Die Sesiinae sind eine Unterfamilie von Schmetterlingen innerhalb der Familie der Glasflügler (Sesiidae). Sie sind weltweit, mit Ausnahme der Antarktis mit bislang 1040 Arten bekannt.N. P. Kristensen: Lepidoptera, Moths and Butterflies, 1: Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbuch der Zoologie 4 (35), Walter de Gruyter. Berlin, New York 2003, ISBN 3-11-015704-7
Merkmale Die Vertreter der Sesiinae zeichnen sich durch unterschiedlich keulenförmig ausgebildete Fühler aus, welche mit einem eigenständigen, stets gleich gebauten Haarpinsel an der Spitze und gebogenen Wimpern ventral ausgestattet sind. Die Ader CuP der Hinterflügel ist zurückgebildet oder fehlt, ihre Position ist jedoch durch eine Schuppenlinie erkennbar. Das Vinculum der Männchen besitzt hinten Fortsätze und einen deutlichen Saccus. Die Valven sind mit doppelt oder mehrfach gegabelten, chitinisierten Sinneshaaren versehen. Die Chaetosemata an den Seiten des Kopfes sind gerade und beschränken sich auf den hinteren Rand des Kopfes. Der zum Rücken hin auf der Vorderseite liegende Teil des Epimerons der Pleuren am Mesothorax formt eine charakteristische, die Naht zwischen den Pleuren verdeckende Ausstülpung.
Systematik Die Sesiinae werden in sechs Tribus unterteilt. Die folgende Artenliste ist auf die in Europa vorkommenden 109 Arten in vier Tribus beschränkt, die in Mitteleuropa vertretenen 48 Arten sind entsprechen gekennzeichnet (A, CH, D).
Unterfamilie Sesiinae Osminiini Osminia fenusaeformis (Herrich-Schäffer, 1852)
Paranthrenini Paranthrene diaphana Dalla Torre & Strand, 1925 Eichenzweig-Glasflügler (Paranthrene insolita) Le Cerf, 1914 A, CH, D Kleiner Pappel-Glasflügler (Paranthrene tabaniformis) (Rottemburg, 1775) A, CH, D
Sesiini Melittia cucurbitae Harris, 1828 Hornissen-Glasflügler (Sesia apiformis) (Clerck, 1759) A, CH, D Großer Weiden-Glasflügler (Sesia bembeciformis) (Hübner, 1806) A, CH, D Espen-Glasflügler (Sesia melanocephala) Dalman, 1816 A, CH, D Sesia pimplaeformis Oberthür, 1872
Synanthedonini Bembecia abromeiti Kallies & Riefenstahl, 2000 Hauhechel-Glasflügler (Bembecia albanensis) (Rebel, 1918) A, CH, D Bembecia blanka Špatenka, 2001 Bembecia fibigeri Z. Laštuvka & A. Laštuvka, 1994 Bembecia flavida (Oberthür, 1890) Bembecia fokidensis Tosevski, 1991 Bembecia handiensis Rämisch, 1997 Bembecia himmighoffeni (Staudinger, 1866) Bembecia hymenopteriformis (Bellier, 1860) Bembecia iberica Špatenka, 1992 Hornklee-Glasflügler (Bembecia ichneumoniformis) (Denis & Schiffermüller, 1775) A, CH, D Bembecia lomatiaeformis (Lederer, 1853) Bembecia megillaeformis (Hübner, 1813) A, D Bembecia pavicevici Tosevski, 1989 Bembecia priesneri Kallies, Petersen & Riefenstahl, 1998 Bembecia psoraleae Bartsch & Bettag, 1997 Bembecia puella Z. Laštuvka, 1989 Bembecia sanguinolenta (Lederer, 1853) Bembecia sareptana (Bartel, 1912) Bembecia scopigera (Scopoli, 1763) A, CH Bembecia sirphiformis (Lucas, 1849) Bembecia stiziformis (Herrich-Schäffer, 1851) Bembecia tunetana (Le Cerf, 1920) Bembecia uroceriformis (Treitschke, 1834) A Bembecia volgensis Gorbunov, 1994 Bembecia vulcanica (Pinker, 1969) Dost-Glasflügler (Chamaesphecia aerifrons) (Zeller, 1847) CH, D Chamaesphecia albiventris (Lederer, 1853) Chamaesphecia alysoniformis (Herrich-Schäffer, 1846) Chamaesphecia amygdaloidis Schleppnik, 1933 A Chamaesphecia anatolica Schwingenschuss, 1938 Chamaesphecia annellata (Zeller, 1847) A Chamaesphecia anthraciformis (Rambur, 1832) Chamaesphecia anthrax Le Cerf, 1916 Chamaesphecia astatiformis (Herrich-Schäffer, 1846) A Chamaesphecia bibioniformis (Esper, 1800) A Mennigroter Dost-Glasflügler (Chamaesphecia chalciformis) (Esper, 1804) A Chamaesphecia crassicornis Bartel, 1912 A Chamaesphecia doleriformis (Herrich-Schäffer, 1846) A Ziest-Glasflügler (Chamaesphecia dumonti) (Le Cerf, 1922) A, CH, D Zypressenwolfsmilch-Glasflügler (Chamaesphecia empiformis) (Esper, 1783) A, CH, D Chamaesphecia euceraeformis (Ochsenheimer, 1816) A Chamaesphecia hungarica (Tomala, 1901) A Spätsommer-Wolfsmilch-Glasflügler (Chamaesphecia leucopsiformis) (Esper, 1800) A, CH, D Blattwespen-Glasflügler (Chamaesphecia masariformis) (Ochsenheimer, 1808) A Chamaesphecia maurusia Püngeler, 1912 Chamaesphecia minor (Staudinger, 1856) Chamaesphecia mysiniformis (Boisduval, 1840) Johanniskraut-Glasflügler (Chamaesphecia nigrifrons) (Le Cerf, 1911) A, D Chamaesphecia osmiaeformis (Herrich-Schäffer, 1848) Chamaesphecia oxybeliformis (Herrich-Schäffer, 1846) Chamaesphecia palustris Kautz, 1927 A Chamaesphecia proximata (Staudinger, 1891) Chamaesphecia ramburi (Staudinger, 1866) Chamaesphecia schmidtiiformis (Freyer, 1836) Chamaesphecia staudingeri (Failla-Tedaldi, 1890) Eselswolfsmilch-Glasflügler (Chamaesphecia tenthrediniformis) (Denis & Schiffermüller, 1775) A, D Chamaesphecia thracica Z. Laštuvka, 1983 Dipchasphecia lanipes (Lederer, 1863) Sonnenröschen-Glasflügler (Pyropteron affine) (Staudinger, 1856) A, CH, D Pyropteron aistleitneri (Špatenka, 1992) Ampfer-Glasflügler (Pyropteron chrysidiformis) (Esper, 1782) A, CH, D thumb|Pyropteron chrysidiforme Pyropteron cirgisum (Bartel, 1912) Pyropteron doryliforme (Ochsenheimer, 1808) Pyropteron hispanicum (Kallies, 1999) Pyropteron kautzi (Reisser, 1930) Pyropteron koschwitzi (Špatenka, 1992) Pyropteron leucomelaenum (Zeller, 1847) Pyropteron mannii (Lederer, 1853) Pyropteron meriaeforme (Boisduval, 1840) Pyropteron minianiforme (Freyer, 1843) Pyropteron muscaeforme (Esper, 1783) A, CH, D Pyropteron triannuliforme (Freyer, 1843) A, CH, D Pyropteron umbriferum (Staudinger, 1870) Schneeball-Glasflügler (Synanthedon andrenaeformis) (Laspeyres, 1801) A, CH, D Tannen-Glasflügler (Synanthedon cephiformis) (Ochsenheimer, 1808) A, CH, D Synanthedon codeti (Oberthür, 1881) Alteichen-Glasflügler (Synanthedon conopiformis) (Esper, 1782) A, CH, D Synanthedon cruciati Bettag & Bläsius, 2002 Kleiner Birken-Glasflügler (Synanthedon culiciformis) (Linnaeus, 1758) A, CH, D Weidengallen-Glasflügler (Synanthedon flaviventris) (Staudinger, 1883) A, CH, D Weiden-Glasflügler (Synanthedon formicaeformis) (Esper, 1783) A, CH, D Synanthedon geranii Kallies, 1997 Mistel-Glasflügler (Synanthedon loranthi) (Králicek, 1966) A, CH, D Synanthedon martjanovi Sheljuzhko, 1918 Synanthedon melliniformis (Laspeyres, 1801) A Synanthedon mesiaeformis (Herrich-Schäffer, 1846) Apfelbaum-Glasflügler (Synanthedon myopaeformis) (Borkhausen, 1789) A, CH, D Synanthedon polaris (Staudinger, 1877) CH Synanthedon rubiana Kallies, Petersen & Riefenstahl, 1998 Großer Birken-Glasflügler (Synanthedon scoliaeformis) (Borkhausen, 1789) A, CH, D Synanthedon serica (Alphéraky, 1882) Heckenkirschen-Glasflügler (Synanthedon soffneri) (Špatenka, 1983) A, CH, D Erlen-Glasflügler (Synanthedon spheciformis) (Denis & Schiffermüller, 1775) A, CH, D Spulers Glasflügler (Synanthedon spuleri) (Fuchs, 1908) A, CH, D Faulbaum-Glasflügler (Synanthedon stomoxiformis) (Hübner, 1790) A, CH, D Synanthedon theryi Le Cerf, 1916 Johannisbeer-Glasflügler (Synanthedon tipuliformis) (Clerck, 1759) A, CH, D Synanthedon uralensis (Bartel, 1906) Wespen-Glasflügler (Synanthedon vespiformis) (Linnaeus, 1761) A, CH, D Weismanniola agdistiformis (Staudinger, 1866)
Quellen Einzelnachweise
Literatur Günter Ebert: Die Schmetterlinge Baden-Württembergs Band 5, Nachtfalter III (Sesiidae, Arctiidae, Noctuidae). Ulmer Verlag, Stuttgart 1997, ISBN 3-8001-3481-0 J. J. de Freina: Die Bombyces und Sphinges der Westpalaearktis. Band 4. Sesioidea: Sesiidae. EFW Edition Forschung & Wissenschaft Verlag GmbH, München 1997, ISBN 3-926285-03-6 N. P. Kristensen: Lepidoptera, Moths and Butterflies, 1: Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbuch der Zoologie 4 (35), Walter de Gruyter. Berlin, New York 2003, ISBN 3-11-015704-7 Z. Laštuvka, A. Laštuvka: The Sesiidae of Europe. Apollo Books, Stenstrup 2001, ISBN 87-88757-52-8
Weblinks
Dr. Franz Pühringer: Sesiidae
Kategorie:Sesiidae