Die Xyleninae sind eine arten- und gattungsreiche Unterfamilie der Eulenfalter (Noctuidae). Die Arten sind überwiegend nachtaktiv (Nachtfalter) und weltweit verbreitet.

Merkmale Die Arten lassen sich derzeit nicht durch ein ausschließlich ihnen gemeinsames abgeleitetes Merkmal als monophyletisches Taxon darstellen. Jedoch deutet eine besondere Kombination von Merkmalen in den Geschlechtsteilen von Männchen und Weibchen auf eine Monophylie hin.

Vorkommen und Verbreitung Die Unterfamilie ist weltweit verbreitet. Die Arten kommen von den Tropen bis in die gemäßigten Breiten vor. Die Mehrzahl der Arten besitzen Raupen, die vom Laub der Bäume leben. Wenige Arten leben auch auf krautigen Pflanzen oder bohren in Wurzeln von krautigen Pflanzen.

Systematik Die Monophylie der Unterfamilie Xyleninae ist noch nicht zweifelsfrei geklärt. Sie könnte auch paraphyletisch sein. Sie wird in acht Tribus unterteilt; der Umfang der Tribus ist z. T. noch nicht vollständig geklärt:

Xyleninae , 1852 Tribus Xylenini , 1852 Subtribus Xylenina , 1852 Genus Agrochola , 1821 Rötliche Herbsteule (Agrochola helvola) Schwarzgefleckte Herbsteule (Agrochola litura) Dunkelgraue Herbsteule (Agrochola lota) Veränderliche Herbsteule (Agrochola lychnidis) Gelbbraune Herbsteule (Agrochola macilenta) Genus Anathrix , 1937 Genus Antivaleria , 1958 Genus Apterogenum , 2002 Genus Atypha , 1821 Genus Brachylomia , 1906 Genus Bryotype , 1906 Genus Bryotypella , 1998 Genus Chaetaglaea , 1943 Genus Cirrhia , 1821 Ulmen-Gelbeule (Cirrhia gilvago) Pappel-Gelbeule (Cirrhia ocellaris) Genus Conistra , 1821 Rotkopf-Wintereule (Conistra erythrocephala) Gebüsch-Wintereule (Conistra ligula) Feldholz-Wintereule (Conistra rubiginosa) Heidelbeer-Wintereule (Conistra vaccinii) Genus Daseuplexia , 1906 Genus Daseutype , 1999 Genus Elwesia , 1894 Genus Epidemas , 1894 Genus Epiglaea , 1878 Genus Estagrotis , 1975 Genus Eucirroedia , 1875 Genus Eupsilia , 1821 Satellit-Wintereule (Eupsilia transversa) Genus Fabiania , 2000 Genus Hemiglaea , 1980 Genus Hillia , 1883 Genus Himalistra , 1993 Genus Homoglaea , 1876 Genus Hyalobole , 1911 Genus Isolasia , 1912 Genus Jodia , 1821 Genus Lithomoia , 1821 Genus Lithophane , 1821 Lithophane antennata (, 1858) Graue Holzeule (Lithophane (Lithophane) consocia) Braungraue Holzeule (Lithophane (Lithophane) furcifera) Gagelstrauch-Moor-Holzeule (Lithophane (Lithophane) lamda) Zypressen-Holzeule (Lithophane (Prolitha) leautieri) Hellgraue Holzeule (Lithophane (Lithophane) ornitopus) Genus Lomilysis , 1937 Genus Maraschia , 1933 Genus Meganyctycia , 1998 Genus Mesorhynchaglaea , 1980 Genus Metaxaglaea , 1937 Genus Nyctycia , 1906 Genus Omphaloscelis , 1906 Mondfleck-Herbsteule (Omphaloscelis lunosa) Genus Orbona , 1821 Große Wintereule (Orbona fragariae) Genus Palaeagrotis , 1907 Genus Parabole , 1998 Genus Paranyctycia , 1998 Genus Parastichtis , (1821) Genus Plantea , 1996 Genus Potnyctycia , 1998 Genus Psectraglaea , 1906 Genus Pygopteryx , 1887 Genus Pyreferra , 1937 Genus Rhynchaglaea , 1906 Genus Sericaglaea , 1941 Genus Spudaea , 1867 Genus Sugitania , 1926 Genus Sunira , 1950 Rötlichgelbe Herbsteule (Sunira circellaris) Genus Taivaleria , 2000 Genus Telorta , 1910 Genus Teratoglaea , 1958 Genus Tiliacea , 1896 Rotbuchen-Gelbeule (Tiliacea aurago) Genus Xylena , 1816 Graue Moderholzeule (Xylena exsoleta) Braune Moderholzeule (Xylena vetusta) Genus Xanthia , 1816 Bleich-Gelbeule (Xanthia icteritia) Gold-Gelbeule (Xanthia aurago) Streifen-Gelbeule (Xanthia citrago) Weiden-Gelbeule (Xanthia togata) Genus Xystopeplus , 1937* Subtribus Pseudohadenina , 2007 Genus Pseudohadena (, 1887) Subgenus Pseudopseustis , 1910 Subgenus Jaxartia , 1914 Genus Rhiza , 1889 Subgenus Gryphadena , 1908 Subgenus Gryphanta , 1995 Genus Eremohadena , 1995 Subgenus Iberihadena , 2007 Subgenus Megahadena , 1995 Genus Orohadena , 1995 Genus Bryohadena , 1995 Genus Scotocampa , 1888 Genus Lanatopyga , 2002 Subtribus Antitypina , 1954 Genus Ammoconia , 1857 Graubraune Frühherbsteule (Ammoconia caecimacula) Genus Ammopolia , 1955 Genus Andropolia , 1895 Genus Antitype , 1821 Chi-Eule (Antitype chi) Genus Aporophyla , 1841 Schwarze Glattrückeneule (Aporophyla nigra) Genus Blepharita , 1907 Genus Dasypolia , 1852 Bärenklau-Rauhaareule (Dasypolia templi) Genus Dichonia , 1816 Genus Dryobota , 1857 Genus Dryobotodes , 1910 Genus Dryotype 1906 Genus Evisa , 1930 Genus Fishia , 1877 Genus Mesogona , 1840 Eichenwald-Winkeleule (Mesogona acetosellae) Auenwald-Winkeleule (Mesogona oxalina) Genus Mniotype , 1941 Genus Pachypolia , 1874 Genus Platypolia , 1895 Genus Polymixis , 1821 Polymixis argillaceago Gelbliche Steineule (Polymixis flavicincta) Blaugraue Steineule (Polymixis xanthomista) Genus Rhizagrotis , 1890 Genus Rileyiana , 1963 Genus Scotochrosta , 1857 Genus Sutyna , 1958 (Nearctic) Genus Trigonophora , 1821 Trigonophora flammea Genus Xylotype , 1906 Tribus Dypterygiini , 1954 Genus Andobana , 1965 Genus Anthracia , 1823 Genus Berioana , 1962 Genus Dypterygina , 1954 Genus Dypterygia , 1829 Dunkle Knötericheule (Dypterygia scabriuscula) Genus Feliniopsis , 1938 Genus Heraema , 1893 Genus Heterophysa , 1953 Genus Leucotrachea , 1937 Genus Leumicamia , 1965 Genus Madegalatha , 1965 Genus Mimleucania , 1908 Genus Mormo , 1816 Schwarzes Ordensband (Mormo maura) Genus Olivenebula , 1977 Genus Opsyra , 1908 Genus Orthogonia , 1862 Genus Phoebophilus , 1888 Genus Plexiphleps , 1913 Genus Polyphaenis , 1840 Bunte Ligustereule (Polyphaenis sericata) Genus Prototrachea , 1961 Genus Taenerema , 1950 Genus Taeneremina , 2001 Genus Thalpophila , 1820 Gelbflügel-Raseneule (Thalpophila matura) Genus Trachea , 1816 Meldeneule (Trachea atriplicis) Genus Triphaenopsis , 1878 Tribus Actinotiini , 1996 Genus Actinotia , 1821 Trockenrasen-Johanniskrauteule (Actinotia radiosa) Genus Alastria , 2004 Genus Chloantha , 1836 Ruderalflur-Johanniskrauteule (Chloantha hyperici) Genus Hyppa , 1844 Heidelbeer-Stricheule (Hyppa rectilinea) Genus Iodopepla , 1964 Genus Nedra , 1940 Tribus Phlogophorini , 1918 Genus Auchmis , 1821 Berberitzeneule (Auchmis detersa) Genus Blepharomorpha , 1995 Genus Chandata , 1882 Genus Conservula , 1874 Genus Euplexia , 1829 Gelbfleck-Waldschatteneule (Euplexia lucipara) Genus Karana , 1882 Genus Magusa , 1857 Genus Metappana , 1965 Genus Oroplexia , 1908 Genus Paranataelia , 1935 Genus Pareuplexia , 1911 Genus Phlogophora , 1825 Achateule (Phlogophora meticulosa) Smaragdeule (Phlogophora scita) Genus Pseudenargia , 1956 Genus Syrrusis , 1908 Genus Syrrusoides , 1972 Genus Tracheplexia , 1937 Genus Transeuplexia , 1995 Genus Valerioides , 1913 Tribus Pseudeustrotiini , 1996 Genus Pseudeustrotia , 1913 Dreieck-Grasmotteneulchen (Pseudeustrotia candidula) Tribus Prodeniini , 1954 Genus Spodoptera , 1852 (syn. Prodenia , 1852) Tribus Caradrinini , 1840 Subtribus Caradrinina , 1840 Genus Hoplodrina , 1937 Genus Chilodes , 1849 Schmalflügelige Schilfeule (Chilodes maritima) Genus Scythocentropus , 1902 Genus Stenodrina , 1937 Genus Stygodrina , 1937 Genus Caradrina Caradrina kadenii Subgenus Platyperigea , 1894 Subgenus Boursinidrina , 2004 Subgenus Kalchbergiana , 2004 Subgenus Levantrina , 2004 Subgenus Weigertrina , 2004 Subgenus Eremodrina , 1937 Subgenus Paradrina , 1937 Heu-Staubeule (Paradrina clavipalpis) Paradrina rebeli (, 1901) Genus Charanyca , 1820 Dreilinieneule (Charanyca trigrammica) Subgenus Pseudoxestia , 1937 Subgenus Rusina , 1829 Subtribus Athetina , 2005 Genus Athetis , 1821 Subgenus Hydrillula , 1938 Subgenus Proxenus , 1850 Subtribus Cosmiina , 1852 Genus Enargia , 1821 Genus Ipimorpha , 1821 Genus Cosmia , 1816 Rotbraune Ulmeneule (Cosmia affinis) Weißflecken-Ulmeneule (Cosmia diffinis) Violettbraune Ulmeneule (Cosmia pyralina) Trapezeule (Cosmia trapezina) Subgenus Ulmia , 2007 Subgenus Calymnia , 1821 Subgenus Silva , 2007 (präokkupiert durch Silva , 1872) Subgenus Nemus , 2007 Genus Brachyxanthia , 1878 Genus Dicycla , 1852 Eichen-Nulleneule (Dicycla oo) Genus Athetmia , 1821 Tribus Elaphrini , 1996 Genus Galgula , 1852 Genus Elaphria , 1818 Marmoriertes Gebüscheulchen (Elaphria venustula) Genus Bryolymnia , 1908 Genus Gonodes , 1908 Tribus Apameini , 1828 Subtribus Oxytripiina , 1970 Genus Oxytripia , 1871 Oxytripia orbiculosa Subtribus Apameina , 1828 Genus Abromias , 1820 Genus Amphipoea , 1820 Genus Apamea , 1816 Feldflur-Grasbüscheleule (Apamea anceps) Große Veränderliche Grasbüscheleule (Apamea crenata) Makelrand-Grasbüscheleule (Apamea epomidion) Zweifarbige Grasbüscheleule (Apamea illyria) Ziegelrote Grasbüscheleule (Apamea latericia) Weißlichgelbe Grasbüscheleule (Apamea lithoxylaea) Apamea maillardi (, 1834) Große Grasbüscheleule (Apamea monoglypha) Kleine Veränderliche Grasbüscheleule (Apamea remissa) Schwarzweiße Grasbüscheleule (Apamea rubrirena) Bräunlichgelbe Grasbüscheleule (Apamea scolopacina) Rötlichgelbe Grasbüscheleule (Apamea sublustris) Ackerrand-Grasbüscheleule (Apamea sordens) Glanzgras-Grasbüscheleule (Apamea unanimis) Apamea zeta (, 1825) Genus Archanara , 1866 Genus Arenostola , 1910 Genus Argyrospila , 1851 Genus Calamia , 1831 Grüneule (Calamia tridens) Genus Celaena , 1829 Haworths Mooreule (Celaena haworthii) Genus Cervyna , 2005 Genus Coenobia , 1850 Genus Crypsedra , 1910 Bunte Waldgraseule (Crypsedra gemmea) Genus Denticucullus , 1996 Genus Eremobia , 1829 Ockerfarbene Quendeleule (Eremobia ochroleuca) Genus Fabula , 2005 Genus Globia , 2009 (nom. nov. pro Capsula , 2005) Genus Gortyna , 1816 Haarstrangwurzeleule (Gortyna borelii) Kletteneule (Gortyna flavago) Genus Hampsonicola , 2009 (nom. nov. pro Hedina , 2005) Genus Helotropha , 1857 Genus Hydraecia , 1841 Markeule (Hydraecia micacea) Pestwurzeule (Hydraecia petasitis) Genus Hypocoena , 1908 Genus Lateroligia , 2005 Genus Lenisa , 2005 Genus Litoligia , 1999 Genus Longalatedes , 1999 Genus Luperina , 1829 Genus Mesapamea , 1959 Getreide-Halmeule (Mesapamea secalis) Genus Mesoligia , 1965 Genus Nonagria , 1816 Genus Oligia , 1821 Striegel-Halmeulchen (Oligia strigilis) Genus Oria , 1821 Genus Pabulatrix , 1982 Genus Photedes , 1857 Genus Phragmatiphila , 1908 Wasserschwaden-Röhrichteule (Phragmatiphila nexa) Genus Protarchanara , 1999 Genus Pseudluperina , 1999 Genus Resapamea , 1992 Genus Rhizedra , 1911 Genus Sedina , 1933 Büttners Schrägflügeleule (Sedina buettneri) Genus Sidemia , 1892 Genus Staurophora , 1817 Malachiteule (Staurophora celsia) Genus Unchelea , 2009 (nom. nov. Bifurcula , 2005) Genus Xylomoia , 1892 Subtribus Sesamiina , 2005 Genus Sesamia , 1852

Literatur Michael Fibiger und Hermann Hacker: Noctuidae Europaeae Volume 9 Amphipyrinae, Condicinae, Eriopinae, Xyleninae (part). 410 S., Entomological Press, Sorø 2007, ISBN 87-89430-11-5 Robert W. Poole: The moths of America north of Mexico including Greenland. Fascicle 26.1 Noctuoidea, Noctuidae (part): Cuculliinae, Stiriinae, Psaphidinae (part). 249 S., Wedge Entomological Research Foundation, Washington 1995, ISBN 0-933003-06-4

Weblinks