn. Disse Mööglichkeit is in Düütschland to’n Bispeel vun 1993 bit 1995 bruukt worrn un in de Swiez vun 2005 bit 2007.
Punktvergaav In de Endrunn vun den Wettstriet drööft blangen de Länner, de sülvst deelnehmt, ok all de Länner afstimmen, de in de Vörrunn mit dorbi wesen sünd. Siet eenige Johren warrt in de Länner de teihn leefsten Leder dör Televoting bestimmt un Punkten vergeven. Siet 1975 gellt dat nafolgen System: Dat Leed mitde meisten Stimmen kriggt twölf Punkten, de wietere kriegt teihn, acht, söven, söss und so wieter. För den egenen Bidrag drööft keen Punkten vergeven warrn. Dit Verfohren harr toeerst ünner annern den Sinn, dat keen „null Punkten“ vergeven warrn schülln un ok keen Interpret ahn Punkten na Huus gahn mutt. Liekers geev dat siet 1975 faken ok Deelnehmers, de keen Punkten afkregen hebbt.
För den Fall, dat wat passeeren schüll, wat dat Televoting hinnert, steiht en „Stand-by-Jury“ ut acht Lüüd praat, de denn de Punkten vergeevt. So en Jury hett in’t Johr 2000 de Punkten för de Nedderlannen vergeven, as wegen de Explosion vun de Füerwarksfabrik in Eschede an’n Dag vun’n ESC keen Televoting stattfunnen hett.
In de Tiet vör 1997 is de Punktvergaav dör en Jury fastleggt worrn. De hett in jeed Land ut sössteihn Lüüd bestahn, de sik ut acht Facklüüd un acht intresseerte Laien tosamensett hett. Disse Lüüd müssen butendem ut verschedene Generatschonen kamen, üm dat en objektiv Resultat dorbi rutkamen de. 1997 is in fief Länner (Düütschland, Sweden, Öösterriek, Grootbritannien un de Swiez) to’n eersten mol dat Televoting utprobeert worrn, dat bi de Tokiekers bannig goot ankamen is. 1998 is de Jury dorophen al dör dat ne’e System aflöst worrn. Blots wenige Länner as Russland oder Ungarn hebbt dat Televoting eerst later inföhrt, vun wegen dat de technischen Mööglichkeiten noch nich dor weern.
Wunnen hett dat Land, dat an’t Enn de meisten Punkten tosamenkriggt. Dat gifft noch annere Regeln, üm ok bi Punktgliekstand an’t Enn en eendüdigen Winner fiern to künnen. Wenn twee Länner de glieke Punkttall hebbt, winnt dat Land, dat vun de meisten Länner Punkten kregen hett. Wenn ok dat noch nich eendüdig is, warrt de Tall vun de Weertungen mit 12 Punkten rantogen, villicht denn ok na de 10 Punkten un so wieter. För den unwohrschienlichen Fall, dat an’t Enn ok dorbi keen Ünnerscheed rutkamen is, warrt beide (oder ok mehr) Länner as Winner uttekent. All disse Regeln sünd bit hüüt eenmol anwennt worrn, as neemlich 1991 de Swedin Carola („Fångad av en stormvind“) fakener 10 Punkten kregen harr as de punktglieke Franzöösche Amina („Le dernier qui a parlé“) un dorüm wunnen hett. De eerste Regel, wona dat Land winnt, dat vun de meisten annern Länner Punkten kregen hett, geev dat to de Tiet noch nich. Wenn dat de al geven harr, harr Frankriek wunnen hatt.
In de Tiet vör 1975 hett dat verschedene Vergaavsystemen geven. Bi’n ESC 1969 hett en Modus, de allgemeen to siete Punkttallen föhren de, dorför sorgt, dat gliek veer Länner (Spanien, Grootbritannien, Frankriek un de Nedderlannen) punktgliek vörn legen un allsamt de Winners verklort worrn sünd.
In’t Johr 2006 is de Punktvergaav ’n beten ännert worrn. So warrt de Titel, de 1 bit 7 Punkten kriegt blots noch tosamen anwiest. Blots de Leder, de acht, teihn oder twölf Punkten kriegt, warrt jümmer noch vun de natschonalen Feernsehmoderaters dörgeven. Dordör is de Punktvergaav vun wiet mehr as een Stunn op ruchweg 45 Minuuten kört worrn.
Weertungssystemen vör 1975 De eerste ESC, bi de de Afstimmen publiek maakt worrn is, weer 1957. Dor güng dat na den folgen Modus: In jede Landsjury hebbt teihn Liddmaten seten, wobi jede een Punkt för sien Favoriten afgeven künn. Dit System weer 1957 bit 1961, 1967 bit 1970 as ok 1974 bruukt.
In dat Johr 1962 weer dat so maakt, dat de Landsjurys dree Punkten an den besten Titel vergeven hebbt, twee an den tweetbesten un een Punkt an den drüttbesten. Dit System weer ok 1963 nahmen, man mit fief Punkten vör den eersten und so wieter.