thumb|En Korg-MS-20-Synthesizer En Synthesizer [ˈsɪnθəsaɪzɚ] is en Klangmaker, de dör en Stüerspannung (to’n Bispeel en Tasteninstrument) künstlich Töön tügen kann (Klangsynthees). Dat gifft en Ünnerscheed twüschen analoge un digitale Synthesizers.
Klangsynthees Ünner den Begreep Klangsynthees warrt ünnerscheedliche Verfohren tosamenfaat: Subtraktive Synthees Sample and Hold Pulswiedenafwanneln Additive Synthees Wavetable-Synthees, ok Phase Distortion-Synthees FM-Synthees Physikaalsch Modelleeren Sound-Sampling Granularsynthees; Graintable Synthees LA-Linear Arithmetic Synthees VL-Virtual Synthees
Elektrophonen Hööftartikel: Elektrophon Hööftartikel: Elektrophoonsch Musikinstrument
Elektrische Orgeln arbeit op de Grundlaag vun de adativen Synthees, bi de mehrere Sinuskläng tohopenmischt warrt un en komplexen Klang maakt. In de originalen Hammond-Orgel ut dat Johr 1935 sünd de Sinusswingen över wellendreven Tähnrööd tüügt worrn, de de Swingen in’n Toonafnehmer induzeert hebbt. För jede harmoonsche Swingen geev dat jümmer een Rad. Later weern de Swingen dör elektrische Schalten tüügt. De Kläng, de vun de elektroonschen Orgel maakt weern, künnen wiet weniger afwannelt warrn as de vun de Synthesizers. Se harrn aver den Vördeel, dat se polyphon speelt warrn künnen.
1950 hett RCA experimentelle Reedschoppen maakt, de to’n Tügen vun Spraak un Musik dacht weern.
In Versöökslabor vun de Radio Corporation of America in New York hebbt de Ingenieuren Harry F. Olson un Herbert Belar en Reedschop konstrueert, dat mit Lockstriepen stüert weer: den RCA-Synthesizer Mark I. Bi dat Instrument weern de Töön dör Stimmgaveloszillaters tüügt. De sinusförmigen Swingen sünd elektromagneetsch afnahmen un in bövertoonrieke Saagtähnswingen ümwannelt worrn. Sünners de Komponist Milton Babbitt hett sik mit disse Reedschop uteneensett un weer ok de Raatgever för dat Nafolgermodell Mark II, dat in’t Columbia-Princeton Electronic Music Center boet worrn is.
De Mark II Music Synthesizer (1958) künn blots en Stück spelen, wenn dat vörher vullstännig programmeert worrn weer un müss dorna denn för dat nächste Stück programmeert warrn. Stüert weer de ok över Lockstriepen. 1958 hett Daphne Oram bi’n BBC Radiophonic Workshop en ne’en Synthesizer utklamüstert, de mit de so nöömten „Oramics“-Technik arbeiten de. Disse Apparat is vun en 35-mm-Film stüert worrn. De is eenige Johren lang bi de BBC bruukt worrn.
Hugh Le Caine, John Hanert, Raymond Scott, Percy Grainger (mit Burnett Cross) un annere hebbt in de laten 1940er un 1950er Johren verscheden elektroonsche Musikinstrumenten boet. Siet de 1960er Johren is de Elektronik al sowiet op’n Stand wesen, dat Töön un Kläng in Echttiet tüügt warrn künnen, man vun wegen jemehr Grött weern disse Reedschoppen rein op’n Bedrief in’t Studio beschränkt. Tomeist weern disse Apparaten modular opboet, un de enkelten Komponenten künnen vun Hand mitenanner verkavelt warrn. Vele vun disse eerstehn Reedschoppen weern experimentelle Enkeltstücken. Donald Buchla, Hugh Le Caine, Raymond Scott un Paul Ketoff weern de Pionieren in de 1960er Johren, man blots Buchla hett ok en kommerziell Instrument anboden.
Analoge Synthesizers Monophon Den eersten speel- un instellboren Synthesizer hett Robert Moog herstellt, den de 1964 op de „Audio Engineering Society convention“ vörstellt hett. Al wiel de Entwickeln künn he den Musiker Walter Carlos (later: Wendy Carlos) för den modularen Synthesizer begeistern. De ne’e Klang, as op dat „meistverköffte Album vun klassische Musik“ vun Walter Carlos 1968, weer en Sensatschoon.
In de laten 1960er Johren keem en grote Tall vun Opnahmen rut, bi de ok de ne’e Moog-Synthesizer bruukt worrn is. Beropen worrn is to’n Bispeel dat Stück Popcorn, dat weltwiet en groten Hit worrn is un as eerst Musikstück vullstännig mit’n Moog-Synthesizer inspeelt worrn is. Ok de Beatles hebbt op jemehr Album Abbey Road mit en Moog-Synthesizer arbeit, as to’n Bispeel bi den Sluss-Refrain vun Here Comes the Sun.
thumb|En Moog Voyager Moog hett gliektietig ok de Standards sett, de dat mitenanner Verknütten vun verscheden Synthesizer verlööven, as to’n Bispeel en Snittsteed to’n Anstüern vun buten över en logarithmische 1-Volt/Oktav-Toonhögenstüern. Dat Anstüern vun de Synthesizers weer normalerwies över en normale Klaviatur oder över en Sequenzer vörnahmen, bi den man de Toonhögen-Affolg tietlich programmeern künn, un de över de nöömte Snittsteed den Synthesizer anstüer.
Dat Moog Modular System weer aver för den Live-Insatz un för de Bühne to groot un to ümständlich to bedenen. Dorüm güng Moog dorbi un hett de wichtigsten Bodelen ut sien Synthesizer in en kumpakt Gehüüs tosamenfaat, wat he denn Minimoog nömen de un 1970 op’n Markt bröch. De Minimoog is in de Johren dorop en Musikinstrument worrn, dat vun vele Musiker bruukt worrn is un wiet verbreedt weer. In’n Verloop vun de 1970er Johren sünd verschedene wietere Herstellers mit Synthesizers op’n Markt kamen, dorünner ARP Instruments (vun Alan Robert Pearlman), Oberheim (vun Tom Oberheim) un Sequential Circuits. Man, all Synthesizers harrn twee grote Nadelen: se weern to’n een blots monofon to spelen un to’n annern nich duersom to programmeeren. De Instellen künnen also nich spiekert warrn.
Liekers hebbt sik Gruppen as Pink Floyd, The Human League, Emerson, Lake and Palmer, Kraftwerk, Jean Michel Jarre, Tangerine Dream, Ed Starink, Klaus Schulze oder Vangelis op Synthesizers spezialiseert. De Rockgrupp The Who hett 1971 in jemehr Leed Won’t Get Fooled Again en vun en Sequenzer stüerten Synthesizer bruukt.
Polyphon De meisten Synthesizer ut de Anfangstiet weer monophon. Blots wenige weern in de Laag, twee Töön to glieken Tiet to tügen, as de Moog Sonic Six, de ARP Odyssey un de EML 101. Echte Polyphonie weer to de Tiet blots över dat Prnzip vun de elektrischen Orgel (Oktavdeler-Prinzip) to maken. De ARP Omni, de Moog Polymoog un de Opus 3 hebbt dorüm beide Elementen mitenanner verbunnen.
De eersten echten polyphonen Synthesizers kemen eerst 1976 op’n Markt: de Yamaha CS-80 un de Oberheim Four-Voice. Man, disse eersten Synthesizer weern kumplex un düer. De eerste polyphone un bito mikroprozesserstüerte – also programmerbore – Synthesizer to en bruukboren Pries weer 1978 de Prophet-5 vun Sequential Circuits. To’n eersten mol künnen de Musikers dormit jemehr INstellen spiekern un op Knoopdruck wedder afropen. Vergleken mit de Modulsystemen weer de ok kumpakt un licht.
Analoog Klangtügen Hööftartikel: Modular Synthesizer
Analoge Synthesizers ut de 1970er Johren sünd faken as Modularsystem obboet. De enkelten Bodelen (Signalgeneraters, Filters, Modulaters) sünd in en Rack monteert un warrt as se bruukt warrt dör Klinkenstekerkavels mitenanner verbunnen.
En Toon sett sik tyypscherwies tosamen ut en Grundtoon, de de Toonhööch fastleggt, un Bövertöön, de ok as Deeltöön oder Harmoonsche Töön betekent warrt un de Klangfarv bestimmt. Ünnerscheedliche Kläng künnt also dör den verschedenen Opbo vun de Bövertoonregen tüügt warrn. De enkelten Bövertöön ünnerscheedt sik in jemehr Frequenz, Amplitude un in den Op- un Afbo mit de Tiet. Bi’t Klangtügen in’n analogen Synthesizer hett man sik toeerst an de mechaanschen Instrumenten anlohnt un is blots vun wenige Grundbülgenformen utgahn: de Kippswingen (as bi de Striekers), de Rechteckswingen (as bi de Holtblasers) un de Dreeeckswingen (as bi de Fleiten).
Kiek ok bi: Signalgenerater
Voltage Controlled Oscillator De VCO is de bedüdenste Bosteen bi de analogen Synthesizers, Dat is en elektroonschen Swingkreis, den sien Toonfrequenz vun en Stüerspannung afhangig is. Bi’n gliektietige Bruuk vun mehrere Oszillaters warrt de Tall vun de klanglichen Gestaltensmööglichkeiten grötter, wobi faken dat lichte gegenenanner verstimmen vun Oszillaters (out-of-tune-effect) bruukt warrt. De Oszillateroort Digitally Controlled Oscillator is dör en Mikroprozesser digital stüert, ofschoonst dat Prinzip vun’t Klangtügen analog blifft.
Ruuschgenerater Analog to de sprektalen Energieverdelen vun witt Licht, warrt vun Witt Ruuschen, wenn in en Klangmischen all höörbore Frequenzen ruchweg to glieke Andelen opduken doot. Warrt disse Frequenz-Gliekverdelen stöört, snackt man vun klöört Ruuschen. Denn is een Frequenzrebeet starker. Eenige Syntiszers hebbt de Möögichkeit, 1/f-Ruuschen to maken, bi dat de depen Frequenzen dominiert. Blangen de Kombinatschoon mit VCOs as Leverer vun kumplexe Audiosignalen kann Ruuschen ok as Modulatschoonsborn denen. Op disse Oort enstaht ungewöhnliche un intressante Kläng.
Voltage Controlled Filter (VCF) De egentliche formen vun den Klang finnt in den spannungstüerten Filter (VCF) statt. De an’n fakensten bruukte Filter is de Deeppass. Jüst annersrüm arbeit de Hoochpass. Dör en Regenschalten vun Hooch- un Deeppass-Filters kann en Bandpassfilter maakt warrn, wogegen bi en Parallelschalten en Bandsparrfilter tostannen kummt. Dorbi warrt en sünnert Frequenzband dämpt, wiel all annern Frequenzandelen ahn Hinnern dörgaht. Tyypscherwies kann man bi de Filters twüschen 12 dB (week) un 24 dB (hard) Flankenpielheit wählen.
Voltage Controlled Amplifier (VCA) De spannungsstüerte Verstarker kontrolleert den Klangparameter Dynamik dör lineare oder exponentielle Afhangigkeiz vun de Spannung. As Synthesizermodul warrt de VCA vör allen vun’n Hüllkurvengenerater stüert. De VCA arbeit aver bi meist all Herstellers nich as echten Verstarker, man blots as Minnerer un warrt dorüm dels ok as Voltage Controlled Attenuator betekent. Blots bi dat Moog-Modularsystem finnt een beids: Verstarker- un Minnerer-Modulen.
Hüllkurvengenerater Hööftartikel: ADSR
Hüllkurvengeneraters maakt programmeerbore Spannungsaflööp, de över den VCA to’n Regeln vun de Dynamik in’t „mikroskoopsche“ Rebeet vun’n Klang bruukt warrt. In de Mehrtall vun de Fäll laat sik bi Hüllkurvengeneraters veer ünnerscheedlcihe Parameters programmeeren: De Answelltiet (Attack-Time), de Afklingtiet (Decay-Time), de Luut (Sustain-Level) un dat Utklingen (Release-Time). Dat Fastleggen vun’t Rebeet warrt dör den Parameter Level ännert. De Naam ADSR kummt vun de veer Phasen vun de Hüllkurv.
Modulatschoon Hööftartikel: LFO Dat Synthesizermodul LFO (Low Frequency Oscillator) besteiht ut een regelboren Oszillater mit bannig siete Frequenz. Wenn een den VCF mit de ünnerscheedlichen Bülgenformen vun’n LFO moduleert, laat sik bi’t Koppeln vun twee Filter to’n Bandpass oder to’n Bandsparr verschedene Effekten maken as Wah-Wah oder Phaser. Bi de Modulatschoon vun’n VCA dör sinus- oder dreeecksförmige LFO-Signalen kummt dorgegen en Tremolo tostannen. En Rechtecksignal vun’n LFO föhrt to en anduern Wedderhollen vun’n Toon (Mandolineffekt).
Sample-and-Hold kiek ok: Tofallsgenerater
Ut en Ruuschsignal warrt in regelmatige Afstännen en „Proov“ (engelsch: sample) rutnahmen un as Spannungsgrött fasthollen. Bi VCO-Kontroll mit so en Signal ännert sik de Toonhööch tofallig, wogegen de Töön bi de VCF-Stüern (Spektralmodulatschoon) tofallsverdeelt heller oder düsterer warrt. Dat maakt en „blubbern“ oder en andüüt spraakglieken Indruck.
Frequency Follower In dit Modul warrt de Toonhööch vun en Signal in en entspreken Stüerspannung ümwannelt. Dormit arbeit dat jüst na dat ümkehrte Prinzip vun den VCO. Dat swore dorbi is de Minimeeren vun de Tiet, de to’n Kennen vun de Toonhööch bruukt warrt. Vun wegen dat mehrere Bülgenlängden vun een Frequenz nödig sünd, üm ehr to kennen, leidt sik för deepe Frequenzen en längere Kenntiet af as för högere Töön.
Envelope Follower Disse Bogrupp wannelt den Verloop vun de Luut oder vun een Frequenz in en entspreken Spannungsverloop üm.
Ringmodulator Mit Help vun dit Modul laat sik ut twee egal wat vun Töön ne’e kumplexe Kläng maken. Dorbi kamt metallsche, klockenordige Töön tostannen. De Wannelborkeit bi de direkten Ümformen vun egal wat vun Schallresultaten hett de Ringmodulatschoon to en vun de leefsten Methoden in de Live-Elektronik maakt.
Resonanz-Filter