right|thumb|Schemaatsch Bloodkreisloop bi’n Minschen. Root betekent de Arterien, blau de Venen. De Bloodkreisloop, in'e Ümgangspraak ok man bloß Kreisloop nömmt, is dat System vun’t strömen Blood in’n Lief, dat vun’t Hart un – sowiet dat vörhannen is – vun en Nett vun Bloodfatten (vun de Mediziners kardiovaskuläär System nöömt) billt warrt.
Grundlaag De Bloodkreisloop stellt dat Överleven vun’n Organismus seker, dördor dat he den Stoffwessel vun de enkelten Zellen in’n Lief mit Nehrstoffen un Suerstoff versorgt un de cheemschen un physioloogschen Egenschoppen vun de Lieffletigkeiten oprecht hollen deit. Över dat Blood warrt to’n een de Suerstoff ut de Lungen na de Zellen transporteert un de Kohlenstoffdioxid in de annere Richt wedder aftransporteert (kiek ok bi Aten). To’n annern warrt de Nehrstoffen, de dör’t Verdauen wunnen warrt,as Fett, Sucker oder Proteinen ut dat Verdauenssystem in de enkelten Geweven bröcht, woneem se verbruukt, wieterverarbeit oder spiekert warrt. De dorbi tostannen kamen Stoffwessel- oder Affallprodukten as t. B. Miegstoff oder Miegsüür warrt denn ok wedder över’t Blood in annere Geweven oder na de Utscheedorganen (Dickdarm un Neren) transporteert. Un opletzt warrt över den Bloodkreisloop ok Bodenstoffen as de Hormonen, Zellen vun de Immunafwehr un vun’t Bloodstollsystem in Lief verdeelt.
Oorden Vun wegen de histoorsch Entwickeln vun de ünnerscheedlichen Deerten gifft dat teemlich verscheden utprägte Oorden vun Kreislööp:
Enige Deerten as to’n Bispeel de Plattwörm hebbt gor keen Kreisloopsystem. Jemehr Muhl leedt direkt in en vertwiegt Verdauenssystem, worut de Nehrstoffen ahn Ümweg in all Zellen diffundeeren könnt, vun wegen, dat de Worm so platt is.
Bi en Reeg vun Deerten ahn Warvels as bi de Arthropoda un Mollusca gifft dat en apen Kreisloop, bi den dat Blood in de Liefhöhl kreist. De Lieffletigkeit warrt dorbi Hämolymphe nöömt. Se warrt vun’t Hart in korte Fatten un vun dor ut in all Liefhöhlen pumpt, bit dat an’n Enn wedder na’t Hart torüchlopen deit. De Hämolymphe bewegt sik dorbi langsam un ünner sieten Druck.
Bi Ringelwörm as den Regenworm gifft dat en slaten Kreisloop, bi den de bloodoordige Lieffletigkeit dör Fatten in Bewegen hollen warrt, de sik tosamentehn künnt.
Ok Warveldeerten hebbt’n slaten Kreisloop. Hier ströömt dat Blood, dat sik vun de Hämolymphe ünnerscheedt, jümmer dör en in sik slaten Nett vun Bloodfatten, dat na all leven Zellen henkummt. Hart, Bloodfatten un dat Blood warrt dorbi as dat so nöömte Hart-Kreisloop-System tohopenfaat. Dat deelt sik na de histoorschen Entwickeln noch mol op un ünnerscheedt de wesselwarmen vun de gliekwarmen Warveldeerten. Bi de wesselwarmen (poikilothermen) Deerten, also de Fisch, Amphibien un Reptilien, gifft dat blots een oder twee nich vullstännig scheedte Hartkamern, so dat sik dat suerstoffarme mit dat suerstoffrieke Blood mischen deit. Bi de gliekwarmen (hoiothermen) Deerten, also de Vagels un de Söögdeerten, besteiht dat Hart ut twee Vörhöff un twee Kamern, wodör dat suerstoffrieke un -arme Blood vullstännig vunenanner scheedt is.
Allgemeen to’n slaten Bloodkreisloop Opbo De slaten Bloodkreisloop sett sik tohopen ut dat Hart un de Bloodfatten (Adern). Bloodfatten, de na’t Hart henföhrt, warrt as Venen betekent, de Fatten, de vun’t Hart wegföhrt as Arterien (oder Slagadern). Je wieter de Bloodfatten vun’t Hart weg sünd, üm so mehr vertwiegt se sik un ümso lütter warrt jemehr Dörmeter. Lüttere Twiegen vun de Arterien warrt Arteriolen nöömt, de sik wieter vertwiegt to Kapillaren. De versorgt denn dat Geweev un lopt dorna wedder to gröttere Fatten tosamen, de Venolen nöömt warrt un sik denn wedder to Venen vereenen doot.
Bloodfatten Hööftartikel: Bloodfatt
Vun wegen jemehr funkschoon un jemehrn Opbo warrt Bloodfatten in mehrere Oorden ünnerscheedt. De Arterien tranporteert dat Blood ünner hogen Druck un mit hoge Stroomsnelligkeit un hebbt dorüm dicke Wannen. Dör jem kummt dat Blood vunt Hart in de verscheden Geweven. De ’n beten wat lütteren Arteriolen deent as en Oort Kontrollventil un hebbt dorüm starke muskuläre Wannen, de de Fatten sluten (Vasokonstrikschoon) oder wieter maken (Vasodilatatschoon) künnt. Se vertwiegt sik wieter to de Kapillaren, de för den Uttuusch vun Fletigkeiten, löste Stoffen, Ekletrolyten, Nehrstoffen, Hormonen usw. twüschen dat Blood un dat Geweev tostännig sünd un dorüm blots en dünne Fattwand opwiest. De besteiht blots ut Endothel un kann sietmolekulare Stoffen dörlaten. In eenige Organen as de Lebber oder de Milt sünd de Kapillaren opwiet. Dorbi warrt denn vun Sinusoiden.
Venolen hebbt blots en dünne Fattwand. Se sammelt dat Blood ut de Kapillaren un föhrt dat wedder na Venen hen, dör de dat vun överall in’n Lief wedder torüch na’t Hart bröcht warrt. Bito deent se ok as Bloodspieker. Se hebbt dünne, muskuläär Wannen, de de Fatten sluten oder wieten künnt. En Deel vun de Fletigkeit geiht in’t Rebeet vun de Kapillaren ut de Fatten rut un warrt över de Lymphfatten wegtransporteert. De groten Lymphsammelstämm münnt dicht bi’t Hart wedder in dat Venensystem.
Bloodfatten, de navert blangenenanner lopen doot un dat dlieke Teelrebeet hebbt, warrt Kollateralen nöömt. Butendem gifft dat överall in’n Lief ok Verbinnen twüschen naverte Bloodfatten, de as Anastomosen betekent warrt. Disse Anastomosen sorgt dorför, dat de Bloodversorgen oprecht blieven deit, in’n Fall, dat mol en Fatt verlegt oder verstoppt ist. Denn kann dat Naverfatt de Versorgen övernehmen. Arterien ahn Anastomosen warrt Ennarterien nöömt. Wenn so en Ennarterie verstoppen deit oder verlegt is, kann keen Blood mehr dörkamen na’t versorgte Rebeet un dat Geweev starvt na’n sünnere Tiet af. Dat is denn en Infarkt. Man, de Anastomosen künnt ok to swack wesen, as dat se de vullstännige Bloodversorgen vun en utfallen Ader övernehmen künnt. Dat warrt en funkschonell Ennarterie nömmt. En Verstoppt oder Verleggen föhrt in so en Fall to en Minnerdörblöden oder Ischämie.
Opgaven un Funkschonen Blood hett vele Opgaven in’n Lief: Dat transporteert suerstoffriek Blood ut de Lungen in’t Geweev un bringt kohlendioxidriek Blood wedder torüch. To glieken Tiet warrt dat Blood mit Nehrstoffen anriekert, de bi de Verdauen wunnen un ok in’t Geweev transporteert warrt, woneem de Affallprodukten ut’n Stoffwessel opnahmen un na de Utscheedorganen (Neren un Darm) bröcht warrt. Butendem is Blood ok en bedüden Transportmedium för Hormonen un för de enkelten Bestanddelen vun’t Immunsystem un vun de Hämostaas. Ünner’n Streek deent de Bloodkreisloop also dorto, dat Blood dör den helen Lief bit in de achtersten Ecken to pumpen un Stoffen to verdelen. Bito deent de Bloodkreisloop aver ok to de Thermoregulatschoon: Över den Grad vun’t Dörblöden vun de Huut warrt reguleert, woveel Warms vun de Liefbavenflach afgeven warrt.
Bloodkreisloop bi wesselwarme Warveldeerten Fisch thumb|250px|Schemaatsch Dorstellen vun’n Bloodkreisloop bi de Fisch: root is suerstoffriek Blood, blau is suerstoffarm
Dat Hart vun de Fisch is dat, wat ünner de Warveldeerten an’n eenfachsten opboot is. Dat hett neemlich blots en dünnwannigen Vörhoff un en muskulöse dickwannige Kamer. Dortwüschen gifft dat blots en enkelte Klapp, de dorför sorgt, dat dat Blood nich wedder torüchlöpt. So eenfack as dat Hart is ok de Kreislopp opboot. Dat venöse (suerstoffarme) Blood warrt vun’t Hart in de Kemen pumpt (Kemenkreisloop), woneem dat mit Suerstoff ut dat Water anriekert warrt. Dorna warrt dat suerstoffrieke Blood in den Liefkreisloop wietertransporteert. In de Kapillaren warrt de Suerstoff wedder afgeven un nimmt an de Steed dat Kohlenstoffdioxid op. Blangen dat Hart, nimmt dorbi ok de Muskulatur vun de Kemen an’t Pumpen deel. Disse Opbo vun’n Kreisloop hett den Nadeel, dat de Blooddruck in’t Kapillarnett vun’n Kemenkreislopp düchtig torüch geiht un de Stroom dör den Lief also teemlich langsom aflöpt. Fisch hebbt butendem ok blots en teemlich lütt Bloodvolumen, dat weniger as een Teihntel vun’t Liefgewicht utmaken deit. De Suerstoffandeel in’t Blood vun Fisch liggt dorto ok noch wiet ünner den Andeel bi Minschen.
Amphibien Dubbelt Kreisloop thumb|250px|Schemaatsche Dorstellen vun’n Bloodkreisloop bi de Amphibien. Root is suerstoffriek, blau is suerstoffarm und rosa is Mischblood. Bi de Amphibien besteiht dat Hart ut en Kamer un twee Vörhöff. De Gasuttuusch geiht in de Lung vör sik as ok in de Huut. De beiden Kreislööp warrt dorüm as Lungen-Huut-Kreisloop un Liefkreisloop betekent. In’t Gegendell to de Fisch sünd beide Kreislööp nich achterenanner schalt. Dorüm seggt man, dat is en dubbelten Kreisloop.
De linke Vörhoff kriggt dat suerstoffrieke Blood ut de Lung un de Huut, wiel an’n rechten Vörhoff dat suerstoffarme Blood ut’n Lief ankummt. Ut de Vörhöff warrt dat Blood in de Kamer pumpt, de een Utströömtrakt (Truncus oder Conus arteriosus) hett, de sik optwiegt in een Stamm för jeden Kreisloop. En liestenordigen Bult in’n Ventrikel un in’t Lumen vun’n Utströömtrakt sorgt dorför, dat dat teemlich „sortenrein“ dör dat Hart ströömt un sik dat suerstoffrieke mit dat -arme blots wenig vermischt. Dat anriekert Blood warrt to’n gröttsten Deel in de Aorta un in de Halsslagadern pumpt, wiel dat suerstoffarme Blood in de Lungen-Huut-Arterie leidt warrt. Jüst as de Vagels un de Reptilien hebbt de Amphibien ok al en Nerenpoortaderkreisloop.
Entwickeln Amphibien hebbt toeerst veer porige Kemenbagenarterien, de na beide Sieten ut de Aorta aftwiegt. Bi utwossen Amphibien warrt ut de eerste dorvun de Arteria carotis, de den Kopp versorgt, wiel de Arterien vun’n tweeten Bagen sik to de Aorta descendens, also de afstiegen Aorta, vereent. De drüdde Kemenbagenarterie billt sik torüch un de ut veerten entwickelt sik de porige Aortenbagen.
Reptilien thumb|250px|Schemaatsch Dorstellen vun’n Bloodkreisloop vun de Reptilien. De Klören bedüüdt wedder dat glieke De Deerten, de in de Grupp vun de Reptilien tosamenfaat warrt, hebbt en Hart, dat ok ut een Kamer un twee Vörhöff besteiht. Dit Hart is aver meist vullstännig dör en Scheedwand in twee Halfparts opdeelt. Ut’n Lief ströömt suerstoffarm Blood in den rechten Vörhoff un ut de Lungen ströömt dat suerstoffrieke Blood in den linken Vörhoff. Beide Vörhöff pumpt dat Blood in de Hartkamer, vun de dree Slagadern afgaht: över de rechte warrt dat suerstoffarme Blood na de Lungen leidt, de linke transporteert suerstoffriek Blood na’n Kopp un in’n Lief. As de Scheden vun de Hartkamer aver nich vullstännig is, billt sik ok ruchweg 10 bit 40 % Mischblood, dat dör de middlere Slagader in’n Lief bröcht warrt.
Wat Sünners sünd aver de Krokodilen, bi de de Hartkamern vullstännig scheedt sünd. Bi jem besteiht mit dat Foramen Panizzae en Verbinnen twüschen de linken un de rechten Slagader. De linke Aorta geiht vun de rechten Hartkamer af un de rechte vun de linken. Dör dat Finster mischt sik dat Blood ut de beiden Kamern in’t Rebeet vun de rechten Aorta, so dat Mischblood in’n Lief transporteert warrt, vör allen in de buteren Rebeden. De linke Aorta föhrt togliek suerstoffriek Blood in’n Lief un sünners in’n Kopp vun dat Deer. Bi’t Duken slutt dat Foramen Panizzae vullstännig. De rechte Aorta warrt denn blots noch mit suerstoffarm Blood versorgt, wieldat de Kopp aver wieter suerstoffriek Blood kriggt.
Wohrschienlich hebbt ok de Dinosauriers vullstännig scheedte Hartkamern hatt, wodör se sotoseggen to gliekwarme Deerten worrn sünd. Dat dee ok verkloren, worüm se so lang överleevt hebbt. De Vermoden is ut de POsitschoon in’n Stammboom twüschen de Krokodilen un de Vagels afleidt, de beid en dörgahen Scheedwand in’t Hart opwiest.
Bloodkreisloop bi gliekwarme Warveldeerten Anatomie right|thumb|250px|Schemaatsch Opbo vun en dubbelten Bloodkreisloop.