Jhangvi (; ; ), also known as Jhangochi (), is a western dialect of Punjabi, predominantly spoken in central Punjab, Pakistan. Its name is derived from Jhang, its main city. It is spoken throughout a widespread area, starting from Khanewal to Jhang District at either end of Ravi and Chenab. It is also spoken in Chinot, Okara, Sahiwal, Toba Tek Singh, Hafizabad, Mandi Bahauddin, Pakpattan, Bahawalnagar and Faisalabad.
It is intermediate between Majhi and Multani. The similar Shahpuri dialect is spoken in Sargodha and Mandi Bahauddin, while Dhanni is spoken in Chakwal, Talagang and Khushab.
Phonology Jangli's sound inventory includes implosive consonants, but unlike in Saraiki these do not have phonemic status, as they do not contrast with plain voiced consonants. The implosives are more common than in Saraiki, and their set contains an unusual and highly rare consonant, a dental implosive , which contrasts with the regular retroflex implosive .
Similar dialects Glottolog shows Jatki, Shahpuri and Dhanni as other dialects of Lahnda (Western Punjabi).
Grammar
Continuous tense Similar to Pothohari, Hindko, and other Western Punjabi dialects, Jhangochi also uses pyā to signify the continuous tense.For instance see examples given at
Many Majhi sub-dialects also utilize this tense. EnglishJatkiTransliterationShahmukhiGurmukhiI am doingMãi karda pya aan Mãi kareynda pya aanمیں کردا پیا آں میں کریندا پیا آںਮੈਂ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਆਂ ਮੈਂ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਆਂWe are doingAsī̃ karday paye haen Asī̃ kareynday paye haen
("aan" may also be used)اسِیں کردے پئے ہائیں اسِیں کریندے پئے ہائیںਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਪਏ ਹਾਏਂ ਅਸੀਂ ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਹਾਏਂYou are doing (sing, m.)Tū̃ karda pya ain Tū̃ kareynda pya ainتُوں کردا پیا ایں تُوں کریندا پیا ایںਤੂੰ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਐਂ ਤੂੰ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਐਂYou are doing (sing, f.)Tū̃ kardi pyi ain Tū̃ kareyndi pyi ainتُوں کردی پئی ایں تُوں کریندی پئی ایںਤੂੰ ਕਰਦੀ ਪਈ ਐਂ ਤੂੰ ਕਰੇਂਦੀ ਪਈ ਐਂYou are doing (plural)Tusī̃ karday paye o Tusī̃ kareynday paye oتُسِیں کردے پئے او تُسِیں کردے پئے اوਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ ਪਏ ਓ ਤੁਸੀਂ ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਓHe is doingÓ karda pya ae Ó kareynda pya aeاوہ کردا پیا اے اوہ کریندا پیا اےਉਹ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਐ ਉਹ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਐShe is doingÓ kardi pyi ae Ó kareyndi pyi aeاوہ کردی پِئی اے اوہ کریندی پِئی اےਉਹ ਕਰਦੀ ਪਈ ਐ ਉਹ ਕਰੇਂਦੀ ਪਈ ਐThey are doing (m.)Ó karday paye no Ó kareynday paye hinاوہ کردے پئے نوں اوہ کریندے پئے ہِنਉਹ ਕਰਦੇ ਪਏ ਉਹ ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ They are doing (f.)Ó kardiyan pyian no Ó kareyndiyan pyian hinاوہ کردِیاں پئِیاں نوں اوہ کردِیاں پئِیاں ہِنਉਹ ਕਰਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਨੋਂ ਉਹ ਕਰੇਂਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਿਨ The place of "pyā" may sometimes be switched with respect to the verb.
"Tusī̃ bahoon changā kamm paye karenday o", meaning "You (plural) are doing a very good thing"
"Tū̃ bahoon changā kamm krendā ain pyā", meaning "You (sing, m) are doing a very good thing"
"Sāḍā hāl kehṛā puchhdā ãi, mar mar ke paye aan jeenday, meaning "What do you ask about us? We are living in great distress" (a song by Mansoor Malangi)
"Paye aapna vanjeynday visaah o", meaning "You are wasting the trust people have in you" (from "Tusi changean naseeban de shah")
"Eh dohven aape vich larde hin paye". meaning "These two are fighting amongst themselves"
"Ethay seklaan pyiaan vikkdiyaan hin" or "Ethay seklaan vikkdiyaan ne pyiaan", meaning "Bicycles are being sold here"
Future tense The future tense in Jatki Punjabi is formed by adding -s as opposed to the Eastern Punjabi gā.
This tense is also utilized in Pothwari, Hindko, Saraiki and other Western Punjabi dialects. EnglishJatkiTransliterationShahmukhiGurmukhiI will doMãi karsā̃ Mãi kareysā̃میں کرساں میں کریساںਮੈਂ ਕਰਸਾਂ ਮੈਂ ਕਰੇਸਾਂWe will doAsī̃ karsā̃ / Asī̃ karsā̃e Asī̃ kareysā̃ / Asī̃ kareysā̃eاسِیں کرساں / اسِیں کرسائیں اسِیں کریساں / اسِیں کریسائیںਅਸੀਂ ਕਰਸਾਂ / ਅਸੀਂ ਕਰਸਾਏਂ ਅਸੀਂ ਕਰੇਸਾਂ / ਅਸੀਂ ਕਰੇਸਾਏਂYou will do (singular)Tū̃ karsãi Tū̃ kareysãiتُوں کرسیں تُوں کریسیںਤੂੰ ਕਰਸੈਂ ਤੂੰ ਕਰੇਸੈਂYou will do (plural)Tusī̃ karso Tusī̃ kareysoتُسِیں کرسو تُسِیں کریسوਤੁਸੀਂ ਕਰਸੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰੇਸੋHe/She will doÓ karsi Ó kaeyrsiاوہ کرسی اوہ کریسیਓਹ ਕਰਸੀ ਓਹ ਕਰੇਸੀThey will doÓ karsan Ó kareysanاوہ کرسن اوہ کریسنਓਹ ਕਰਸਨ ਓਹ ਕਰੇਸਨ
Past Tense The past tense in the Jatki dialects differs from that of Eastern Punjabi. EnglishJatkiPothohariMajhiShahpuri/JhangochiDhanniI was doingمیں کریندا پیا ہمُوں (جھنگوچی) میں کردا پیا ہاسُو (شاہپُوری)
ਮੈਂ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਹਮੂੰ (ਝੰਗਵੀ)
ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਹਾਸੂ (ਸ਼ਾਹਪੂਰੀ)میں کریندا پیا اوس ਮੈਂ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਓਸ میں کرنا پیا ساں ਮੈਂ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸਾਂ میں کردا پیا ساں ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਸਾਂ We were doingاسِیں کریندے/کردے پئے ہاسے ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ/ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਹਾਸੇ اسِیں کریندے پئے اوس ਅਸੀਂ ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਓਸاساں کرنے پئے سیاں اساں کرنے پئے ساں
ਅਸਾਂ ਕਰਨੇ ਪਏ ਸਿਆਂ/ਸਾਂ اسِیں کردے پئے ساں ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਪਏ ਸਾਂ You were doing (sing.)تُوں کردا/کردیندا پیا ہائیں ਤੂੰ ਕਰਦਾ/ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਹਾਏਂ تُوں کریندا پیا ایاں ਤੂੰ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਅਇਆਂتُوں کرنا پیا سَیں ਤੂੰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੈਂ تُوں کردا پیا سیں ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਸੈਂ You were doing (pl.)تُسِیں کردے/کریندے پئے ہائے (جھنگوچی) تُسِیں کردے/کریندے پئے ہاؤ (شاہپُوری)
ਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ/ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਹਾਏ (ਝੰਗਵੀ)
ਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ/ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਹਾਓ (ਸ਼ਾਹਪੂਰੀ)تُسِیں کریندے پئے اَو
ਤੁਸੀਂ ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਆਓ تُساں کرنے پئے سیو تُساں کرنے پِئے سو
ਤੁਸਾਂ ਕਰਨੇ ਪਏ ਸਿਓ/ਸੋ تُسِیں کردے پئے سو ਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ ਪਏ ਸੋ He was doingاوہ کردا/کریندا پیا ہا ਉਹ ਕਰਦਾ/ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਹਾ اوہ کریندا پیا آیا ਉਹ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਆਇਆاوہ کرنا پیا سا اوہ کرنا پیا سی
ਉਹ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸਾ/ਸੀ اوہ کردا پیا سی ਉਹ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਸੀ She was doingاوہ کردی/کریندی پئی ہائی ਉਹ ਕਰਦੀ/ਕਰੇਂਦੀ ਪਈ ਹਾਈاوہ کریندی پئی آئی ਉਹ ਕਰੇਂਦੀ ਪਈ ਆਈاوہ کرنی پئی سی ਉਹ ਕਰਨੀ ਪਈ ਸੀ اوہ کردی پئی سی ਉਹ ਕਰਦੀ ਪਈ ਸੀ They were doing (m.)اوہ کردے/کریندے پئے ہان ਉਹ ਕਰਦੇ/ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਹਾਨاوہ کریندے پئے آہے ਉਹ ਕਰਦੇ/ਕਰੇਂਦੇ ਪਏ ਆਏاوہ کرنے پئے سے اوہ کرنے پئے سن
ਉਹ ਕਰਨੇ ਪਏ ਸੇ/ਸਨ اوہ کردے پئے سن ਉਹ ਕਰਦੇ ਪਏ ਸਨ They were doing (f.)اوہ کردِیاں/کریندِیاں پئیاں ہان ਉਹ ਕਰਦੀਆਂ/ਕਰੇਂਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਾਨ اوہ کریندِیاں پئیاں آئیاں ਉਹ ਕਰੇਂਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਆਈਆਂ اوہ کرنِیاں پئیاں سِیاں اوہ کرنِیاں پئیاں سن
ਉਹ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸੀਆਂ/ਸਨ اوہ کردِیاں پئیاں سن ਉਹ ਕਰਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ
Present tense The present tense of non-causative verbs in Jatki may involve the addition of -eyndā, while causative verbs may attain either -eyndā or -āandā. The future tense changes accordingly.
Verbs that have a causative form, rarely acquire -eyndā, for example, Mardā (dies) cannot become Mareyndā (kills/hits) as that is the present form of Maarnā (killing/hitting).
However, Mannnā (to be convinced) and Mannāvnā (to convince) both can be said as Maneyndā in the present form.
Verbs like āvan (to come) and lyāvan (to bring) will not take -eyndā, as they lack a passive form, so they are either said as -āndā or -aundā EnglishJatki PunjabiPresentFuturePresent PassiveDividingVanḍeyndā / VanḍdāVanḍeysi / VanḍdsiVanḍeendā DoingKareyndā / KardāKareysi / KarsiKareendā ThrowingSaṭṭeyndā / SaṭṭdāSaṭṭeysi / SaṭṭsiSaṭṭeendā RemovingKaḍḍheyndā / KaḍḍhdāKaḍḍheysi / KaḍḍhsiKaḍḍheendāScatteringRuleyndā / RoldāRuleysi / RolsiRoleendāTo be making one cryRuveyndā / RuvaandāRuveysi / RuvaasiRuvāveedāTo feedKhaveyndā / KhavaandāKhaveysi / KhavaasiKhāaveedāBeatingMareyndā / MaardāMareysi / MaarsiMareendā/MāreendāMovingṬureyndā / ṬordāṬureysi / ṬorsiṬureendāUsingVarteyndā / VartdāVarteysi / VartsiVarteendāCuttingKapeyndā / KappdāKapeysi / KappsiKapeendā ChoppingVaḍḍheyndā / VaḍḍhdāVaḍḍheysi/ VaḍḍhsiVaḍḍheendāTo be making one understandSamjheyndā / SamjhaandāSamjheysi / SamjhaasiSamjhaaveedāRaising/LiftingCheyndā / ChaandāCheysi / ChaasiChaveendāPutting/Pouring/AddingPeyndā / PaandāPeysi / PaasiPaveendā/PāveedāBringingAaṅdā / AṅeydāAaṅsi / AṅeysiAaṅeā veyndāBeingHondāHosiHoveendāGivingDeyndāDeysiDeyveendā (is given) Ḍheendā (is obtained)CallsSadd'da / SadeyndaSadeysiSadeenda The progressive tense is built upon the present tense, and is used in all Punjabi dialects. It is made by ending the verb with -eān in the present form.
For example, "to be doing" or "while doing", can be either kardeān or kareyndeān.
Passive tense The Jatki dialects have a special passive tense for most verbs.
The present passive is made by adding -eendā, past passive by adding -eejā/eeyā, subjunctive by adding -eevay (s.) and -eevan (pl), progressive by adding -eendeān, gerundive passive by adding -eevna/eejna and future passive by adding -eesi. The continuous passive is built upon the present passive by adding pyā, while perfect passive is built by adding gyā to the past passive.
Varteendā (is used), Varteenday (are used), Varteevay/Varteejay (to be used, sing), Varteevan/Varteejan (to be used, pl), Varteejā/Varteeyā (was used), Vartee-gyā (has been used), Varteenda-pyā (is being used), Varteendeān (while being used), Varteevna/Varteejna (its "being used"), Varteesi (will be used), Vartee-veysi or Vartee-jaasi (will have been used/will end up being used), Vartee-veynda or Vartee-jaanda (gets used).
Note: The past passive in Shahpuri is made by adding -eevyā, in Jhangochi by adding -eeyaā, Dhani is made by adding -eetā, and in Thalochi and it is made by adding -eechā. In Saraiki it is also added with -eechā/-eejā. ActivePassiveEnglishJatki PunjabiEnglishJatki PunjabiIs cuttingکٹّدا پیا اے / کٹیندا پیا اے ਕੱਟਦਾ ਪਿਆ ਐ / ਕਟੇੰਦਾ ਪਿਆ ਐ Is being cutکٹِیندا پیا اے ਕਟੀਂਦਾ ਪਿਆ ਐ To cutکٹّنا ਕੱਟਣਾ To be cutکٹِیوَنا / کٹِیجنا ਕਟੀਵਣਾ / ਕਟੀਜਣਾ If he cutsجے اوہ کٹّے ਜੇ ਉਹ ਕੱਟੇ If it is cutجے اوہ کٹِیوے/کٹِیجے ਜੇ ਉਹ ਕਟੀਵੇ/ਕਟੀਜੇ Shall I cut?میں کٹّاں؟ ਮੈਂ ਕੱਟਾਂ?Shall I be cut?میں کٹِیواں/کٹِیجاں؟ ਮੈਂ ਕਟੀਵਾਂ?Will cut (sing.)کٹّسی / کٹیسی ਕੱਟਸੀ / ਕਟੇਸੀ Will be cut (sing.)کٹِیسی ਕੱਟੀਸੀ He cut itاُس کٹیا ਉਸ ਕੱਟਿਆ Was cut by himاوہندے کولُوں کٹِیا (کٹی آ) / کٹِیجا ਓਂਹਦੇ ਕੋਲੂੰ ਕਟੀਆ/ਕਟੀਜਾ I will beatمیں مارساں / میں مریساں ਮੈਂ ਮਾਰਸਾਂ / ਮੈਂ ਮਰੇਸਾਂ I will be beatenمیں مرِیساں ਮੈਂ ਮਰੀਸਾਂ I did not hearمیں سُنیا نہیں ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ Was not heard by meمینُوں سُنِیجا نہیں ਮੈਨੂੰ ਸੁਣੀਜਾ ਨਹੀਂ Let him use firstاوہ پہلوں ورتے تاں سہی ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਵਰਤੇ ਤਾਂ ਸਹੀ Let it be used firstاوہ پہلوں ورتِیوے تاں سہی ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਵਰਤੀਵੇ ਤਾਂ ਸਹੀ Usesورتدا / ورتیندا ਵਰਤਦਾ/ਵਰਤੇਂਦ Under useورتِیندا ਵਰਤੀਂਦਾ Does not giveنہیں دیندا ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ Is not to be givenنہیں دیوِیندا / نہیں دیوی دا ਨਹੀਂ ਦੇਵੀਂਦਾ/ਨਹੀਂ ਦੇਵੀਦਾ Does not giveنہیں دیندا ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾIs not obtainedنہیں ڈھِیندا ਨਹੀਂ ਢੀਂਦਾThey (f.) uproot itاوہ پٹّدِیاں نو / اوہ پٹیندِیاں ہِن ਉਹ ਪੱਟਦੀਆਂ ਨੋਂ
ਉਹ ਪਟੇਂਦੀਆਂ ਹਿਨThey (f.) are to be uprootedاو اجے پٹِیونِیاں ہِن ਉਹ ਅਜੇ ਪਟੀਵਣੀਆਂ ਹਿਨ Friends do not agreeسنگّی نہیں منّدے/منیندے ਸੰਗੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ/ਮਨੇਂਦੇ Friends cannot be convincedسنگّی نہیں منِیندے ਸੰਗੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਂਦੇ He came and chopped itاوہ وڈھّ گیا ਉਹ ਵੱਢ ਗਿਆ It was choppedاوہ وڈھی گیا / وڈھِیج گیا ਉਹ ਵੱਢੀ/ਵੱਢੀਜ ਗਿਆ He catchesاوہ پھڑدا اے ਉਹ ਫੜਦਾ ਐ They were caughtاوہ پھڑی/پھڑِیج گئے ਉਹ ਫੜੀ/ਫੜੀਜ ਗਏ I am not readingمیں پڑھدا نہیں پیا ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ It is not being read by me (I cannot understand it)میتھُوں پڑھِیندا نہیں پیا ਮੈਥੂੰ ਪੜ੍ਹੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ When will he use?کدوں ورتسی/ورتیسی؟ ਕਦੋਂ ਵਰਤਸੀ/ਵਰਤੇਸੀ?When will it be used?کدوں ورتِیسی؟ ਕਦੋਂ ਵਰਤੀਸੀ?He wil come and use it tomorrow کلّ ورت ویسی ਕੱਲ੍ਹ ਵਰਤ ਵੇਸੀIt will end up being used tomorrow کلّ ورتی ویسی ਕੱਲ੍ਹ ਵਰਤੀ ਵੇਸੀ He is not eating or drikingاوہ کُجھ کھاندا پِیندا نہیں پیا ਓਹ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ Nothing is being eaten or drunk by himاوہندے کولُوں کُجھ وی کھوِیندا پِوِیندا نہیں پیا ਓਂਹਦੇ ਕੋਲੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਖਵੀਂਦਾ ਪਵੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆTo forgive بخشنا ਬਸ਼ਣਾTo be forgivenبخشِیوݨا ਬਖ਼ਸ਼ੀਵਣਾ Some verbs may attain this form without any change in usage or meaning, such as:
ਬਵ੍ਹਣਾ ਉਠੀਵਣਾ / بہوَنا اُٹھِیونا, being the same as ਉੱਠਣਾ / اُٹھّنا
ਦਿਸੀਂਦਾ / دِسِیندا, being the same as ਦਿੱਸਦਾ / دِسّدا
Proverb example: Heṭṭhon utton vaḍḍheeveeye taan ḍakk sadeeenda (ہیٹھوں اُتّوں وڈھِیوِیئے تاں ڈکّ سدِیندا)
(If we are cut from top to bottom, only then may we be called as a cane)
Note: The past tense of Marnā is Moyā (dead) and the past passive tense is Mareejā (killed)
Agentive Tense The agentive tense of verb in Punjabi is either shown in the standard manner by adding the words "āalā" or "laggeā".
For example, "He is to come" or "He is about to come" is spoken as Oh aavan aalā/laggeā ae.
In Jatki, another manner exists where the root verb is suffixated by adding -oo
Examples: