mini|Der Rhön-Kokonrüssler Hypera pandellei folwacznyi ist der einzige Rüsselkäfer, der nur in Deutschland und an keinem anderen Ort der Welt vorkommt. In dieser Liste sind die in Deutschland vorkommenden Rüsselkäferarten aufgeführt. Sie umfasst die Arten der Überfamilie Curculionoidea. Die Liste umfasst damit auch die Kern- und Borkenkäfer, die zwar zur Familie Curculionidae gehören, aber umgangssprachlich wegen ihres Aussehens und ihrer Lebensweise üblicherweise nicht als Rüsselkäfer bezeichnet werden. In Deutschland kommen 1172 Arten vor (Stand November 2021), wobei die Artenzahl je nach Definition etwas schwanken kann. Für manche Arten ist der Artstatus unsicher, oder sie wurden aus anderen Ländern importiert und sind hier nicht fest etabliert, oder ihre Etablierung ist fraglich.
Über die Systematik der Curculionoidea herrscht kein Konsens. Die hier verwendete Systematik folgt dem „Cooperative Catalogue of Palearctic Coleoptera“. Der Anwesenheitsstatus für Deutschland richtet sich nach der Internetseite des „Verzeichnis der Käfer Deutschlands“, die eine elektronische Fortführung einer gleichnamigen Print-Publikation darstellt. Die Reihenfolge der Arten berücksichtigt sämtliche taxonomische Rangstufen, inklusive Subtribus und Untergattung. Zur besseren Lesbarkeit sind diese Rangstufen jedoch nicht in der Liste benannt.
Mit Ausnahme von Hypera pandellei folwacznyi, der nur in einem kleinen Gebiet in der Rhön vorkommt, wurden alle Arten auch außerhalb Deutschlands gefunden.
Familie Nemonychidae mini|Nemonychidae: Cimberis attelaboides. Die Art ist auf Kiefern spezialisiert. Unterfamilie Cimberidinae Cimberis attelaboides Doydirhynchus austriacus
Unterfamilie Nemonychinae Nemonyx lepturoides
Familie Anthribidae (Breitrüssler) Unterfamilie Anthribinae mini|Anthribidae: Anthribus nebulosus. Diese Art hat eine für Rüsselkäfer ungewöhnliche Lebensweise: Die Larven entwickeln sich parasitisch in Schildläusen, auch die adulten Käfer ernähren sich räuberisch von ihnen. mini|Anthribidae: Dissoleucas niveirostris. Die Larven entwickeln sich in verpilztem Totholz, was die typische Lebensweise der meisten Anthribidae entspricht. mini|Anthribidae (Urodontinae): Bruchela suturalis ist auf den Gelben Wau (Reseda lutea) spezialisiert.
Allandrus therondi Allandrus undulatus Phaeochrotes pudens Anthribus fasciatus Anthribus nebulosus (Gemeiner Schildlaus-Breitrüssler) Anthribus scapularis Enedreytes hilaris Pseudeuparius sepicola Platyrhinus resinosus (Großer Breitrüssler) Platystomos albinus (Langfühler-Breitrüssler) Opanthribus tessellatus Gonotropis dorsalis Tropideres albirostris (Weißschnauzen-Breitrüssler) Dissoleucas niveirostris Noxius curtirostris Rhaphitropis marchica Rhaphitropis oxyacanthae
Unterfamilie Choraginae Araecerus fasciculatus Choragus horni Choragus sheppardi Pseudochoragus piceus
Unterfamilie Urodontinae Bruchela conformis Bruchela rufipes rufipes Bruchela suturalis
Familie Attelabidae (Blattroller und Triebstecher) Unterfamilie Attelabinae mini|Attelabidae (Attelabinae): Haselblattroller (Apoderus coryli). Die Käfer sind wie viele Attelabidae für ihre Brutfürsorge bekannt. mini|Attelabidae (Attelabinae): Der Eichenblattroller (Attelabus nitens) fertigt Blattwickel für seinen Nachwuchs an. In diese Blattwickel legt auch der Kuckucksrüssler Lasiorhynchites sericeus (Attelabidae: Rhynchitinae) seine Eier. Apoderus coryli (Haselblattroller) Compsapoderus erythropterus (Roter Sumpf-Blattroller) Attelabus nitens (Eichenblattroller)
Unterfamilie Rhynchitinae mini|Attelabidae (Rhynchitinae): Rebenstecher (Byctiscus betulae). Die Art rollt im Rahmen der Brutfürsorge Blätter verschiedener Laubbäume als Nahrung für die Larven. Auletobius sanguisorbae (Wiesenknopf-Fruchtstecher) Byctiscus betulae (Rebenstecher) Byctiscus populi (Pappelblattroller) Caenorhinus mannerheimii Chonostropheus seminiger Chonostropheus tristis Deporaus betulae (Schwarzer Birkenblattroller) Involvulus caeruleus Involvulus cupreus Involvulus pubescens Lasiorhynchites caeruleocephalus Lasiorhynchites cavifrons Lasiorhynchites olivaceus Lasiorhynchites sericeus (Kuckucksrüssler) Mecorhis aethiops Neocoenorrhinus germanicus Neocoenorrhinus interpunctatus Neocoenorrhinus minutus Neocoenorrhinus pauxillus Rhynchites auratus (Goldgrüner Kirschfruchtstecher) Rhynchites bacchus (Purpurroter Apfelfruchtstecher) Rhynchites lenaeus Tatianaerhynchites aequatus (Rotbrauner Apfelfruchtstecher) Temnocerus coeruleus Temnocerus longiceps Temnocerus nanus
Familie Brentidae (Langkäfer) Unterfamilie Apioninae (Spitzmausrüssler) mini|Brentidae (Apioninae): Apion frumentarium. Die Käfer sind auf großwüchsigen Ampfer-Arten zu finden. Gattung Apion Apion cruentatum Apion frumentarium Apion haematodes Apion rubens Apion rubiginosum Aizobius sedi mini|Brentidae (Apioninae): Aizobius sedi ist auf Dickblattgewächse wie etwa Fetthenne und Mauerpfeffer spezialisiert. Helianthemapion aciculare Helianthemapion velatum Perapion lemoroi Perapion affine Perapion curtirostre Perapion hydrolapathi Perapion marchicum Perapion oblongum Perapion violaceum Phrissotrichum rugicolle mini|Brentidae (Apioninae): Der Halligflieder-Spitzmausrüssler (Pseudaplemonus limonii) lebt wie seine Futterpflanze nur an der Küste. Pseudaplemonus limonii (Halligflieder-Spitzmaus-Rüsselkäfer) Pseudoperapion brevirostre Pseudostenapion simum Alocentron curvirostre (Krummrüssliger Stockrosen-Spitzmausrüssler) Aspidapion radiolus Aspidapion validum (Kräftiger Stockrosen-Spitzmausrüssler) Aspidapion aeneum Catapion curtisii Catapion koestlini Catapion meieri Catapion pubescens Catapion seniculus Acentrotypus brunnipes Ceratapion onopordi Ceratapion austriacum Ceratapion armatum Ceratapion carduorum Ceratapion gibbirostre Ceratapion basicorne Ceratapion penetrans agg. Ceratapion penetrans caullei Ceratapion penetrans penetrans Ceratapion scalptum Diplapion confluens Diplapion detritum Diplapion stolidum Omphalapion buddebergi Omphalapion dispar Omphalapion hookerorum Omphalapion laevigatum Taphrotopium sulcifrons Exapion compactum Exapion corniculatum Exapion difficile Exapion elongatulum Exapion formaneki Exapion fuscirostre (Besenginster-Spitzmausrüssler) Exapion inexpertum Exapion ulicis mini|Brentidae (Apioninae): Der Mistel-Spitzmausrüssler (Ixapion variegatum) entwickelt sich ausschließlich in Misteln. Ixapion variegatum (Mistel-Spitzmausrüssler) Trichopterapion holosericeum (Hainbuchen-Spitzmausrüssler) Kalcapion pallipes Kalcapion semivittatum Melanapion minimum Squamapion atomarium Squamapion cineraceum Squamapion elongatum Squamapion flavimanum Squamapion minutissimum Squamapion oblivium Squamapion origani Squamapion serpyllicola Squamapion vicinum mini|Brentidae (Apioninae): Der Brennnessel-Spitzmausrüssler (Taeniapion urticarium). Während diese Art nur an der Großen Brennnessel lebt, ist der seltene Taeniapion rufulum auf die Kleine Brennnessel spezialisiert. Taeniapion rufulum Taeniapion urticarium (Brennnessel-Spitzmausrüssler) Malvapion malvae (Zweifarbiges Malven-Spitzmäuschen) Pseudapion moschatae Pseudapion rufirostre mini|Brentidae (Apioninae): Langrüssliges Stockrosenspitzmäuschen (Rhopalapion longirostre). Rhopalapion longirostre (Langrüssliges Stockrosenspitzmäuschen) Cyanapion afer Cyanapion gyllenhalii Cyanapion platalea Cyanapion alcyoneum Cyanapion columbinum Cyanapion spencii Eutrichapion vorax Eutrichapion ervi Eutrichapion viciae Eutrichapion melancholicum Eutrichapion facetum Eutrichapion punctiger Hemitrichapion pavidum Hemitrichapion lanigerum Hemitrichapion reflexum Hemitrichapion waltoni Holotrichapion pisi Holotrichapion pullum Holotrichapion ononis Holotrichapion aethiops Holotrichapion gracilicolle Ischnopterapion virens (Grüner Klee-Spitzmausrüssler) Ischnopterapion loti Ischnopterapion modestum Mesotrichapion punctirostre Oryxolaemus flavifemoratus mini|Brentidae (Apioninae): Oxystoma pomonae. Die Arten der Gattung zeichnen sich durch eine charakteristische Rüsselform aus. Oxystoma cerdo Oxystoma craccae Oxystoma dimidiatum Oxystoma ochropus Oxystoma opeticum Oxystoma pomonae Oxystoma subulatum Pirapion immune Protopirapion atratulum Stenopterapion intermedium Stenopterapion meliloti Stenopterapion tenue Synapion ebeninum mini|Brentidae (Apioninae): Rotklee-Spitzmausrüssler (Protapion apricans). Die Arten der Gattung sehen sich recht ähnlich und leben an verschiedenen Schmetterlingsblütlern. Einige Vertreter sind streng an einzelne Pflanzenarten angepasst (monophag). Protapion apricans (Rotklee-Spitzmausrüssler) Protapion assimile Protapion difforme Protapion dissimile Protapion filirostre Protapion fulvipes Protapion gracilipes Protapion interjectum Protapion nigritarse (Kleiner Klee-Spitzmausrüssler) Protapion ononidis Protapion ruficrus Protapion schoenherri Protapion trifolii Protapion varipes mini|Brentidae (Apioninae): Pseudoprotapion astragali. Die Art ist an Tragant-Arten zu finden. Pseudoprotapion astragali Pseudoprotapion elegantulum mini|Brentidae (Apioninae): Betulapion simile ist eine von nur zwei Arten der Brentidae in Deutschland, die an Bäumen leben. Betulapion simile
Unterfamilie Nanophyinae mini|Brentidae (Nanophyinae): Marmorierter Zwergrüssler (Nanophyes marmoratus). Im Gegensatz zur Unterfamilie der Apioninae haben die Nanophyinae gekniete Fühler. Dieckmanniellus chevrieri Microon sahlbergi Nanomimus anulatus Nanomimus circumscriptus Nanomimus hemisphaericus Nanophyes brevis Nanophyes globiformis Nanophyes globulus Nanophyes marmoratus (Marmorierter Zwergrüssler) Pericartiellus flavidus
Familie Curculionidae (Rüsselkäfer im engeren Sinne) Unterfamilie Bagoinae Gattung Bagous (Uferrüssler) Bagous binodulus Bagous glabrirostris Bagous lutulentus Bagous puncticollis Bagous robustus Bagous subcarinatus Bagous alismatis Bagous argillaceus Bagous brevis Bagous claudicans Bagous collignensis Bagous czwalinai Bagous diglyptus Bagous elegans Bagous frit Bagous frivaldszkyi Bagous limosus Bagous longitarsis Bagous lutosus Bagous lutulosus Bagous majzlani Bagous nodulosus Bagous petro Bagous rotundicollis Bagous tempestivus Bagous tubulus
Unterfamilie Brachycerinae mini|Brachycerinae (Erirhinini): Tournotaris bimaculata. Über die Lebensweise ist wenig gesichertes bekannt, vermutlich entwickeln sich die Larven an bestimmten Süßgräsern in Feuchtgebieten. mini|Brachyercinae (Raymondionymini): Ferreria marqueti ist ein augenloser, unterirdisch lebender Rüsselkäfer. Er wurde vermutlich versehentlich in der Erde mit Pflanzen aus dem Mittelmeerraum eingeführt. mini|Brachycerinae (Tanysphyrini): Die Larven des kleinen Tanysphyrus lemnae entwickeln sich minierend in den Blättern von Wasserlinsen und Sumpf-Calla. Tribus Erirhinini Grypus brunnirostris Grypus equiseti Notaris acridulus Notaris aethiops Notaris aterrima Notaris maerkeli Notaris scirpi Procas armillatus Procas picipes Thryogenes festucae Thryogenes fiorii Thryogenes nereis Thryogenes scirrhosus Tournotaris bimaculata Tournotaris granulipennis
Tribus Raymondionymini Ferreria marqueti
Tribus Tanysphyrini Gattung Stenopelmus Stenopelmus rufinasus Tanysphyrus ater Tanysphyrus lemnae
Unterfamilie Conoderinae mini| Die Arten des Übertribus Bariditae haben eine recht einheitliche Körperform. Hier als Beispiel der Kresse-Zahnrüssler (Aulacobaris lepidii). mini|Bariditae (Baridini): Baris analis. Die seltene Art lebt nur am Großen Flohkraut. Übertribus Bariditae Tribus Apostasimerini Limnobaris dolorosa Limnobaris t-album
Tribus Baridini Aulacobaris chlorizans Aulacobaris coerulescens Aulacobaris cuprirostris Aulacobaris fallax Aulacobaris lepidii (Kresse-Zahnrüssler) Aulacobaris picicornis Baris analis Baris artemisiae (Wermut-Zahnrüssler) Baris nesapia Cosmobaris scolopacea Labiaticola atricolor Malvaevora timida Melanobaris laticollis Melanobaris morio
Tribus Madarini Cucubaris villae
Übertribus Ceutorhynchitae mini|Ceutorhynchitae (Amalini): Amalus scortillum lebt an Vogel-Knöterich.