Kfar Kama dialect () is a subdialect of the Shapsug dialect of Adyghe spoken by the villagers of the village Kfar Kama in Israel.
Phonology
The Kfar Kama dialect shares a large number of features with other Shapsug dialects such as dropping and not pronouncing н , м and р in some cases, and having the consonants сӀ , гь , кь , кӀь and чъу that correspond to цӀ , дж , ч , кӀ and цу in other Adyghe dialects (e.g. Abzakh, Temirgoy and Bzhedug).Спирантизация аффрикат Палатализация (смягчение) и аффрикатизация согласных Переднеязычные мягкие шипящие аффрикаты дж, ч, к1 Наращение сонорных согласных Studia Caucasologica I page 11 Also like other Shapsug dialects the Retroflex affricates consonants чъ and чӀ (that exist in Chemguy and Bzhedug dialects) became ч and кӀ in the Kfar Kama dialect.Переднеязычные твердые шипящие аффрикаты дж, чъ, ч1 Unlike some other Shaspug dialects the Kfar Kama dialect does not have the aspirated consonants. Meaning Kfar Kama dialect Other dialectsCyrillicIPACyrillicIPA fast псыкӀэ psət͡ʃʼa псынкӀэ psənt͡ʃʼa wide шъуабгъо ʃʷaːbʁʷa шъуамбгъо ʃʷaːmbʁʷa corn натыф naːtəf нартыф naːrtəf name сӀэ sʼa цӀэ t͡sʼa shirt гьанэ ɡʲaːna джанэ d͡ʒaːna chicken кьэт kʲat чэты t͡ʃatə rope кӀьапсэ kʲʼaːpsa кӀапсэ t͡ʃʼaːpsa shoe чъуакъо t͡ʃʷaːqʷa цуакъэ t͡sʷaːqa to sleep чыен t͡ʃəjan чъыен ʈʂəjan earth кӀыгу t͡ʃʼəɡʷ чӀыгу ʈʂʼəɡʷ
The consonant [h] This dialect has a voiceless glottal fricative in some words that correspond to in other diaelcts :
Meaning Kfar Kama dialect Other dialects now həgʲ jəd͡ʒə again dahaza right now hədadam d͡ʒədadam
Uvular consonants In some cases къ and къу became хъ and хъу :
Word Adyghe Kabardian Temirgoy Kfar Kama dialect IPA Cyrillic IPA Cyrillic IPA Cyrillic son qʷa къо qʷa къо qʷa къуэ grave qa къэ χa хъэ q͡χa кхъэ male χʷə хъу χʷə хъу χʷə хъу pig qʷa къо χʷa хъо q͡χʷa кхъуэ cheese q͡ʷaːja къуае χʷaːja хъуае q͡χʷej кхъуей voice/sound maːqa макъэ maːχa махъэ maːq макъ ship qʷəħa къухьэ qʷaħ къохь q͡χʷəħ кхъухь peer qʷəʐə къужъы qʷəʐə къужъы q͡χʷəʑə кхъужьы man χʷəɬfəʁa хъулъфыгъэ qʷəlfəʁa къулфыгъэ χʷəɬxʷəʁa хъулъхугъэ ant qaːmzaɡʷ къамзэгу χaːnzaɡʷ хъанзэгу χʷəmpʼat͡sʼad͡ʒ хъумпӀэцӀэдж
Grammar differences
Nouns In the instrumental case the noun has the suffix -мгьэ (-mɡʲa) or -гьэ (-gʲa) unlike other dialects (e.g. Abzakh and Temirgoy) that has the suffix -мкIэ (-mt͡ʃa) or -кIэ (-t͡ʃa) :
Kfar Kama dialect: КӀалэр Адыгэбзэгьэ мэгущаӀэ ↔ Standard: КӀалэр АдыгэбзэкӀэ мэгущаӀэ - "The boy speaks (using) Adyghe language". Kfar Kama dialect: Къэлэмымгьэ сэтхэ ↔ Standard: КъэлэмымкӀэ сэтхэ - "I write (using) with the pencil".
In the invertive case the noun has the suffix -ыу (-əw) unlike other dialects that has the suffix -эу (-aw) :
Kfar Kama dialect: ЛӀыр баиу хъугъэ ↔ Standard: ЛӀыр баеу хъугъэ - "The man become rich". Kfar Kama dialect: Пшъашъэр нэхь даху къэлъагъо ↔ Standard: Пшъашъэр нахь дахэу къэлъагъо - "The girl looks more beautiful". Kfar Kama dialect: КӀалэр псыкӀыу мачъэ ↔ Standard: КӀалэр псынкӀэу мачъэ - "The boy runs quickly".
Future tense In this dialect the verb has the suffix ~эт (~at) and in some cases ~ыт (~ət) unlike standard Adyghe (Temirgoy) that has the Suffix ~щт (~ɕt).
Word Adyghe Standart Kabardian Standard Adyghe Bzhedug and Shapsug IPA Cyrillic IPA Cyrillic IPA Cyrillic I will go səkʷʼaɕt сыкӀощт səkʷʼat сыкIот səkʷʼanəwɕ сыкӀуэнущ you will go wəkʷʼaɕt укӀощт wəkʷʼat укIот wəkʷʼanəwɕ укӀуэнущ he will go makʷʼaɕt мэкӀощт makʷʼat мэкIот makʷʼanəwɕ мэкӀуэнущ we will go təkʷʼaɕt тыкӀощт ʂʷəkʷʼat тыкIот dəkʷʼanəwɕ дыкӀуэнущ you (plural) will go ʃʷəkʷaɕt шъукӀощт ʃʷəkʷʼat шъукӀот fəkʷʼanəwɕ фыкӀуэнущ they will go maːkʷatəɕx макӀощтых makʷʼatəx мэкӀотых jaːkʷʼanəwɕ якӀуэнущ
Big suffix -фэ The standard Adyghe's suffix -шхо /-ʃxʷa/, which means big or mighty, is -фэ /-fˠa/ in Kfar Kama dialect :
Meaning Kfar Kama dialect Other dialectsCyrillicIPACyrillicIPA mighty God тхьэфэ tħafˠa тхьэшхо tħaʃxʷa large house унэфэ wənafˠa унэшхо wənaʃxʷa
Unique words Meaning Kfar Kama dialect Standard Adyghe Standard KabardianCyrillicIPACyrillicIPACyrillicIPA what лъэу ɬaw сыд səd сыд səd man къулфыгъэ qʷəlfəʁa хъулъфыгъэ χʷəɬfəʁa хъулъхугъэ χʷəɬxʷəʁa few, bit тэкӀу takʷʼ тӀэкӀу tʼakʷʼ тӀэкӀу tʼakʷʼ small цыкӀу t͡səkʷʼ цӀыкӀу t͡sʼəkʷʼ цӀыкӀу t͡sʼəkʷʼ wall къалэ qaːla дэпкъы dapqə дэпкъ dapq shoe чъуакъо t͡ʃʷaːqʷa цуакъэ t͡sʷaːqa вакъэ vaːqa star жъуагъэ ʒʷaːʁa жъуагъо ʒʷaːʁʷa вагъуэ vaːʁʷa tree чъыг t͡ɕəɣ чъыгы t͡ʂəɣə жыг ʒəɣ cow чэм t͡ʃam чэмы t͡ʃamə жэм ʒam night чэщ t͡ʃaɕ чэщы t͡ʃaɕə жэщ ʒaɕ yard щао ɕaːwa щагу ɕaːɡʷə - - poor тхьамыщкӀь tħaməɕkʲʼ тхьамыкӀ yħamət͡ʃʼ тхьэмыщкӀэ yħaməɕt͡ʃʼa today нэпэ napa непэ najpa нобэ nawba day after tomorrow нэущымыщкӀь nawɕəməɕkʲʼ неущымыкӀ nawɕəmət͡ʃʼ ? ? big фэ fˠa джадэ d͡ʒaːda ? ? worm хьаблыу ħaːbləw хьамлыу ħaːmɮəw хьэмбылыу ħambəɮəw to dance угьын wəɡʲən къэшъон qaʃʷan къэфэн qafan spider багьэ baːɡʲa бэджы bad͡ʒə бэдж bad͡ʒ ant хъанзэгу χaːnzaɡʷ къамзэгу qːamzaɡʷ хъумпӀэцӀэдж χʷəmpʼat͡sʼad͡ʒ cheese хъуае χʷaːja къуае qʷaːja кхъуей qχʷej ship къохь qʷaħ къухьэ qʷəħa кхъухь qχʷəħ voice, sound махъэ maːχa макъэ maːqa макъ maːq pig хъо χʷa къо qʷa кхъуэ qχʷa grave хъэ χa къэ qa кхъэ qχa dog хьэжъ ħaʐ хьэ ħa хьэ ħa to believe шӀошӀун ʃʷʼaʃʷʼən шӀошъын ʃʷʼaʂəm фӀэщын fʼaɕəm blue шъухъуатӀэ ʃʷəχʷaːtʼa шхъуантӀэ ʃχʷaːntʼa шхъуантӀэ ʃχʷaːntʼa pink плъыжьгьэфы pɬəʑɡʲafə тхьэмбылышъу tħambəɮəʃʷ ? ? orange гъожьыплъыжь ʁʷaʑəpɬəʑ гъоплъышъо ʁʷapɬəʃʷa ? ? brown къэхьыуашъу qaħəwaːʃʷ етӀагъо jatʼaːʁʷa ? ? swing кӀьэрхъон kʲʼarχʷan хъэрен χarajn ? ? frog хьантыкъуакъу ħaːntəqʷaːqʷ хьантӀаркъу ħaːntʼaːrqʷ хьэндыркъуакъуэ ħandərqʷaːqʷa turtle хьэнчэмыӀу ħant͡ʃaməʔʷ хьэдэпчэмыӀу ħadapt͡ʃaməʔʷ шылъэгу ʃəɬaɡʷ right (side) жъабгъо ʐaːbʁʷa джабгъо d͡ʒaːbʁʷa ижь jəʑ to laugh at шӀыгушӀкӀьын ʃʼəɡʷəʃʼkʲʼən дэхьащхын daħaːɕxən ? ? nothing зиӀ ziʔ зыцый zət͡səj ? ? friend гъусэ ʁʷəsa ныбджэгъу nəbd͡ʒaʁʷ ныбжьэгъу nəbʑaʁʷ king парчъыхь paːrt͡ʂəħ пачъыхь paːt͡ʂəħ пащтыхь paːɕtəħ always еныу janəw ренэу rajnaw рену rajnəw
See also Hakuchi Adyghe dialect Shapsug Adyghe dialect Abzakh Adyghe dialect Besleney dialect Bzhedug Adyghe Dialect
References
Shapsoug dialect
External links Body Parts In Kfar Kama Dialect