is an anthology of tales, legends and fairy tales connected with the history of Western Pomerania edited by Stanisław Świrko and illustrated by Wiesław Majchrzak. It was published for the first time in 1976.
Despite its primarily commercial character, is a tome useful both to the Polish folklorists, as a basis for a more scientific research into the folklore of the western part of Poland, as well as an attempt to find the Western Pomerania's Slavic roots, due to the constant disconnection and reconnection of this geographic area from the lands of Poland, since the first union of Polish tribes into one Polish nation under the Mieszko I's of Poland rule.Stanisław Świrko, “Przedmowa” in W krainie Gryfitów. Podania, legendy i baśnie Pomorza Zachodniego. Wydanie II (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1986), pp. 9-10.
The anthology is filled with short stories and myths about various figures from the folks beliefs, such as Slavic deities, sirens, rusalkas, vodyanoys, spectres, vampires, strzygas and various types of animals. Some stories are also about transforming humans into animals or inanimate objects.
Contents Source:Stanisław Świrko, W krainie Gryfitów. Podania, legendy i baśnie Pomorza Zachodniego. Wydanie II (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1986).
The anthology begins with a Preface written by Stanisław Świrko. The rest of the tome consists of ten chapters of thematically arranged works:
I. W WALCE O ZIEMIĘ OJCZYSTĄ (Fighting for the Motherland) Marzenna Rzeszowska – O zakopanym dzwonie i dzielnych rycerzach księcia Bogusława I Tymoteusz Karpowicz – O bartniku Cichu i walczącym niedźwiedziu i Ryszarda Wilczyńska – O włóczniach Mohortowych rycerzy Marzenna Rzeszowska – O obrońcach Góry Zamkowej Stefan Deskur – Rak Marzenna Rzeszowska – O żołnierzach zamienionych w drzewa Marzenna Rzeszowska – O śpiących rycerzach znad Odry Czesław Piskorski – Jak rycerz Bartłomiej z Dębogóry wypędził Brandenburczyków z Gardźca Stanisław Świrko – O słowiańskiej osadzie Parsęcko i Krzywym Marcinie
II. O WŁADCACH POMORZA ZACHODNIEGO (Of the Western Pomerania's rulers) Czesław Piskorski i Stanisław Świrko – Jak powstały Mieszkowice Czesław Piskorski – O Żelisławie i gnieździe gryfów Marzenna Rzeszowska – O księciu Barnimie II i pięknej żonie rycerza Widanty Marceli Labon – O księżnie Zofii i Janie z Maszewa Marzenna Rzeszowska – O błaźnie Mikołaju Marzenna Rzeszowska – O Sydonii, Białej Damie szczecińskiego zamku Marzenna Rzeszowska – Ostatni z rodu olbrzymów Marzenna Rzeszowska – O białym orle nad cmentarzem olbrzymów Marzenna Rzeszowska – Śmierć księcia Stanisław Świrko – Dąb Trzech Panów Tymoteusz Karpowicz – Świadectwo hańby
III. O DAWNYCH PANACH I PODDANYCH (Of the ancient Sirs and their subjects) Marzenna Rzeszowska – Noc sylwestrowa nad Słupią Czesław Piskorski – O rycerzach i okrutnym feudale – Księżniczka bez serca Marzenna Rzeszowska – Widma – Upiór w Suchej Stanisław Pawłowicz – O trzech dębach z Osowa – Przeklęty zamek na Wzgórzu Wisielców Janina Buczyńska – O okrutnym władcy zbójeckiego zamku – Dobry starosta
IV. O DAWNYCH BOGACH I BOŻKACH POGAŃSKICH TUDZIEŻ O KOŚCIOŁACH, KLASZTORACH I ZAKONNIKACH (Of the old pagan gods and idols, or else of the churches, monasteries and monks) Władysław Łęga – Ofiara Władysław Łęga – Koń wróżbita Gracjan Bojar-Fijałkowski – Klęska Belbuka Bolesław Kibała – O pogańskich dziewicach nad Drawą Gracjan Bojar-Fijałkowski – Wróżba Swantewita Stefan Deskur – Boży Dar Monika Wiśniewska – Zjawy topielców koło Jęczydołu Stanisław Świrko – O lubińskiej syrenie i zakonniku Janina Buczyńska – O swobnickim komturze i urodziwej córce wójtowej Stefan Deskur – Płomień Gracjan Bojar-Fijałkowski – Płaczące dzwony Czesław Piskorski – O diable z Kniei Bukowej Gracjan Bojar-Fijałkowski – Opat Bruno z Kołbacza Gracjan Bojar-Fijałkowski – Jesiotry braciszka Urbana Stanisław Pawłowicz – O kościele Mariackim w Stargardzie Jerzy Buczyński – O słowiańskiej bogini śmierci Ryszarda Wilczyńska – O dzwonach z goleniowskiej fary
V. O MORZU, JEZIORACH, RZEKACH I DZIELNYCH RYBAKACH (Of the sea, lakes, rivers and brave fishermen) Władysław Łęga – Król głębin Marzenna Rzeszowska – O rusałce z Nowogardna Marzenna Rzeszowska – O regalickim wodniku Stanisław Rzeszowski – O pięciogłowym smoku Tymoteusz Karpowicz – O dąbskiej syrenie Tymoteusz Karpowicz – O rybaku i diable Jerzy Buczyński – O rzece Inie Gracjan Bojar-Fijałkowski – Diabeł powsinoga Marzenna Rzeszowska – O złośliwym diable i sprytnym rybaku Janina Sidorowicz – O rycerzu Warszu i Warszewskim Jeziorze Stanisław Świrko – Syrena z Trzęsacza
VI. O MIŁOŚCI RYCERSKIEJ I WIEŚNIACZEJ (Of the knights' love and peasants' love) Gracjan Bojar-Fijałkowski – Pieśń Świętobora Gracjan Bojar-Fijałkowski – O zaczarowanej księżniczce Sygrydzie Tymoteusz Karpowicz – Siedem wierzb Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dwóch braciach rycerzach i ich niesławnej śmierci Stefan Deskur – Bliźniaki Janina Buczyńska – O kupcównie Małgosi i szadzkim kasztelanie Marzenna Rzeszowska – O kochankach z Trzęsacza Marzenna Rzeszowska – O niezgodnych rycerzach Stanisław Świrko – O szewczyku i pięknej starościance
VII. O GRODACH POMORSKICH I ICH MIESZKAŃCACH (Of Pomeranian Gords and their inhabitants) Stanisław Świrko – O zatopionej Winecie Jerzy Buczyński – Ślepy rumak z Winety Marzenna Rzeszowska – O zdrajcy burmistrzu i pasterce Anusi Marzenna Rzeszowska – Tajemnica herbu Goleniowa Czesław Piskorski – Wieniec Zgody Gracjan Bojar-Fijałkowski – Zaraza w Połczynie Stanisław Świrko – Kłopoty mieszkańców Sianowa Jerzy Buczyński i Stanisław Świrko – Skąd pochodzi nazwa miasta Kamień Jerzy Buczyński – O Morzu Czerwonym w Stargardzie Jerzy Buczyński – Baszta Kaszana w Trzebiatowie Stanisław Świrko – Skarby zamku drahimskiego Stanisław Świrko – Ambona w Radaczu Marceli Labon – O widmie na Grodźcu
VIII. O ZBÓJCACH I PIRATACH (Of robbers and pirates) Gracjan Bojar-Fijałkowski – O zbójcach z Góry Chełmskiej i mosiężnym rogu Monika Wiśniewska – O głazie Kołyską zwanym Stanisław Deskur – Rozbójnik Gracjan Bojar-Fijałkowski – Strachy nad jeziorem Glicko Tymoteusz Karpowicz – Czarny Lewiatan Władysław Łęga – Okręt widmo Tymoteusz Karpowicz – Siedmiu łebian w niebie Stanisław Świrko – O urodziwej Stence * korsarce wolińskiej
IX. O ZACZAROWANYCH SKARBACH, SZCZĘŚCIU I LUDZKIEJ CHCIWOŚCI (Of the enchanted riches, happiness and human greed) Gracjan Bojar-Fijałkowski – O ubogim gospodarzu i bursztynowych skarbach Janina Buczyńska – Ubogi bednarz z Kołbacza, który osadę Sowno założył Gracjan Bojar-Fijałkowski – Kamień szczęścia Gracjan Bojar-Fijałkowski – Skarby podziemnego zamku Stanisław Rzeszowski – Skarb rycerza o sześciu palcach Stanisław Rzeszowski – O skamieniałym chciwcu z Karska Marzenna Rzeszowska – O strażnikach skarbu i pracowitym szewczyku Władysław Łęga – Dzwon Tymoteusz Karpowicz – Złote Jezioro Tymoteusz Karpowicz – Ślepiec z Łeknicy Stanisław Świrko – Szczęście na moście Marzenna Rzeszowska – O skarbie i szubienicy na Serbskiej Górze
X. BAŚNIE O KARZEŁKACH, DIABŁACH, CZAROWNICACH I STRACHACH (Fairy tales about midgets, devils, witches and things that go bump in the night) Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dobrych karzełkach znad brzegów Jamna Władysław Łęga – Niezwykłe wesele Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dwóch białych gołąbkach Gracjan Bojar-Fijałkowski – Lestek na królewskim dworze Gracjan Bojar-Fijałkowski – Tajemnica czarnej wody Gracjan Bojar-Fijałkowski – Nocna przygoda drwala Marcina Gracjan Bojar-Fijałkowski – Śpiewający przetak Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dwóch siostrach gęsiareczkach Gracjan Bojar-Fijałkowski – Odmieniec Gracjan Bojar-Fijałkowski – Pas wilkołaka Gracjan Bojar-Fijałkowski – Kamienna chatka Gracjan Bojar-Fijałkowski – Jak rycerz Bonin diabłu duszę zaprzedał Stefan Deskur – Sześć sióstr Gracjan Bojar-Fijałkowski – Człowiek w kamień zaklęty Gracjan Bojar-Fijałkowski – Olbrzym, diabeł i przemyślny karzełek Gracjan Bojar-Fijałkowski – O złych wróżkach i cudownym źródełku Monika Wiśniewska – Sabat czarownic na górze Słup Władysław Łęga – O zamku w Sławnie Gracjan Bojar-Fijałkowski – Fałszywa kartka Gracjan Bojar-Fijałkowski – Księga tajemnej wiedzy Stanisław Rzeszowski – O błędnym ogniku
W krainie Gryfitów ends with Dictionary of old Polish words, Polish dialects, and foreign words and Sources. The table of contents, found at the very end of the tome, is entitled Spis Rzeczy, which translates roughly as “The list of things”.
References