Die Lithocarpus, deutsch auch „Steinfruchteichen“ oder „Südeichen“ genannt, sind eine Pflanzengattung in der Unterfamilie Quercoideae innerhalb der Familie der Buchengewächse (Fagaceae). Alle Arten sind in Ostasien und Südostasien verbreitet.
Beschreibung mini|links|Illustration von Lithocarpus glaber mini|Illustration von Lithocarpus pseudoreinwardtii
Vegetative Merkmale Die Lithocarpus-Arten wachsen als immergrüne Bäume, selten Sträucher. Die wechselständig und spiralig am Zweig angeordneten Laubblätter sind oft lederartig; sie sind teilweise ganzrandig, teilweise gezähnt.
Generative Merkmale Sie sind einhäusig getrenntgeschlechtig (monözisch). Die männlichen Blüten sind in aufrechte traubige Blütenständen angeordnet, ein sicheres Abgrenzungsmerkmal zur Gattung der Eichen (Quercus). Die männlichen Blüten bestehen aus einer vier- bis sechslappigen Blütenhülle und zehn bis zwölf Staubblättern. Die weiblichen Blüten stehen meist zu dritt (zwei bis fünf) zusammen. Die weiblichen Blüten bestehen aus einer sechslappigen Blütenhülle und meist drei (zwei bis fünf), 1 bis 2 (0,5 bis 3) mm langen Stempeln.
Der Same ist eine Nussfrucht und ähnelt stark einer Eichel, hat jedoch eine sehr harte verholzte Schale. Hiervon leitet sich auch der botanische Gattungsname Lithocarpus ab, denn griechisch λίθος lithos bedeutet „Stein“, und καρπός carpos bedeutet „Same“. Die Nussfrüchte einiger Arten wie Lithocarpus edulis sind essbar, die von anderen Arten dagegen sehr bitter und ungenießbar.
Verbreitung Alle Arten sind in Ost- und Südostasien heimisch. Das gesamte Verbreitungsgebiet der Gattung reicht von Nepal und Tibet bis Japan, Indonesien, den Philippinen und Neuguinea. In China kommen etwa 123 Arten vor; 69 davon nur dort. Die früher hierher gerechnete Baumart Notholithocarpus densiflorus (Syn.: Lithocarpus densiflorus , im englischen „Tanoak“ genannt), deren Verbreitungsgebiet im westlichen Nordamerika in den US-Bundesstaaten Oregon und Kalifornien liegt, wurde 2008 in eine eigene Gattung Notholithocarpus ausgelagert.
Systematik Die Gattung Lithocarpus wurde 1826 durch Carl Ludwig Blume in Bijdragen tot de flora van Nederlandsch Indië, 10, S. 526 aufgestellt.
+ In dieser sehr formenreichen Gattung gibt es je nach Autor 100 bis 340 Arten:mini|Zweig mit Laubblättern und Blütenständen von Lithocarpus hancei Lithocarpus acuminatus Lithocarpus aggregatus Lithocarpus aggregatus subsp. aggregatus Lithocarpus aggregatus subsp. pseudomagneinii Lithocarpus ailaoensis Lithocarpus amherstianus Lithocarpus amoenus : Sie gedeiht in Mischwäldern in Höhenlagen von 300 bis 1000 Metern in den chinesischen Provinzen südwestliches Fujian, Guangdong, südliches Guizhou sowie südwestliches Hunan. Lithocarpus amygdalifolius : Sie kommt in Vietnam, im zentralen bis südlichen Taiwan in den chinesischen Provinzen südliches Fujian, Guangdong, südliches Guangxi sowie Hainan vor. Lithocarpus andersonii Lithocarpus annamensis Lithocarpus annamitorus Lithocarpus apoensis Lithocarpus apricus Lithocarpus arcaulus Lithocarpus areca Lithocarpus aspericupulus Lithocarpus atjehensis Lithocarpus attenuatus Lithocarpus auriculatus Lithocarpus bacgiangensis Lithocarpus balansae Lithocarpus bancanus Lithocarpus bassacensis Lithocarpus beccarianus Lithocarpus bennettii Lithocarpus bentramensis Lithocarpus bicoloratus Lithocarpus blaoensis Lithocarpus blumeanus Lithocarpus bolovenensis Lithocarpus bonnetii Lithocarpus brachystachyus Lithocarpus braianensis Lithocarpus braianensis subsp. braianensis Lithocarpus braianensis subsp. brevipes Lithocarpus brassii Lithocarpus brevicaudatus Lithocarpus brochidodromus Lithocarpus bullatus Lithocarpus burkillii Lithocarpus calolepis Lithocarpus calophyllus Lithocarpus cambodiensis Lithocarpus campylolepis Lithocarpus cantleyanus Lithocarpus carolinae Lithocarpus castellarnauianus Lithocarpus caudatifolius Lithocarpus caudatilimbus Lithocarpus celebicus Lithocarpus cerifer Lithocarpus chevalieri Lithocarpus chienchuanensis Lithocarpus chifui Lithocarpus chittagongus Lithocarpus chiungchungensis Lithocarpus chrysocomus Lithocarpus cinereus Lithocarpus clathratus Lithocarpus cleistocarpus Lithocarpus clementianus Lithocarpus coalitus Lithocarpus coinhensis Lithocarpus collettii Lithocarpus confertus Lithocarpus confinis Lithocarpus confragosus Lithocarpus conocarpus Lithocarpus coopertus Lithocarpus corneri Lithocarpus corneus Lithocarpus corneus var. angustifolius Lithocarpus corneus var. corneus Lithocarpus corneus var. fructuosus Lithocarpus corneus var. hainanensis Lithocarpus corneus var. rhytidophyllus Lithocarpus corneus var. zonatus Lithocarpus cottonii Lithocarpus craibianus Lithocarpus crassifolius Lithocarpus crassinervius Lithocarpus cryptocarpus Lithocarpus cucullatus Lithocarpus curtisii Lithocarpus cyclophorus Lithocarpus cyrtocarpus Lithocarpus dahuoaiensis Lithocarpus dalatensis Lithocarpus damiaoshanicus Lithocarpus daphnoideus Lithocarpus dasystachyus Lithocarpus dealbatus Lithocarpus dealbatus subsp. dealbatus Lithocarpus dealbatus subsp. leucostachyus Lithocarpus debaryanus Lithocarpus dinhensis Lithocarpus dodonaeifolius Lithocarpus dolichostachys Lithocarpus ducampii Lithocarpus echinifer Lithocarpus echinocarpus Lithocarpus echinophorus Lithocarpus echinops Lithocarpus echinotholus Lithocarpus echinulatus Lithocarpus edulis Lithocarpus eichleri Lithocarpus elaeagnifolius Lithocarpus elegans Lithocarpus elephantum Lithocarpus elizabethiae Lithocarpus elmerrillii Lithocarpus encleisacarpus Lithocarpus eriobotryifolius Lithocarpus eriobotryoides Lithocarpus erythrocarpus Lithocarpus eucalyptifolius Lithocarpus ewyckii Lithocarpus falconeri Lithocarpus fangii Lithocarpus farinulentus Lithocarpus fenestratus Lithocarpus fenzelianus Lithocarpus ferrugineus Lithocarpus finetii Lithocarpus floccosus Lithocarpus fohaiensis Lithocarpus fordianus Lithocarpus formosanus Lithocarpus gaoligongensis Lithocarpus garrettianus Lithocarpus gigantophyllus Lithocarpus glaber Lithocarpus glaucus Lithocarpus glutinosus Lithocarpus gougerotae Lithocarpus gracilis Lithocarpus grandifolius Lithocarpus guinieri Lithocarpus gymnocarpus Lithocarpus haipinii Lithocarpus hallieri Lithocarpus hancei Lithocarpus handelianus Lithocarpus harlandii Lithocarpus harmandii Lithocarpus harmandii subsp. harmandii Lithocarpus harmandii subsp. malacotrichus Lithocarpus hatusimae Lithocarpus havilandii Lithocarpus hendersonianus Lithocarpus henryi Lithocarpus himalaicus Lithocarpus honbaensis Lithocarpus howii Lithocarpus hypoglaucus Lithocarpus hystrix Lithocarpus imperialis Lithocarpus indutus Lithocarpus irwinii Lithocarpus iteaphyllus Lithocarpus ithyphyllus Lithocarpus jacksonianus Lithocarpus jacobsii Lithocarpus javensis Lithocarpus jenkinsii Lithocarpus jordanae Lithocarpus kalkmanii Lithocarpus kamengii Lithocarpus kawakamii Lithocarpus kemmaratensis Lithocarpus keningauensis Lithocarpus kingianus Lithocarpus kochummenii Lithocarpus konishii Lithocarpus kontumensis Lithocarpus korthalsii Lithocarpus kostermansii Lithocarpus kozlovii Lithocarpus kunstleri Lithocarpus laetus Lithocarpus lampadarius Lithocarpus laoticus Lithocarpus laoticus var. honbaensis Lithocarpus laoticus var. laoticus Lithocarpus laouanensis Lithocarpus lappaceus Lithocarpus lauterbachii Lithocarpus leiocarpus Lithocarpus leiophyllus Lithocarpus leiostachyus Lithocarpus lemeeanus Lithocarpus lemeeanus subsp. langbianensis Lithocarpus lemeeanus subsp. lemeeanus Lithocarpus lepidocarpus Lithocarpus leptogyne Lithocarpus leucodermis Lithocarpus levis Lithocarpus licentii Lithocarpus lindleyanus Lithocarpus listeri Lithocarpus lithocarpaeus Lithocarpus litseifolius Lithocarpus longanoides Lithocarpus longipedicellatus Lithocarpus longispinus Lithocarpus longzhouicus Lithocarpus loratifolius Lithocarpus lucidus Lithocarpus luteus Lithocarpus luzoniensis Lithocarpus lycoperdon Lithocarpus macilentus Lithocarpus macphailii Lithocarpus magneinii Lithocarpus magnificus Lithocarpus maingayi Lithocarpus mairei Lithocarpus mariae Lithocarpus megacarpus Lithocarpus megalophyllus Lithocarpus megastachyus Lithocarpus meijeri Lithocarpus melanochromus Lithocarpus melataiensis Lithocarpus menadoensis Lithocarpus mianningensis Lithocarpus microbalanus Lithocarpus microlepis Lithocarpus microspermus Lithocarpus microspermus subsp. mekongensis Lithocarpus microspermus subsp. microspermus Lithocarpus milroyi Lithocarpus mindanaensis Lithocarpus moluccus Lithocarpus monticolus Lithocarpus muluensis Lithocarpus naiadarum Lithocarpus nantoensis Lithocarpus nebularum Lithocarpus neorobinsonii Lithocarpus nhatrangensis Lithocarpus nieuwenhuisii Lithocarpus nitidinux Lithocarpus nodosus Lithocarpus oblanceolatus Lithocarpus oblancifolius Lithocarpus obovalifolius Lithocarpus obovatilimbus Lithocarpus obscurus Lithocarpus ochrocarpus Lithocarpus oleifolius Lithocarpus ollus Lithocarpus ombrophilus Lithocarpus oogyne Lithocarpus orbicarpus Lithocarpus orbicularis Lithocarpus ovalis Lithocarpus pachycarpus Lithocarpus pachylepis Lithocarpus pachyphyllus Lithocarpus pachyphyllus var. fruticosus Lithocarpus pachyphyllus var. pachyphyllus Lithocarpus paihengii Lithocarpus pakhaensis Lithocarpus pallidus Lithocarpus palungensis Lithocarpus paniculatus Lithocarpus papillifer Lithocarpus parvulus Lithocarpus pattaniensis Lithocarpus paviei Lithocarpus perakensis Lithocarpus petelotii Lithocarpus phansipanensis Lithocarpus philippinensis Lithocarpus pierrei Lithocarpus platycarpus Lithocarpus platyphyllus Lithocarpus polystachyus Lithocarpus polystachyus subsp. phanrangensis Lithocarpus polystachyus subsp. polystachyus Lithocarpus porcatus Lithocarpus proboscideus Lithocarpus propinquus Lithocarpus psammophilus Lithocarpus pseudokunstleri Lithocarpus pseudomagneinii Lithocarpus pseudomoluccus Lithocarpus pseudoreinwardtii Lithocarpus pseudosundaicus Lithocarpus pseudovestitus Lithocarpus pseudoxizangensis Lithocarpus pulcher Lithocarpus pulongtauensis Lithocarpus pusillus Lithocarpus pycnostachys Lithocarpus qinzhouicus Lithocarpus quangnamensis Lithocarpus quercifolius Lithocarpus rassa Lithocarpus recurvatus Lithocarpus reinwardtii Lithocarpus revolutus Lithocarpus rhabdostachyus Lithocarpus rhabdostachyus subsp. dakaensis Lithocarpus rhabdostachyus subsp. rhabdostachyus Lithocarpus rigidus Lithocarpus robinsonii Lithocarpus rodgerianus Lithocarpus rosthornii Lithocarpus rotundatus Lithocarpus rouletii Lithocarpus rufescens Lithocarpus rufovillosus Lithocarpus rufus Lithocarpus ruminatus Lithocarpus sabulicolus Lithocarpus sandakanensis Lithocarpus scortechinii Lithocarpus scyphiger Lithocarpus sericobalanos Lithocarpus shinsuiensis Lithocarpus shunningensis Lithocarpus siamensis Lithocarpus silvicolarum Lithocarpus skanianus Lithocarpus sogerensis Lithocarpus solerianus Lithocarpus songkoensis Lithocarpus sootepensis Lithocarpus sphaerocarpus Lithocarpus stenopus Lithocarpus stonei Lithocarpus submonticolus Lithocarpus suffruticosus Lithocarpus sulitii Lithocarpus sundaicus Lithocarpus syncarpus Lithocarpus tabularis Lithocarpus taitoensis Lithocarpus talangensis Lithocarpus tawaiensis Lithocarpus tenuilimbus Lithocarpus tenuinervis Lithocarpus tephrocarpus Lithocarpus thomsonii Lithocarpus toumorangensis Lithocarpus touranensis Lithocarpus trachycarpus