Die Streifenfarne (Asplenium) sind eine Pflanzengattung in der Familie der Streifenfarngewächse (Aspleniaceae). Die über 700 Arten sind fast weltweit verbreitet.
Beschreibung mini|Illustration des Braunstieligen Streifenfarns (Asplenium trichomanes), links und des Schwarzstieligen Streifenfarns (Asplenium adiantum-nigrum), rechts mini|Querschnitt eines Asplenium-Sorus - Mikroskop Skala=0,35 mm mini|Illustration von A Mauer-Streifenfarn (Asplenium ruta-muraria, links) und B Nordischer Streifenfarn (Asplenium septentrionale, rechts) mini|Illustration von Asplenium shuttleworthianum aus Gustav Kunze: Die Farrnkräuter in kolorirten Abbildungen naturgetreu Erläutert und Beschrieben, 1840
Die Streifenfarn-Arten sind ausdauernde krautige Pflanzen. Sie gedeihen epiphytisch, lithophytisch oder terrestrisch. Sie besitzen ein kurzes, aufrechtes, manchmal auch kriechendes Rhizom, an dem dunkle, lineal-lanzettliche, gegitterte (clathrate) Schuppen sitzen. Die fertilen (sporangientragenden) und sterilen Wedel sind gleichgestaltig: bis zu vierfach gefiedert oder gabelteilig, seltener (wie bei der Hirschzunge) ungeteilt. Die Adern enden frei. Die Blattstiele sind meist am Grund dunkel, häufig kahl und besitzen zwei Leitbündel, die sich oft zu einem x-förmigen Bündel vereinigen.
Die Sori stehen einzeln und vom Rand entfernt. Wie der Schleier (Indusium) sind sie meist linealisch, wovon sich auch der Name Streifenfarn ableitet.
Die Chromosomengrundzahl beträgt x = 35 oder 36.
Systematik und Verbreitung mini|Asplenium acuminatum mini|Schwarzstieliger Streifenfarn (Asplenium adiantum-nigrum) mini|Asplenium aureum mini|Asplenium australasicum mini|Billots Streifenfarn (Asplenium billotii) mini|Asplenium bradleyi mini|Lebendgebärender Streifenfarn (Asplenium bulbiferum) mini|Milzfarn (Asplenium ceterach) mini|Jura-Streifenfarn (Asplenium fontanum) mini|Efeufarn (Asplenium hemionitis) mini|Asplenium jahandiezii mini|Asplenium kaulfussii mini|Meer-Streifenfarn (Asplenium marinum) mini|Asplenium montanum mini|Nestfarn (Asplenium nidus) mini|Asplenium normale mini|Asplenium oblongifolium mini|Asplenium obovatum subsp. obovatum mini|Asplenium obtusatum mini|Asplenium petrarchae mini|Asplenium polyodon mini|Kriechender Streifenfarn (Asplenium rhizophyllum) mini|Asplenium ritoense mini|Mauer-Streifenfarn (Asplenium ruta-muraria) mini|Asplenium rutifolium mini|Hirschzunge (Asplenium scolopendrium) mini|Habitus von Asplenium sellowianum im Habitat mini|Ausschnitt der Blattunterseite mit Sori von Asplenium sellowianum mini|Habitus von Asplenium serratum im Habitat mini|Asplenium surrogatum mini|Habitus von Asplenium trichomanes subsp. pachyrachis mini|Braunstieliger Streifenfarn (Asplenium trichomanes subsp. quadrivalens) mini|Habitus von Asplenium ulbrichtii im Habitat mini|Habitus von Asplenium vieillardii mini|Grüner Streifenfarn (Asplenium viride) mini|Habitus von Asplenium viviparum var. daucifolium mini|Habitus von Asplenium wilfordii im Habitat mini|Habitus von Asplenium wrightii
Die Erstveröffentlichung der Gattung Asplenium erfolgte durch Carl von Linné. Der Gattungsname Asplenium wurde vom Milzfarn (Asplenium ceterach) auf die Gattung übertragen und leitet sich vom griechischen Wort splen für Milz ab und beruht auf der früheren Verwendung der Art bei „Milzsucht“.
Die Abgrenzung der Gattung Asplenium innerhalb der Familie Aspleniaceae wird kontrovers diskutiert. Möglicherweise sind alle übrigen Gattungen der Familie in die Gattung Asplenium einzugliedern. Unabhängig davon umfasst die Gattung mit rund 700 Arten den Großteil der Familie. Bei maximalen Umfang der Gattung Asplenium gelten als Synonyme: Acropteris , Amesium nom. superfl., Antigramma , Arcasplenium , Asplenidictyum , Asplenium nothosubgen. Asplenoceterach , Asplenium subgen. Ceterach , Asplenium subgen. Phyllitis , Asplenium subgen. Phyllitopsis , Biropteris , Boniniella , (gilt manchmal als akzeptierte Gattung) Caenopteris , Ceterach , Ceterach , Ceterach , Ceterach nom. cons., (gilt manchmal als akzeptierte Gattung). Ceterachopsis , Ceterachopsis , Chamaefilix , Cheilosorum , Dareastrum , Darea , Diplora , Eremopodium , Glossopteris nom. superfl., Glossopteris , Hemionites , Hemionitidastrum , Homatoneuron , Hymenasplenium , Lobium , Loxoscaphe , Loxoscaphe ,Macrophyllidium , Micrasplenium , Micropodium non ,Neottopteridastrum , Nephrodium , Notolepeum , Onopteris , Parasplenium , Phyllitis , Phyllitis , Phyllitis , Phyllitis , Scolopendrium , Sinephropteris , Stormesia , Tarachia , Thamnopteris nom. superfl., Trichomanes , Triphlebia .
Daneben gibt es auch zahlreiche inter- und intraspezifische Hybriden, die jedoch wie alle Farn-Hybriden an den oft verklumpten Sporen bzw. unentwickelten Sporangien erkennbar sind.
Die über 700 Arten sind fast weltweit verbreitet. In Mitteleuropa kommen etwa 17 Arten vor. Wenn die Gattung Hymenasplenium (mehr als 30 Arten, 8 davon in China) als eigenständig abgetrennt ist, dann kommen in China 90 Arten vor, 17 davon nur dort. In Australien gibt es etwa 30 Arten.
Es gibt etwa 700 Asplenium-Arten: Asplenium abscissum : Es gibt zwei Varietäten: Asplenium abscissum var. abscissum: Sie ist in der Neotropis in Florida, auf karibischen Inseln, von Mexiko über Zentralamerika bis Südamerika weitverbreitet. Asplenium abscissum var. subaequilaterale : Sie kommt in Peru sowie Bolivien vor. Asplenium abyssinicum : Sie ist in Afrika von Äthiopien über den Sudan, Kenia, Kamerun, Uganda, Ruanda, Burundi, Tansania, Sambia, Malawi, die Demokratische Republik Kongo und auf der Insel Bioko weitverbreitet. Vielleicht kommt sie auch in Liberia vor. Asplenium achalense : Sie kommt in Bolivien sowie Argentinien vor. Asplenium acostae : Dieser Endemit kommt nur im kolumbianischen Departamento del Huila vor. Asplenium acrobryum : Sie kommt in Papua-Neuguinea, auf der Insel Seram und auf den Salomonen vor. Asplenium actiniopteroides : Sie kommt in Äthiopien, Kenia, Tansania, in der Demokratischen Republik Kongo, in Uganda, Ruanda und in Madagaskar vor. Asplenium acuminatum : Sie kommt auf den hawaiianischen Inseln Kauaʻi, Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, Maui sowie der Hauptinsel Hawaii, auf der Insel Huahine, auf der Insel Nuku Hiva, auf den Salomonen (Bougainville, Guadalcanal, Kolombangara, Makira, Rendova), in der Provinz Madang in Neuguinea, auf der Insel Fergusson und auf New Ireland vor. Asplenium adamsii : Sie kommt in Kamerun, Kenia, Tansania und Brazzaville vor. Asplenium adiantum-nigrum :: Je nach Autor gibt es unterschiedlich viele Unterarten und Varietäten: Schwarzer Streifenfarn oder Schwarzstieliger Streifenfarn (Asplenium adiantum-nigrum subsp. adiantum-nigrum, Syn.: Adiantum argutum , Asplenium adiantum-lanceolatum , Asplenium adiantum-nigrum subsp. nigrum nom. inval., Asplenium adiantum-nigrum subsp. obtusum , Asplenium adiantum-nigrum subsp. yuanum , Asplenium adiantum-nigrum var. gaudichaudii , Asplenium adiantum-nigrum var. lancifolium , Asplenium adiantum-nigrum var. obtusum , Asplenium adiantum-nigrum var. yuanum , Asplenium andrewsii , Asplenium argutum , Asplenium chihuahuense , Asplenium davallioides , Asplenium dubiosum , Asplenium humile non , Asplenium lucidum , Asplenium marlothii , Asplenium nigrum , Asplenium obtusum , Asplenium patens , Asplenium productum , Asplenium pumilum , Asplenium rawsonii , Asplenium serrulatum , Asplenium tabulare , Asplenium trichomanoides non , Asplenium yuanum ): Er ist beispielsweise in Makaronesien, in Europa, im nordwestlichen Afrika, von Zentralafrika bis zum Südlichen Afrika, von Vorder- bis Zentral- und Südasien weitverbreitet. Asplenium adiantum-nigrum var. solidum Asplenium adiantum-nigrum var. silesiacum Asplenium adiantum-nigrum subsp. corunnense Asplenium adiantum-nigrum subsp. woronowii Asplenium adiantum-nigrum subsp. yuanum Asplenium adnatum : Sie ist nur aus der Typus-Aufsammlung aus Guangdong bekannt. Braungrüner Streifenfarn (Asplenium adulterinum :: Er kommt in Europa vor. Mit den Unterarten: Braungrüner Streifenfarn (Asplenium adulterinum subsp. adulterinum) Asplenium adulterinum subsp. presolanense Asplenium aegaeum : Sie kommt in Griechenland, Kreta und Kleinasien vor. Asplenium aemilii-guineae Asplenium aequibasis : Sie kommt nur auf den Inseln Tristan da Cunha sowie Gough vor. Asplenium aethiopicum : Sie kommt in Marokko, in Madeira und auf den Kanarischen Inseln vor, außerdem im tropischen Afrika, in tropischen Asien und Amerika, in China, Australien und Hawaii. Mit den Unterarten: Asplenium aethiopicum subsp. aethiopicum Asplenium aethiopicum subsp. braithwaitii Asplenium aethiopicum subsp. tripinnatum Asplenium aethiopicum subsp. dodecaploideum Asplenium affine : Sie kommt in Hainan, Indonesien, Malaysia, auf den Philippinen, auf Sri Lanka und den Maskarenen vor. Mit den Varietäten: Asplenium affine var. affine Asplenium affine var. balfourii Asplenium affine var. gilpinae Asplenium affine var. pecten Asplenium affine var. mettenii Asplenium africanum Asplenium afzelii Asplenium aitchisonii : Sie kommt im nördlichen Indien, in Bhutan, Nepal, Pakistan und in China vor. Asplenium alatulum Asplenium alatum Asplenium albersii : Mit den Varietäten: Asplenium albersii var. albersii Asplenium albersii var. kirkii Asplenium altajense : Sie kommt im Altai, im südlichen Sibirien, in der Mongolei und in China vor. Asplenium alvarezense Asplenium amaurolobum Asplenium ambohitantelense Asplenium amboinense : Mit den Varietäten: Asplenium amboinense var. amboinense Asplenium amboinense var. semiadnatum Asplenium anceps Asplenium andapense Asplenium aneitense Asplenium angolense Asplenium anguifrons Asplenium anguineum Asplenium angustum Asplenium anisophyllum Asplenium annetii Asplenium anogrammoides : Sie kommt in China, Japan, Korea, Vietnam und vielleicht auch in Indien vor. Asplenium antiquum : Sie kommt in Japan, Hongkong, Taiwan, in Fujian und auf Cheju vor. Asplenium antrophyoides : Sie kommt in Laos, Thailand, Vietnam und in China vor. Asplenium apertum Asplenium apoense Asplenium apogamum Asplenium appendiculatum Asplenium araucarietii Asplenium argentinum Asplenium ascensionis Asplenium asterolepis : Sie kommt nur in Guizhou vor. Asplenium athertonense Asplenium athyrioides Asplenium atrovirens Asplenium atroviride Asplenium attenuatum Mit den Varietäten: Asplenium attenuatum var. attenuatum Asplenium attenuatum var. indivisum Asplenium aureum (Syn.: Ceterach aureum ): Sie kommt auf den Kanaren und auf Madeira vor. Asplenium auriculatum Asplenium auritum : Sie kommt in Florida, Mexiko, in der Karibik, in Mittel- und Südamerika vor. Asplenium australasicum : Sie kommt in Ostafrika, im tropischen Asien, in Australien und in Polynesien vor. Asplenium austrobrasiliense Asplenium austrochinense : Sie kommt in Japan, Vietnam und China vor. Asplenium azomanes (Syn.: Asplenium trichomanes subsp. coriaceifolium ): Sie kommt auf den Balearen und im südlichen Spanien vor. Asplenium azoricum Asplenium baileyanum Asplenium balearicum Asplenium balliviani Asplenium bangii Asplenium barbaense Asplenium barclayanum Asplenium barkamense Asplenium barteri Asplenium batuense Asplenium beccarianum Asplenium beckeri Asplenium belloides Asplenium benguetense Asplenium biafranum Asplenium bicarinatum Asplenium bicentenniale Asplenium bifissum Asplenium bifrons Asplenium bipartitum Asplenium bipinnatifidum Asplenium blastophorum Asplenium blepharodes Asplenium blepharophorum Asplenium boiteaui Asplenium boltonii Asplenium boreale Asplenium borealichinense Asplenium borneense Asplenium bourgaei : Sie kommt im östlichen Mittelmeerraum vor, beispielsweise auf Karpathos. Asplenium brachycarpum Asplenium bradeanum Asplenium bradei Asplenium bradleyi : Sie kommt in den Vereinigten Staaten vor. Asplenium brasiliense Asplenium brassii Asplenium brausei