The Fall of the Roman Empire is in Amerikaanske histoaryske dramafilm en sandalefilm út 1964, dy't filme is yn Technicolor. De film stie ûnder rezjy fan Anthony Mann, en hie Stephen Boyd, Christopher Plummer en Sophia Loren yn 'e haadrollen. De titel betsjut "De Fal fan it Romeinske Ryk", mar dat is misliedend, mei't de film eins in perioade út 'e Romeinske skiednis sjen lit fan iuwen foar de eigentlike fal fan it Romeinske Ryk. De namme ferwiist eins nei it ferfal ta korrupsje en dekadinsje dy't op 'e lange doer ta de ûndergong fan it ryk liede soe. De plot folget de generaal Livius en syn grutte leafde, de prinsesse Lusilla, dy't besykje foar te kommen dat Lusilla har healbroer, de keizer Kommodus, it ryk yn it ferdjer stoarte sil mei syn koartsichtige en egoïstyske belied. (De stof dy't behannele wurdt, komt eins fierhinne oerien mei dy fan Gladiator, út 2000, hoewol't de ôfwurking oars is.) The Fall of the Roman Empire krige oer it algemien negative resinsjes fan 'e filmkritisy, hoewol't de beoardieling yn lettere jierren mylder waard. De film wûn in Golden Globe foar bêste filmmuzyk. Yn 'e bioskopen flopte The Fall of the Roman Empire folslein, wat ta it fallisemint fan filmstudio Samuel Bronston Productions late.
Plot Yn 'e winter fan it jier 180 is de Romeinske keizer Markus Aurelius behelle yn 'e Markomanne-oarloch oan 'e noardgrins fan it Romeinske Ryk, by de Donau, dêr't er besiket en ûnderwerp de Markomannen en oare Germaanske stammen. Hy wurdt bystien troch syn riedshear, de etnysk Grykske âld-slaaf Timonides, en de generaal Gajus Livius. Dy lêste komt út in foaroansteande Romeinske famylje, dy't nauwe bannen mei it keizershûs ûnderhâldt. Livius is al fan bern ôf oan fereale op 'e keizer syn dochter Lusilla, en befreone mei har broer Kommodus.
Markus Aurelius is gjin sûn man, en hy fernimt dat syn ferstjerren nei-oan is. Dêrom lit er Livius by him komme en bringt dyselde op 'e hichte fan syn plannen mei it Ryk. Hy wol út noch yn net dat Kommodus him opfolget as keizer, mei't dat in liddichgonger is dy't inkeld oan syn eigen geniet tinkt en neat jout om syn ûnderdienen. Dat makket him yn 'e eagen fan Markus Aurelius folslein ûngaadlik foar it keizerskip. Ynstee wol de âlde keizer dat Livius nei him regearret. Hy dreamt fan in ein oan 'e ûnophâldlike Romeinske oarloggen en wol alle ynwenners fan it ryk it Romeinsk boargerskip jaan, de barbaren ynbegrepen. Allinne sa sil beskaving en frede him oer de hiele bekende wrâld ferspriede kinne. Livius is ferbjustere as er dat allegear heart, en hy wifelet om it keizerskip oan te nimmen. Krekt dy wifeling, sa leit Markus Aurelius letter oan Lusilla út, makket de generaal sa geskikt foar it keizersamt. Om útein te setten mei syn ideälen jout Markus Aurelius oan Livius opdracht om 'e lieder fan 'e Germanen, Ballomar, net te deadzjen, mar finzen te nimmen, sadat troch him syn folk oerhelle wurde kin om boargers fan it Romeinske Ryk te wurden. Om it Keninkryk Armeenje, yn it easten, nauwer mei it Ryk te ferbinen, beslút Markus Aurelius om Lusilla út te hylkjen oan 'e Armeenske kening Sohaimus.
As Kommodus oan it front ferskynt, om't er heart hat dat syn heit almar mear yn 'e minnichte rekket, bringt er syn freonen mei, in kliber foarname Romeinske sjerpslikkers, en teffens syn gladiators, dêr't er mear wearde oan hechtet as oan soldaten. De ûntdekking dat syn heit him oan 'e kant skood hat yn it foardiel fan Livius, docht him bot sear en skansearret de ûnderlinge bân fan 'e beide jongemannen, dy't earder suver as bruorren allyk wiene. Kommodus hellet it him yn 'e holle en lis de saak oan 'e goaden foar. Dêrta smyt er himsels foaroan yn 'e striid, sadat der alle kâns bestiet dat er sneuvelje sil. As dat net bart, sa giet syn logika, moat it wol betsjutte dat de goaden wolle dat er keizer wurdt. Livius is dêr twifelich oer, mar hy wiist it ek net fuort ôf. Kommodus oerlibbet de fjildslach ûnskansearre, en is dan yn syn eigen holle de iennichste rjochthawwende op 'e troan fan it Romeinske Ryk.
Underwilens bemûskopje de freonen fan Kommodus in gearspanning om Markus Aurelius te deadzjen ear't dy syn ûnterving fan Kommodus bekendmeitsje kin. Dat soe harren nammentlik raar reitsje om't se oan ien wei troch op 'e prins omponglúzje. Se hâlde harren dwaan lykwols foar Kommodus geheim. De moardoanslach wurdt troch fergiftiging beävensearre, en nimmen dy't it opmerkt; it hommels minder wurden fan 'e tastân fan 'e keizer en syn ferstjerren wurde oansjoen foar it natuerlik ferrin fan syn sykte. Livius ornearret dat er sûnder in iepenbiere proklamaasje troch Markus Aurelius gjin kâns makket om it Romeinske Ryk ûnder syn bestjoer te ferienjen, dat ynstee helpt er Kommodus op 'e troan.
Neitiid wijt Kommodus him oan it teneate dwaan en bedjerren fan alles dat Markus Aurelius by syn libben al fan syn doelen berikt hie. Hy seit dat syn heit swak wie en dat er Rome wer sterk meitsje wol. Dêrta ferdûbelet er de belesting dy't de eastlike Romeinske provinsjes betelje moatte yn 'e foarm fan nôt, nettsjinsteande it feit dat yn dat part fan it Ryk op dat stuit hongersneed hearsket. Fierders fiert er yn Rome de troch syn heit ferbeane gladiatorspullen wer yn. Syn beslissings liede fuortendaliks ta grut trelit yn it Ryk.
Underwilens behellet Livius, dy't it befel oer de striid tsjin 'e Germanen oernommen hat, in grutte oerwinning, wêrby't Ballomar en al syn ûnderhearrige foaroanlju kriichsfinzen nommen wurde. Timonides besiket de kriichshaftige noarderlingen fan 'e fredesdream fan Markus Aurelius te oertsjûgjen, en wit lang om let harren fertrouwen te winnen troch in godsoardiel te ûndergean. Tegearre slagget it Livius en Timonides en bepraat de Romeinske Senaat om 'e Germanen it Romeinsk boargerskip te jaan en harren lân yn it Ryk bebuorkje te litten. Kommodus besiket dêr it near op te lizzen, mar rêdt dat net op. Lusilla, dy't likefolle fan 'e dream fan har heit hâldt as Kommodus dêr minachting foar fielt, helpt Livius om 'e keizer oer te heljen en lis him by de útspraak fan 'e Senaat del. By wize fan wraak stjoert Kommodus Livius werom nei de noardgrins en Lusilla mei Sohaimus nei Armeenje, sadat de beide minners inoar net wer sjen sille.
Jierren letter, as Livius suver alle Germaanske stammen oan 'e noardgrins bepraat hat om harren op freedsume wize by it Romeinske Ryk te jaan en Romeinske boargers te wurden, stjoert Kommodus in boadskipper om him nei Rome te ûntbieden. It docht bliken dat de eastlike helte fan it Ryk yn gearwurking mei Armeenje tsjin 'e keizer yn opstân kommen is. De iennichste troepen dy't beskikber binne en druk de rebûlje de kop yn, binne dy fan Livius. De generaal reizget mei syn leger nei it easten, dêr't er ta syn ûntsteltenis ûntdekt dat Lusilla de driuwende krêft efter de opstân is. Hja besiket en helje Livius oer om him by de opstannelingen te jaan, mar hy wegeret dat. Neitiid wurdt it leger fan Livius ûnferhoeds oanfallen troch it Armeenske leger fan Sohaimus. It docht bliken dat de kening in ferbûn sletten hat mei it Partyske Ryk, de aartsfijân fan 'e Romeinen, en in Partysk leger tsjocht op om ek de striid mei Livius-en-dy oan te binen. De eastlike Romeinske rebellen, dy't neat fan Sohaimus syn dwaan ôfwisten, kieze der dan foar om oer te rinnen nei Livius. It weriene Romeinske leger ferslacht de Armenen en de Parten, en Livius weeft ôf mei Sohaimus.
As it nijs fan 'e Romeinske oerwinning buorkundich wurdt, stjoert Kommodus oan Livius berjocht dat er him mei-hearsker oer it Romeinske Ryk meitsje wol. Tagelyk stjoert er ek befel om 'e provinsjes fan 'e eardere opstannelingen ûnmeilydsum te straffen, troch yn eltse grutte stêd fiiftûzen lju te krusigjen en mear as dûbel safolle ta slaaf te meitsjen. Livius wegeret dat te dwaan en stjoert de boadskippers fan Kommodus yn in koai werom nei Rome. Om wraak te nimmen foar Livius syn dôfhûdigens oarderet Kommodus om 'e delsettings fan 'e freedsume Germanen mei de grûn lyk te meitsjen en de bewenners sels allegearre te deadzjen of ta slaaf te meitsjen. Dêrby wurdt Timonides, dy't him mank de Germanen nei wenjen set hie, troch de soldaten fan Kommodus fermoarde, wylst Ballomar en syn húshâlding en de oare Germaanske foaroanlju as finzenen nei Rome ta brocht wurde.
As Livius en Lusilla lang om let mei harren leger yn Itaalje weromkeare, treffe se dêr de Germaanske delsettings folslein ferrinnewearre oan. Nettsjinsteande dat wegeret Livius om daliks mar it leger op Rome los te litten. Ynstee giet er sels allinne de stêd yn. Hy besiket earst mei Kommodus te praten, mar dy wol net nei him harkje. De Senaat sit no grôtfol jaknikkers dy't likemin harkje wolle, mar ynstee Kommodus ta god ferklearje. Livius wurdt foar ferrie finzen nommen. Kommodus stjoert karfollen goud út 'e stêd nei it leger, dat er gearskrabe hat troch alle goud út 'e Romeinske timpels te rôvjen. Dêrmei wit er Livius syn leger om te keapjen. De iennichste dy't net omkeapber is, Livius syn ûnderbefelhawwer Fiktorinus, wurdt troch in bôgesjitter deasketten.
Lusilla glûpt mei in dagge de stêd binnen, mei as doel om Kommodus om te bringen. De man dy't se fan efteren oanfalt, blykt lykwols net har broer te wêzen, mar Ferulus, de favorite gladiator fan 'e keizer. Dyselde ûntwapenet har sûnder swierrichheden. As Lusilla him follerlei rykdommen oanbiedt as er foar har Kommodus fermoardet, antwurdet er dat in man nea syn eigen soan deadzje moatte soe. Sa komt oan it ljocht dat de gladiator ien fan 'e mannen wie mei wa't Lusilla har mem oerhoer bedreau. Kommodus, dy't harren petear ôfharke, is alhiel oerémis en wegeret te leauwen dat er net in keizerssoan is. Hy beart dat er Ferulus omearmje wol, mar stekt him dan dea. Lusilla lit er by Livius en Ballomar en de Germanen op in mânske brânsteapel fêstbine, dêr't se by de fiering fan 'e fergoading fan Kommodus as minske-offers libben ferbaarnd wurde sille.
Wylst de sljochtwei Romeinen dronken oan it feestfieren binne, lit Kommodus Livius losmeitsje om't er foar himsels bewize wol dat er in bettere fjochter is as syn eardere freon. Yn in provisoaryske arena ôffrede troch de skylden fan in ôfdieling Romeinske soldaten, befjochtsje de beide mannen inoar op libben en dea mei werpspeetsen. Op it langelêst behellet Livius de oerwinning en stekt Kommodus dea. Mei syn lêste siken jout Kommodus befel om 'e brânsteapel oan te stekken. Livius hastiget him dêrhinne en wit Lusilla noch fan 'e flammen te rêden, mar Ballomar en de oare Germanen ferbaarne libben wylst se harren god Wuotan oanroppe om wraak foar harren te nimmen. Inkele senators biede Livius de keizerstroan oan, mar hy seit dat se dat oanbod mar better ynlûke kinne, mei't syn earste die as keizer wêze soe om harren allegear de deastraf op te lizzen. Wylst er him stilwei ôfjout mei Lusilla oan syn side, biede de senators tsjininoar op om 'e nije legeroanfierder om te keapjen, mei't elts fan harren ferlet hat fan dy syn stipe om sels keizer te wurden.
Rolferdieling haadrollen personaazje akteur/aktrise generaal Livius Stephen Boyd keizer Kommodus Christopher Plummer prinsesse Lusilla Sophia Loren
byrollen personaazje akteur/aktrise keizer Markus Aurelius Alec Guinness Timonides James Mason kening Sohaimus fan Armeenje Omar Sharif Kleänder Mel Ferrer Ferulus Anthony Quayle Ballomar John Ireland Julianus Eric Porter senator Finlay Currie Polybius Andrew Keir Pessennius Niger Douglas Wilmer Fiktorinus George Murcell Firgilianus Norman Wooland
Produksje en distribúsje Produksje