Die Musiktheorie-Definition unterlag im Laufe der Musikgeschichte vielen Wandlungen und ist auch heute nicht eindeutig festzulegen.Thomas Christensen: The Cambridge History of Western Music Theory. Cambridge 2002. Sowie: David A. Damschroder, David Russell Williams: Music Theory from Zarlino to Schenker A Bibliography and Guide. Stuyvesant NY 1991. In dieser Liste wurde die Vielfalt dieser Definitionen berücksichtigt.
Antike v. Chr. 5. Jahrhundert v. Chr. – Philolaos, nur fragmentarisch überliefertes Werk. Die Echtheit der überlieferten Fragmente wird unterschiedlich bewertet.Philolaos. In: Hermann Diels: Die Fragmente der Vorsokratiker. Griechisch und Deutsch. Erster Band. 9. Auflage herausgegeben von Walther Kranz. Weidmannsche Verlagsbuchhandlung, Berlin 1960, S. 398-419 (Originaltexte und Übersetzung). um 430–421 v. Chr. – Platon: Timaios (Angaben zu den Intervallproportionen inkl. der Limma-Proportion) 5. Jahrhundert v. Chr. – Archytas von Tarent, verloren gegangenes Werk. (Die dortigen Axiome und Beweise überlieferte Euklid in Katatomē kanonos) 4. Jahrhundert v. Chr. – Aristoxenos: Elementa harmonica, deutsch: Harmonische Elemente, s. a. Harmonicorum libri III (in: Meibom 1652/1977, I, 1, S. 1–74 u. Anm. S. 75–132) frühes 3. Jh. v. Chr. – Archestratus (music theorist), verloren gegangenes Werk, auf das sich Porphyrios in seinem Werk Harmonica Ptolemaei: Commentarius bezieht (vgl. Düring 1932/1978, S. 26f.) ca. 276/273 v. Chr. † um 194 v. Chr.– Eratosthenes: Platōnikós (verloren gegangenes Werk, das bei den zweimaligen Zitierungen durch Theon von Smyrna auch musiktheoretische Themen enthält) um 300 v. Chr. – Euklid: Katatomē kanonos (lat.Introductio Harmonica, Sectio canonis, in: Meibom 1652/1977, I, 2, S. 1–40: Introd. Harm / Sectio canonis u. Anm. S. 41–68) 2. Jahrhundert v. Chr. – Adrastus of Aphrodisias, verloren gegangenes Werk, auf das sich Theon von Smyrna bezieht. † nach 132 v. Chr. – Theon von Smyrna: Theonis Smyrnaei philosophi Platonici expositio rerum mathematicarum ad legendum Platonem utilium 1. Jh. v. Chr. – Didymus der Musiker, verloren gegangenes Werk, auf das sich Porphyrios und Ptolemaios beziehen.
Antike n. Chr. / frühes Mittelalter um 90, † nach 161 – Ptolemaios: Harmonica (in: Wallis 1699/1972, S. 1–152 u. Appendix S. 153–182). um 150 – Nikomachos von Gerasa: Harmonikon Encheiridion (in: Meibom 1652/1977, I, 3, S. 1–41 u. Anm. S. 42–60, deutsch: Handbuch der Harmonielehre) um 200 – Gaudentios: Harmonike Eisagoge (latein: Harmonica introductio, in: Meibom I, 5, S. 1–29 u. Anm. S. 30–40, deutsch: Einführung in die Harmonie). 232/3, † 305 – Porphyrios: Harmonica Ptolemaei: Commentarius (in: Wallis 1699/1972, S. 185–355) Ende des 3. Jh. – Alypios: Introductio musica (in: Meibom 1652/1977, I, 4, S. 1–64 u. Anm. S. 66–80). spätes 3. bis frühes 4. Jh. – Aristeides Quintilian: Perì musikês (De musica lib. I-III, in: Meibom 1652/1977, II, S. 1–164 u. Anm. S. 199–338). um 300 – Iamblichos von Chalkis: Buch 9 über die pythagoreische Lehre der Musik um 389 – Augustinus von Hippo: de musica 4. oder 5. Jh. – Martianus Capella: De nuptiis Philolog. Lib. IX (in: Meibom 1652/1977, II, S. 165–198 u. Anm. S. 339–363). 4. Jh. ?– Bacchius: Introductio artis musicae (Meibom 1652/1977, I, 6, S. 1–25 u. Anm. S. 26–36). um 500 – Anicius Manlius Severinus Boëthius: De institutione musica um 800 – Alcuin: Musica Albini um 850 – Aurelian Reomensis: Musica Disciplina um 900 – Abt Hoger von Werden: Musica enchiriadis
1000–1199 1000c. – Anonym: Dialogus de musica (früher Odo v. Cluny / Odo von St. Maur(?) zugeschrieben; „Pseudo-Odo“) 1025 – Guido von Arezzo: Micrologus de disciplina artis musicae 1028 – Guido von Arezzo: Prologus in antiphonarium (Aliae regulae) 1040c – Berno von Reichenau: Prologus in tonarium; Prologus in antiphonarium 1050 – Anonym: Winchester Tropar 1050c. – Hermannus Contractus: Musica 1050c. – Wilhelm von Hirsau: De Musica 1078c. – Aribo Scholasticus: De musica 1050–1100c. – Anonym: „Traktate der Gruppe M“ (Organum-Traktat Montpellier / Mailänder Traktat „Ad organum faciendum“) 1100c. – Johannes Cotto: De musica cum tonario
1200–1299 1225c. – Anonym: Ars Organi (Vatikanischer Organumtraktat) 1240–1270 – Anonym: Codex Wolfenbüttel; Handschriften W1, W2, F, M 1240c. – Johannes de Garlandia: De mensurabili musica 1250c. – Anonym: Quiconques veut deschanter 1260c. – Petrus Picardus: Musica mensurabilis um 1260, † um 1320 – Manuel Bryennios: Harmonica (in: Wallis 1699/1972, S. 359–508). 1270 – Johannes Aegidius Zamorensis: Ars musica 1270c. – Petrus Picardus: Ars motettorum compilata breviter 1271 – Amerus: Practica artis musicae 1273c. – Anonym (nennt Leonin und Perotin): De mensuris et discantu 1273 – Magister Lambertus: Tractatus de musica 1274 – Elias Salomo: Scientia artis musicae 1275c. – Hieronymus de Moravia: Tractatus de musica 1280 – Franco von Köln: Ars cantus mensurabilis 1290c. – Engelbert von Admont: De musica 1291/1300 – Johannes de Grocheo: De musica
um 1300 – Johannes de Grocheo: Ars musicae (deutsch: Die Kunst der Musik)
1300–1399 1300 – Walter Odington: Summa de speculatione music(a)e 1300 – Anonym: Berliner Organumtraktat 1300–1350c. – Manuel Bryennios: Harmonica 1310c. – Pietro d’Abano: Expositio problematum Aristotelis (1475/82 gedruckt) 1317/18 – Marchettus von Padua: Lucidarium (1326/27?) 1321/26 – Marchettus von Padua: Pomerium in arte musicae mensuratae 1320c. – Philippe de Vitry Ars nova 1321 – Johannes de Muris: Notitia artis musicae 1322 – Johannes de Muris: Compendium musicae practicae 1323 – Johannes de Muris: Musica speculativa secundum Boetium 1330c. – Jacobus de Ispania (Jakobus von Lüttich): Speculum musicae 1341c. – Johannes de Muris: Ars contrapuncti 1345c. – Johannes de Muris: Libellus cantus mensurabilis 1350c. – Breviarium regulare musicae (anonym, England) 1357 – Johannes Boen: (Ars) Musica 1360 – Guillaume de Machault: Missa de Nostre-Dame 1360c. – Aegidius de Murino: Tractatus cantus mensurabilis 1360c. – Anonym. (Schüler von de Muris): De proportionibus; Ars discantus secundum Johannem de Muris 1360c. – Anonym.: Ars contrapuncti secundum Johannem de Muris 1360c. – Anonym: Ars contrapunctus secundum Phillipum de Vitriaco 1370 – Philippus de Caserta: Tractatus de diversi figuris 1380 – Heinrich Eger von Kalkar: Cantuagium 1395c. – Anonym: Codex Chantilly
1400–1499 1400–1449 ca. 1430 Ugolino von Orvieto, Declaratio musicae disciplinae 1434 – Giorgio Anselmi da Parma: De musica 1436 – Guillaume Dufay: Nuper rosarum flores 1440c. – Martin Le Franc: Le Champion des Dames 1440/43 – Giorgio Anselmi da Parma: Dialogi de harmonia 1444/51 – Jacobus Borbus: Fragment zur Proportionslehre
1450–1499 1452 – Conrad Paumann: Fundamentum organisandi. Nürnberg. Über Orgelspiel 1454–80 – Anonymus: Pro Clavichordis faciendis („Erlanger Traktat“) um 1450 – Henri Arnaut de Zwolle: Traktat über Musikinstrumente. Paris, Bibliothèque Nationale, Ms. lat. 7295. Dijon. Über Laute, Cembalo („Clavisymbalum“), Harfe, Clavicord, Orgel, dulce melos 1458–64 – Johannes Gallicus: Ritus canendi vetustissimus et novus 1459–1463 – Paulus Paulirinus: Liber vigenti artium. Kraków, Biblioteka Jagiellońska, Cod. 257. Pilsen 1460c. – Guilelmus Monachus: De praeceptis artis musice libellus 1472–73 – Johannes Tinctoris: Expositio manus 1474 – Franchino Gaffori: Extractus 1474 – Johannes Tinctoris: Terminorum musicae diffinitorium 1474 – Johannes Tinctoris: Proportionale musices 1476 – Johannes Tinctoris: Liber de natura et proprietate tonorum 1477 – Johannes Tinctoris: Liber de arte contrapuncti 1480 – Franchino Gaffori: Theoricum opus musice discipline 1480–87 – John Hothby: Calliopea legale; Excitation quaedam musicae artis per retutationem; Dialogus in arte musica; Epistola 1482 – Bartolomeo Ramos de Pareja: De musica tractatus sive musica practica 1484 – Johannes Tinctoris: De inventione et usu musicae. Neapel 1484 – Marsilio Ficino: Kommentar zu Platons Timaios 1484 – Marsilio Ficino: De rationibus musice (Brief an Domenico Benivièni) 1485 – Leon Battista Alberti: De re aedificatoria (1450 verfasst) 1487 – Niccolò Burzio: Musices opusculum 1489 – Marsilio Ficino: De vita 1490 – Adam von Fulda: Musica 1491 – Giovanni Spataro: Honesta defenso 1492c. – Florentinus de Faxolis: Liber musices 1492 – Franchinus Gaffurius: Theorica musicae (deutsch: Musiktheorie) 1495 – Johannes Tinctoris: Terminorum musicae deffinitorium. Treviso. 1496 – Franchinus Gaffurius: Practica musice 1496 – Jacobus Faber Stapulensis: Musica libris demonstrata quatuor
1500–1599 1500–1549 1501 – Giorgio Valla: De expetendis et fugiendis rebus opus 1501 – Nicolaus Wollick (Melchior Schamppecher): Opus aureum 1504 – Pomponius Gauricus: de sculptura 1504–08 – Erasmus Horicius (Erasmus von Höritz): Musica 1507? – Johannes Cochlaeus: Musica 1508 – Franchino Gaffori: Angelicum ac divinum opus musicae 1510 – Pietro Cannuzi: Flores Musices 1511 – Arnolt Schlick: Spiegel der Orgelmacher und Organisten. Heidelberg. Über Orgelbau, Druck (Reproduktionstechnik) Peter Schöffer, Mainz. Enthält Erwiderung auf Virdung. 1511 – Sebastian Virdung: Musica getutscht und außgezogen. Basel. 1515 – Bernhard Bogentantz: Collectanea utriusque cantus (Gaffurius-Rezeption) 1516 – Pietro Aaron: Libri tres de institutione harmonica 1516 – Michael Koswick: Compendaria Musice artis aeditio, cuncta quae ad practicam attinent, mira quadam brevitate complectens 1517 – Andreas Ornitoparchus: Musicae activae micrologus 1518 – Franchino Gaffori: De harmonia musicorum instrumentorum opus (bereits 1500 vollendet) 1518 – Henricus Grammateus: Ayn new kunstlich Buech 1520 – Johannes Galliculus (de Mantua, Cartusiensis): Libellus de compositione cantus 1520 – Franchino Gaffori: Apologia adversus Ioannem Spatarium 1520 – Pier Maria Bonini: Acutissime observationes 1521 – Giovanni Spataro: Errori de Franchino Gafurio 1523/29 – Pietro Aaron: T(h)oscanello in musica 1524/25 – Pietro Aaron: Trattato della natura e cognitione di tutti gli tuoni di canto figurato 1528 – Martin Agricola: Musica instrumentalis deutsch. Wittenberg. 2., erweiterte Auflage 1545 1529 – Martin Agricola: Musica instrumentalis deudsch 1529 – Ludovico Fogliano: Musica theorica 1530–1537 – Gaspar de Aguilar: Arte de principios de canto llano („Die Prinzipien des Kirchengesangs“) 1532 – Martin Agricola: Musica figuralis deudsch 1532 – Hans Gerle: Musica teutsch, auf die Instrument der großen und kleinen Geygen, auch Lauten geschrieben. Nürnberg 1533 – Giovanni Maria Lanfranco: Scintille di musica. Brescia 1533 – Stefano VanneoStefano Vanneo - thesaurus.cerl.org: Recanetum de musica aurea 1533 – Jacopo Sadoleto: De liberis recte instituendis 1533 – Nikolaus Listenius: Rudimenta musicae 1535 – Silvestro Ganassi: Opera intitulata Fontegara. Venedig 1536 – Othmar Luscinius: Musurgia seu Praxis Musicea. Straßburg 1537 – Nikolaus Listenius: Musica 1537 – Auctor Lampadius: compendium musices tam figurali quam plani cantus 1537 – Sebald Heyden: Mvsicae, id est, artis canendi libri duo 1539 – Georg Liban: De accentuum ecclesiasticorum exquisita ratione 1540 – Georg Liban: De musicae laudibus oratio 1542 – Silvestro Ganassi: Reloga Rubertina. Venedig 1543 – Silvestro Ganassi: Lettione seconda pur della prattica di sonare il violone d’arco da tasti. Venedig 1544 – Matthias Greitter: Elementale musicum 1545 – Martin Agricola: Musica instrumentalis deutsch. Wittenberg. 2., erweiterte Auflage von Agricola 1528 1545 – Pietro Aaron: Lucidario in musica 1547 – Martin Agricola: Musica ex prioribus a me aeditis musicis. Magdeburg 1547 – Angelo da Piccitono: Fior angelico di musica. Venedig 1547 – Glarean: Dodekachordon. Basel 1548 – Heinrich Faber (Gregorius Faber): Compendiolum musicae, Musica poetica 1549 – Juan Bermudo: El libro primero de la declaración de instrumentos. Osuna
1550–1599