Sprekertypen sünd in bi en dode Spraak oder ene Spraak, de an’t Starven is, de verscheden Aarden Sprekers, de in de Sotscholinguistik je Spraakkompetenz in de dode oder bedrohte Spraak ünnerscheden warrt.
De Övergang vun ene bedrohte Spraak hen to de dominanten Spraak is meist een Övergang, bi den een Deel Sprekers de bedrohte Spraak bloot deelwies oder unvullstännig leert.
Nancy Dorian weer de eerste, de den Begreep (‘Halvsprekers)’ för Gäälschsprekers in Sutherland, de grotendeels Engelsch un bloot unvullstännig Gäälsch it starken engelschen Inflood snacken.Nancy C. Dorian: The Problem of the Semi-Speaker in Language Death. In: Linguistics. 15 (191) 1977.Nancy C. Dorian: Language Shift in Community and Individual: The Phenomenon of the Laggard Semi-Speaker. In: International Journal of the Sociology of Language (25) 1980: S. 85–94. Bi later Studien is dat Moddel uutboot worrn un anner Sprekertypen kemen daarto, so as de Besinners, de sik up een paar Wöör un Sätz besinnen, de man Spraak nich aktiv snacken köönt un de Passivsprekers, de de Spraak meist vullstännig verstaat, man nich snacken könt.Michael Hornsby: The "new" and "traditional" speaker dichotomy: Bridging the gap". In: International Journal of the Sociology of Language (231) 2015: S. 107–125.Colette Grinevald: Speakers and documentation of endangered languages. In: Language Documentation and Description 1, 2003: S. 52-72.Colette Grinevald, Michael Bert: Speakers and Communities. In: Peter K. Austin, Julia Sallabank (Ruutgevers): Cambridge Handbook of Endangered Languages. Cambridge University Press 2011, S. 50.
Besinners Besinners sünd bi en starvende oder dode Spraak de Lüüd, de de Spraak nich mehr aktiv snacken köönt, de sik aver noch op enkelte Wöör un Utdrück oder korte Texten (to’n Bispeel Riemels, Leder oder Gebeden) besinnen köönt. De Besinners gegenöver staht Lüüd, de de Spraak richtig snacken köönt (Sprekers), un Lüüd, de in de Spraak nich mehr würklich tohuus sünd, aver tominnst noch noog vun de Spraak afweet, dat se ganze Sätz tohoopkriegt (Halvsprekers). Bi Spraken, de noch nich lang dood sünd, sünd de Besinners en grote Help för de Spraakwetenschop, dat se tominnst noch wat vun de Spraak opteknen kann. Op de anner Sied sünd se aver ok gefährlich för Spraakwetenschoppers. Dat is faken swoor intoschätzen, woveel disse Lüüd würklich noch weten doot, un dat gifft ok Fäll, dat Lüüd sik bi Interviews mit Spraakwetenschoppers Wöör utdacht hebbt, dat se beter dorstaht oder wenn se hööpt, dat se Geld vun de Interviewers kriegt. De Status as Besinner, Halvspreker oder Spreker is nich fast un kann sik bi en Person ok ännern. Moderspraklers, de jemehr Moderspraak siet Johren oder Johrteihnten nich mehr snackt hebbt, sünd faken blot noch Halvsprekers oder sünd sogor blot noch Besinners.
Footnoten
Kategorie:Spraakwetenschop